Woordenlijst
Als 'nationaal geheugen' beheert het Nationaal Archief de archieven van de landelijke overheid, maar ook archieven van maatschappelijke organisaties en individuele personen die van nationaal belang zijn (geweest). Daarnaast beschikt het Nationaal Archief over een grote collectie foto's en historische kaarten.
De geschiedenis van het Nationaal Archief begint in 1802, wanneer voor het eerst een archivarius der Bataafsche Republiek wordt benoemd in de persoon van Hendrik van Wijn. Sindsdien heeft het Rijk de zorg voor de archieven tot zijn verantwoordelijkheid gerekend.
Gedurende twee eeuwen beschrijft het Nationaal Archief in zijn archiefinventarissen, inventarisnummers, indexen en beschrijvingen zijn 110 kilometer archief. Hierbij wordt een keur aan afkortingen en jargon gebruikt. Hieronder is een aanzienlijk deel van deze afkortingen alfabetisch gerangschikt. Deze lijst is werk in uitvoering. Voor specifieke archiefterminologie kan ook de archiefwiki of de Archiefterminologie voor Nederland en Vlaanderen / door A.J.M. Den Teuling - 's-Gravenhage : Stichting Archiefpublicaties, 2003. - x, [66] p.; 24 cm. erop nageslagen worden.
| Afkorting | Betekenis |
|---|---|
| AAf | Algemeen Arbeidsongeschiktheidsfonds |
| Aanw. | Aanwinsten |
| AAT | Regiment Aan- en Afvoertroepen |
| ABC | American Broadcasting Company |
| ABW | Algemene bijstandswet |
| ACWW | Adviescommissie Warenwet |
| Afd. | Afdeling |
| AFP | Algemene Fiscale Politiek |
| AFZ | Algemene Fiscale Zaken |
| AGP | Adviesgroep Planning |
| AID | Algemene Inspectiedienst |
| AKN | AVRO, KRO, NCRV (Nederlandse publieke omroepen) |
| Alg. | Algemene |
| Amb. | Ambassade |
| ANP | Algemeen Nederlands Persbureau |
| AOF | Arbeidsongeschiktheidsfonds |
| Approbo | Ik keur goed |
| ARA | Algemeen Rijksarchief |
| ARA-2 | Algemeen Rijksarchief, tweede afdeling (stukken na 1795) |
| Arr. | Arrondissement |
| Arr. rechtb | Arrondissementsrechtbank |
| AWF | Algemeen Werkloosheidsfonds |
| AZ | Ministerie van Algemene Zaken |
| BENISO | Bond van Eigenaren van Nederlands-Indische Suikerondernemingen |
| BEVISO | Bond van in Indonesië gelegen Suikerondernemingen |
| BiZa | Ministerie van Binnenlandse Zaken |
| BS | Burgerlijke Stand |
| Bureau Sec.-Gen. | Bureau Secretaris-Generaal |
| BuZA | Ministerie van Buitenlandse Zaken |
| BV | Besloten Vennootschap |
| BWAG | Beroepscommissie op grond van art. 54 Wet Autovervoer Goederen |
| CA | Centraal Archief |
| ca. | circa |
| CABR | Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging |
| CBG | Ventraal Bureau Genealogie |
| CCB | Centrale Commissie voor de Bejaardenoorden |
| CCCA / SCCW | Centrale Commissie voor Cultureel Werk in Arbeiderskampen / Sociaal Culturele Commissie voor Werknemersoorden |
| CD | Centrale Directie |
| CD / DZA / FB | Centrale Directie Algemene Zaken en Taakvoorgangers |
| CDA | Christelijk Democratisch Appèl |
| CdK | Commissaris der Koningin |
| CdZ | Commandant der Zeemacht |
| Centr. | Centraal |
| Centraal Bur. | Centraal Bureau |
| Cevirum | Fotopersbureau Cevirum te Den Haag |
| CHA | Centraal Historisch Archief |
| Chr. | Christelijke |
| CICB | Coördinatiecommissie voor Internationale Culturele Betrekkingen |
| Cie. | Commissie |
| CL, OR, RBK | Centraal Laboratorium; Opleiding Restauratoren; Rijksdienst Beeldende Kunst en taakvoorgangers |
| COBOL-Cie. | Common Business Oriented Language Commissie |
| COC | Cultuur- en Ontspannings Centrum |
| Coll. | Collectie |
| Cons. Corr. | Consulair Correspondent |
| COPWO | Centraal Overlegorgaan Personeelszaken Wetenschappelijk Onderwijs |
| CPB | Centraal Planbureau |
| CRK | Centrale Raad voor Kinderuitzending |
| CRM | Ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk |
| CTBG | College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden |
| CTL | Commando Tactische Luchtstrijdkrachten |
| Cultuurmij. | Cultuurmaatschappij |
| DAD | Directoraat (Directoraat-Generaal) voor Administratieve Diensten |
| DBAB | Directoraat-Generaal voor Algemene Beleidsaangelegenheden, Buitendiensten |
| DBL | Directie Beheer Landbouwgronden |
| DCSV | Directie Complementaire Sociale Voorzieningen |
| DDR | Duitse Democratische Republiek |
| Def | Ministerie van Defensie |
| DEF | Ministerie van Defenisie |
| Dep. | Dependence |
| Dep.Alg.Techn.Intend.Mat. | Depot Algemeen Technische en Intendance Materiaal en zijn voorgangers |
| DG | Directoraat-Generaal |
| Dg | Directeur Generaal |
| DGBR | Directoraat-Generaal Bijzondere Rechtspleging, Personeelsdossiers |
| DGM&P | Directoraat-Generaal Management en Personeel |
| DGMP | Directoraat-Generaal Management en Personeel |
| DGVO / Dir. Alg. VO/AL | Directoraat-Generaal van het Voortgezet Onderwijs: Directie Algemeen Voortgezet Onderwijs en Lager Beroepsonderwijs |
| Dir. | Directie |
| Dir. Z-H: Afd. Scheepv.zkn | Directie Zuid-Holland: Afdeling Scheepvaartzaken en taakvoorgangers |
| DIR.-Gen | Directoraat-Generaal |
| DOA | Directie Organisatie en Automatisering |
| DSV | Directie Sociale Verzekeringen en Voorgangers |
| DTB | Doop, Trouw en Begraven |
| DV | Directe Verbruiksbelastingen |
| DVB | Directie Douane en Verbruiksbelastingen |
| Exec. Test. | Executeur(s)-testamentair, uitvoerder(s) van een testament, door de erflater aangewezen |
| Exh. | Exhibitum, stempel als bewijs van ontvangst |
| EZ | Ministerie van Economische Zaken |
| EZ | Ministerie van Economische Zaken |
| F. , Fo., Folio | Blad, zowel voor- als achterzijde) |
| Fed. | Federatie |
| FEV | Financiële Economische Vraagstukken |
| FEZ | Financieel Economische Zaken |
| FIN | Ministerie van Financiën |
| Fin | Ministerie van Financiën |
| Fin | Financiën |
| Fipuli | Ministerie van Financiën: Directie Financiën Publiekrechterlijke Lichamen |
| FOBID | Federatie van Organisaties in het Bibliotheek-, Informatie- en Dokumentatiewezen |
| FREZ | Financieel Economische Zaken |
| Frisiana | Tentoonstelling uit 1963 over Friesland in de veemarkthallen te Leeuwarden |
| FVP | Fonds Voorheffing Pensioenverzekering |
| GAK | Gemeenschappelijk Administratie Kantoor |
| Gb | Gouvernementsblad van Suriname |
| GCSA | Gemengde Commissie voor Surinaamse Archieven |
| Geb. | Geboorten |
| Gedep. | gedeponeerde |
| Gem. | gemachtigde, gemelde |
| Geref. | Gereformeerd |
| GMD | Gemeenschappelijke Medische Dienst |
| GW&T | Gebouwen, Werken en Terreinen |
| HBO | Hoger Beroeps Onderwijs |
| HEAO | Hoger Economisch en Administratief Onderwijs |
| Hfddir. B&V / Sector UKB | Hoofddirectie Bijstand en Voorzieningen: Sector Uitkeringsbeleid |
| Hfddir. B&V / SPV | Hoofddirectie Bijstand en Voorzieningen: Sector Specifieke Voorzieningen |
| Hoofdafd. | Hoofdafdeling |
| Hoofdinsp. | Hoofdinspectie |
| Hoofdisp. | Hoofdinspectie |
| Huw. | Huwelijken |
| Huw.afk. | Huwelijksafkondigingen |
| Huw.bijl. | Huwelijkse Bijlagen |
| Huw.toest. | Huwelijkstoestemmingen |
| HYDRO | Dienst Hydrografie |
| ICOZA | Interdepartementale Commissie van Overleg inzake Zeehavenaangelegenheden |
| ID | Indirecte Belastingen |
| IDZH | Inspectie der Domeinen Zuid-Holland |
| IFZ | Internationale Fiscale Zaken |
| IKC NBLF | Informatie- en Kenniscentrum Natuur, Bos-, Landschap en Fauna |
| INCORET | Interdepartementale Coördinatiecommissie voor de Openluchtrecreatie en het Toerisme |
| Insp.-Gen. | Inspecteur-Generaal |
| Int. | Internationale |
| Interdep. | Interdepartementale |
| ISB | Interdepartementale Stuurgroep Bejaardenbeleid |
| Isp. | Inspectie |
| Jus | Justitie |
| Jus | Ministerie van Justitie |
| JUST | Ministerie van Justitie |
| KB | Koninklijke Bibliotheek |
| KB | Koninklijk Besluit |
| KdK | Kabinet der Koningin |
| KIVI | Koninklijk Instituut van Ingenieurs |
| KJCJL | Koninklijke Java-China-Japan Lijnen, Ongecodeerd Archief |
| KJZ | Kabinet en Juridische Zaken |
| KL | Koninklijke Landmacht |
| KLM | Koninklijke Luchtvaart Maatchappij |
| KMA | Koninklijke Militaire Academie |
| KMar | Koninklijke Marine |
| KNAW | Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen |
| KNIL | Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger |
| KNMP | Koninklijke Maatschappij tot Bevordering van de Pharmacie |
| KNOV | Koninklijke Nederlandse Organisten Vereniging |
| KNRV | Nederlandse Redersvereniging |
| KNVB | Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond |
| KNVTO | Koninklijke Nederlandse Vereniging van Transportondernemingen |
| Kon. | koninklijke |
| KPM | Koninklijke Paketvaart Maatschappij |
| KvK | Kamer van Koophandel |
| Landbouw-Econ. Aang. | Directie van de Landbouw: Economische Aangelegenheden |
| LNV | Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit |
| LOTA-GPZA | Lagere Overheden tegen Apartheid |
| LV | Ministerie van Landbouw en Visserij |
| LVV | Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening |
| Mij. | Maatschappij |
| Min.Def. | Ministerie van Defensie |
| Min.Def., Grav.dnst/KL, DIB | Bureau/Sectie Gravendienst van de Afdeling Sociale Zaken van het Ministerie van Oorlog/Defensie, Dienst Identificatie en Berging van de Koninklijke Landmacht |
| MinFin | Ministerie van Financiën |
| MinLNV | Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij |
| MvK | Archief Ministerie van Koloniën |
| NAC | Nieuw Archief Curaçao 1828-1845 |
| NAR | Nationale Adviesraad voor Ontwikkelingssamenwerking |
| Nat. | Nationale |
| NBW | Nieuw Burgerlijk Wetboek |
| NCB | Nederlandse Christelijke Bond van Rijwielhandelaren en Motorenhandelaren |
| NCO / NCVB | Nationale Commissie Ontwikkelingsstrategie / Stichting Nationale Commissie Voorlichting en Bewustwording |
| Ned. | Nederlandse |
| Ned.-Ind. Spoorwegmij. en Tramwegmij | Nederlands-Indische Spoorwegmaatschappij en Tramwegmaatschappij NV |
| Ned.-Indië | Nederlands Indië |
| NFMOB | Nederlandse Federatie voor Medisch Opvoedkundige Bureaus |
| NFPJO | Nederlandse Federatie Plattelands Jongeren Organisatie |
| NHK | Nederlandse Hervormde Kerk |
| NHM | Nederlandse Handel-Maatschappij |
| NIBV | Nieuwe Industriële Bedrijfsvereniging |
| NIVRA | Nederlands Instituut voor Registeraccountants |
| NL | Nederland |
| NOC | Nederlands Olympisch Comité |
| NOI | Nederlands Oost Indië |
| NOVIB | Nederlandse Organisatie voor Internationale Ontwikkelingssamenwerking |
| NVBS | Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen |
| NZASM | Nederlands-Zuidafrikaanse Spoorweg Maatschappij |
| O&P | Organisme en Personeel |
| OAC | Oud Archief Curaçao tot 1828 |
| OAT | Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels |
| OCW | Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen |
| ODS/BS | Ordedienst/Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten en Binnenlandse Strijdkrachten |
| Og | Overleggroep |
| OKW | Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen |
| OMD | Oorlogsmisdadigers |
| OPV | Oorlog Plans van Vestingen |
| OPWO | Overleg Personeelsaangelegenheden Wetenschappelijk Onderwijs |
| Overl. | Overlijden |
| OW | Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen |
| P&O | Personeel en Organisatie |
| Pb | Publicatieblad Curaçao en onderhoorigheden, behelzende de publicatiën, notificatiën, reglementen, tarieven, ordonnantiën en andere wettelijke verordeningen, voor die bezittingen uitgevaardigd, 1816-1955 |
| PC | Persoonlijke Correspondentie |
| PGV | Platform Gemeentelijk Vredesbeleid |
| PIARC | Permanente Internationale Commissie van de Permanent International Association of Road Congresses (PIARC) |
| Pro Forma, Per Forma, Pro Vorma | Vrijbrief, akte waarbij de slaaf slechts onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld op een bepaalde plaats, als vrije beschouwd wordt. N.B. in de praktijk wordt hiermee meestal bedoeld aangemonsterd op een schip |
| Prov. | Provincie |
| Prov. Vereniging Burgemrs. en Secr. ZH | Provinciale Vereniging van Burgemeesters en Secretarissen in Zuid-Holland |
| PTT | Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie |
| PV EG | Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de Europese Gemeenschappen |
| PvdA | Partij van de Arbeid |
| RAD | Rijks Archiefdienst |
| RAW | Rijkswaterstaat |
| RAZH | Rijksarchief Zuid-Holland |
| Regest | Samenvatting van alle belangrijke punten van een akte |
| Rekest | Verzoekschrift |
| RGD | Rijksgebouwendienst |
| Rijkscie. | Rijkscommissie |
| RIOD | Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie |
| RKVV | Rijksdienst voor de Keuring van Vee en Vlees |
| RMLS | Rijks Middelbare Landbouwschool |
| RMTS | Rijks Middelbare Tuinbouwschool |
| ROB | Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek |
| RPS en PCGD | Rijkspostspaarbank en Postcheque- en Girodienst |
| RSV | Rijn-Schelde-Verolme |
| RvB | Raad van Beroep en het (militair) Ambtenarengerecht |
| RVB | Raad voor het Vrije Beroep |
| RVD | Rijksvoorlichtingsdienst |
| RvS | Raad van State |
| RWS | Rijkswaterstaat |
| Rws | Rijkswaterstaat |
| SAIP | Stichting Administratie Indische Pensioenen |
| SALCO | Landelijke Organisatie voor Wijk-, Buurt- en Clubhuiswerk |
| Sambo | Kind van een mulat en een negerin |
| SCMJO | Stichting Centraal Meldpunt Joodse Oorlogsclaims |
| SDUB | Staatsdrukkerij en Staatsuitgeverijbedrijf |
| Sententie | Vonnis |
| SER | Sociaal Economische Raad |
| Sequester | Degene die een boedel beheert tijdens een geschil over de boedel |
| SGP | Staatkundig Gereformeerde Partij |
| SIBS | Stichting Individuele Bankaanspraken SJOA |
| SIES | Stichting Individuele Effectenaanspraken Sjoa |
| SMN | Stoomvaart Maatschappij Nederland |
| SOHK | Stichting Oude Hollandse Kerken |
| SoZa | Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid |
| SPO | Vereniging van Samenwerkende Prijsregelende Organisaties in de Bouwnijverheid |
| SPS / VSPS | Sociaal-Psychiatrisch Studiegezelschap / Vereniging Het Sociaal-Psychiatrisch Studiegezelschap |
| SPSK / SPKV | Stichting Pressiegroep Stop de Kindermoord / Stichting Pressiegroep Kinderen Voorrang |
| St. | Sint |
| St.Gen. | Staten-Generaal |
| STEO | Stimuleringsgroep emancipatieonderzoek |
| STICUSA | Stichting Culturele Samenwerking |
| suppl. | supplement |
| SVR | Sociale Verzekeringsraad |
| SZ | Ministerie van Sociale Zaken |
| SZW | Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid |
| TAW | Technische Adviescommissie van de Waterkeringen |
| TCK | Traditiecommissie Krijgsmacht |
| Test.disp. | Testamentaire dispositie |
| TFDL | Technische en Fysische Dienst Landbouw |
| TNO | Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek |
| TOPO | Topografische Dienst en Rechtsvoorgangers |
| TvG | Tijdschrift voor Geschiedenis |
| USA | United States of America |
| Ut Supra | Als boven |
| UVB | Uitvoeringsbeleid |
| V., Vo, Verso | Achterzijde (van een blad) |
| V&M | Ministerie van Volksgezondheid en Milieu |
| VA-bestand | Vreemd Archief-bestand |
| VBI | Centrale Directie Voorlichting, Bibliotheek en Internationale betrekkingen |
| VBV | Vereniging Bescherming Voetgangers |
| Ver. | Vereniging |
| Vereniging HTS | Vereniging van Hogere Technische Scholen |
| Vito | negeropzichter op een plantage |
| VJSP | Vereniging Verenigde Java-Suiker Producenten |
| VNJ | Verbond van Nederlandse Journalisten |
| VNO / Stuurgroep Soc. Wet. Onderz. | Vereniging van Nederlandse Ondernemingen / Stuurgroep voor Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek |
| VOC | Vereenigde Oostindische Compagnie |
| VoZ | Verzoeken om Recht |
| VRA | Vereniging van Raden van Arbeid |
| VROM | Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer |
| VVD | Volkspartij voor Vrijheid en Democratie |
| VVN | Veilig Verkeer Nederland |
| VVV | Vereniging voor Vreemdelingenverkeer |
| VVZM | Vereniging voor Zuivelindustrie en Melkhygiëne |
| VW | Ministerie van Verkeer en Waterstaat |
| VWO | Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs |
| WCA | Ministerie van Waterstaat: Kaarten- en Tekeningenarchief |
| WDV | Wetgeving Douane en Verbruiksbelastingen |
| Wg | Werkgroep |
| WHN | Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid |
| WHN | Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid |
| WI | West-Indië |
| WIC | West-Indische Compagnie |
| WIG | West-Indische Gids |
| WIP | West Indisch Plakkaatboek |
| WRR | Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid |
| WSW | Wet sociale werkvoorziening |
| WVS | Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Sport |
| ZH | Zuid-Holland |
gahetNA is een samenwerking van Het Genootschap voor het Nationaal Archief, het Nationaal Archief en Spaarnestad Photo
