Op zoek naar onderofficieren en manschappen bij het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger

Bij het Nationaal Archief worden de stamboekregistraties van onderofficieren en manschappen van het KNIL in Oost-Indië bewaard. De registraties betreffen niet alleen het Europees of daarmee gelijkgesteld beroepspersoneel, maar ook de uit Afrika aangeworven militairen.

Registraties van Europees of daarmee gelijkgesteld dienstplichtig personeel (vanaf 1918) en reservepersoneel en ook van inheemse militairen zijn alleen in Indië zelf bijgehouden en niet naar Nederland overgezonden. Bestanden bij het Nationaal Archief waarin ook registraties van deze categorieën voorkomen, dateren pas vanaf 1942.

Wat vind ik in een stamboekregistratie?

Een stamboekregistratie bevat de staat van dienst van een militair. Hierin zijn opgenomen: indiensttreding, overplaatsingen, bevorderingen, krijgshandelingen, verwondingen, onderscheidingen en de manier waarop het dienstverband is geeindigd. Dat kan (eervol) ontslag zijn, pensioen of overlijden. Plaatsen waar de militair in garnizoen is geweest, worden niet vermeld.

Naast de staat van dienst bevat de registratie een aantal persoonsgegevens, zoals de geboorteplaats en -datum van de militair en de namen van zijn ouders. Namen van echtgenotes en kinderen treft men zelden aan. Gegevens over krijgsgevangenschap tijdens de Tweede Wereldoorlog worden in de stamboeken zeer summier aangegeven. Meer informatie over eventuele internering kunt u wel vinden in onze index op de Japanse Interneringskaarten.

Hoe ga ik te werk?

Er zijn bij het Nationaal Archief verschillende series stamboeken met verschillende benamingen te vinden. Zo zijn er de Suppletiefolio’s, de stamboeken Koloniale Reserve,  de Controle boeken en het Oost-Indisch boek. Deze stamboeken vindt u in de archiefinventaris 2.10.50.  Het Algemeen Stamboek Indië vindt u in 2.10.50.01 en het Volledig Stamboek in 2.10.50.02.

Uw onderzoek begint met de namenklappers op de volgende stamboeken:

Overzicht van stamboeken van KNIL-militairen

De stamboeken van de Koloniale Reserve hoeft u alleen te raadplegen als blijkt dat de suppletiefolio’s geen informatie geven, of als u zeker weet dat de militair in de periode 1890-1909 via Nijmegen is vertrokken.

De namenklappers zijn in te zien op microfilm, die zijn te vinden in de studiezaal. Begint u met zoeken in de periode waarvan u weet of vermoedt dat de militair in dienst is getreden. Militairen moesten minimaal zestien jaar oud zijn. Let bij het zoeken op de alfabetisering in de namenklappers. Vaak is de selectie alleen gemaakt op de eerste letter van de achternaam. Soms ziet u echter een combinatie van twee letters. Het gaat dan altijd om de eerste letter van de achternaam, gevolgd door de eerste klinker. Voor Viseer kijkt u dan ook bij Vi, voor Schröder bij So, Voor Van Blijswijk bij By en voor Elkhuizen bij Eu. 

In onderstaande stappenplannen vindt u hoe u verder te werk kunt gaan.

Stappenplannen

- KNIL militair in Nederland aangenomen
- KNIL militair in Nederlands Indië aangenomen

- Afkortingen en doorverwijzingen in de stamboekinschrijvingen

Meer informatie:

• Voor uitgebreidere onderzoeksaanwijzingen en onderzoeksvoorbeelden kunt u raadplegen de publicatie:
  Liesbeth Beelen en Geert de Kinkelder, Soldaten Overzee, aanwijzingen voor het doen van onderzoek naar officieren en personeel van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL) en het leger in West-Indië (1815-1949) Geheel herziene versie, Den Haag 2004
• Zie voor de periode Tweede Wereldoorlog ook nog hoofdstuk 22 van De Oorlogsgids, (eindredactie Jan H. Kompagnie), Den Haag 2005: Hoe verging het de militairen van de land- en luchtstrijdkrachten in Nederlands-Indië?

Beide publicaties zijn aanwezig in de studiezaal van het Nationaal Archief. De Oorlogsgids is ook via De Vraagbaak te raadplegen.

• Voor gegevens over militairen behorende tot de eenheden van het Nederlandse leger, uitgezonden in het kader van de naoorlogse Indonesische onafhankelijkheidsstrijd (politionele acties) kunt u zich te wenden tot Ministerie van Defensie, DG Personeel, Bureau RIOP, Postbus 7000, 6460 NC Kerkrade. Website: http://www.defensie.nl/dmo/ivent/defensiearchief/persoonsarchief

KNIL-militair in Nederland aangenomen

Is de militair in Nederland (Harderwijk) aangenomen in de periode 1815-1817?

1. Zoek in de verfilmde namenklappers film 2 op.
2. Noteer het inschrijvingsnummer dat u bij de betrokken militair op deze film vindt. 
3. Kijk in archiefinventaris 2.10.50, inventarisnummers 80-85, serie Controleboeken. Bepaal in welk inventarisnummer het door u gevonden inschrijvingsnummer voorkomt.
4. Vraag dat inventarisnummer aan met de computer via gahetNA om het te kunnen raadplegen op de studiezaal van het Nationaal Archief.

Is de militair in Nederland (Harderwijk, vanaf 1909 Nijmegen) aangenomen in de periode 1817-1949?

1. Zoek in de verfilmde namenklappers de films 3–12 op.
2. Noteer het inschrijvingsnummer dat u bij de betrokken militair op een van de films gevonden hebt.
3. Kijk in archiefinventaris 2.10.50, inventarisnummers 87-317, serie Suppletiefolio’s. Bepaal in welk inventarisnummer het door u gevonden inschrijvingsnummer voorkomt.
4. Vraag dat inventarisnummer aan met de computer via gahetNA om het te kunnen raadplegen op de studiezaal van het Nationaal Archief.

Is de militair in Nederland aangenomen in de periode 1890-1909 maar heeft u zijn naam niet kunnen vinden in de namenklapper op de Suppletiefolio’s?
Hij zal dan in deze periode (1890-1909) niet via Harderwijk, maar via Nijmegen vertrokken zijn.

1. Zoek in de verfilmde namenklappers film 14 op
2. Noteer het inschrijvingsnummer dat u bij de betrokken militair op deze film vindt.
3. Kijk in archiefinventaris 2.10.50, inventarisnummers 496-509, serie stamboeken Koloniale Reserve. Bepaal in welk inventarisnummer het door u gevonden inschrijvingsnummer voorkomt.
4. Vraag dat inventarisnummer aan met de computer via gahetNA om het te kunnen raadplegen op de studiezaal van het Nationaal Archief.

 
KNIL-militair in Nederlands-Indië aangenomen

Is de militair in Oost-Indië aangenomen in de periode 1832-1939?

1. Zoek in de verfilmde namenklappers film 13 op.
2. Noteer het inschrijvingsnummer dat u bij de betrokken militair op deze film vindt.
3. Kijk in archiefinventaris 2.10.50, inventarisnummers 334-443, serie Oost-Indisch Boek. Bepaal in welk inventarisnummer het door u gevonden inschrijvingsnummer voorkomt.
4. Vraag dat inventarisnummer aan met de computer via gahetNA om het te kunnen raadplegen op de studiezaal van het Nationaal Archief.

Is de militair in Oost-Indië aangekomen in de periode 1940-1949?

1. Vraag inventarisnummer 448 uit archiefinventaris 2.10.50 aan. Dit is de namenklapper
2. Zoek de gezochte militair op en noteer zijn inschrijvingsnummer
3. Kijk in de archiefinventaris 2.10.50 bij de inventarisnummers 334-443 in welk inventarisnummer het gevonden inschrijvingsnummer is opgenomen
4. Vraag het betreffende inventarisnummer aan en zoek hierin het inschrijvingsnummer op

Is de militair in Oost-Indië aangenomen in de periode 1815-1831 ?

Alleen als hij nog in dienst is in 1832, kunt u zijn militaire registratie vinden. U volgt de aanwijzingen op die hierboven staan bij “Is de militair in Oost-Indië aangenomen in de periode 1832-1939”. Registraties van de Indische staat van dienst van militairen die in 1832 al overleden zijn of van wie de dienst op een andere manier al eerder beëindigd is, zijn onbekend.

Doorverwijzingen in de stamboeken zelf

In een stamboekregistratie kunnen doorverwijzingen vermeld staan naar nog andere stamboekregistraties met betrekking tot dezelfde militair:

• naar een eerder of later dienstverband in de serie Suppletiefolio’s:
  afkorting S of Sf plus inschrijvingsnummer.
• naar een eerder of later dienstverband in de serie Oost-Indisch Boek:
  afkorting OIB plus inschrijvingsnummer.
• naar het Algemeen Stamboek Indië:
  afkorting A.S. of Alg.Stb. of Presentnr. plus inschrijvingsnummer
• naar het Volledig Stamboek
  afkorting V.S. of Voll.Stamb. of Extr(act).St. plus volgnummer

Algemeen Stamboek Indië

Soms vindt u in de eigenlijke stamboekregistratie de aanduiding A.S. of Alg.Stb. of Present nr. vermeld staan, met een inschrijvingsnummer. Dit betekent dat u ook nog een andere stamboekregistratie (in het Algemeen Stamboek Indië) kunt bekijken. Dit kan echter alleen als de vertrekdatum vóór 31 maart 1898 is geweest. Een registratie in het Algemeen Stamboek kan extra informatie geven over de Indische staat van dienst. U heeft nodig de microfiches in lade 22-24 van de betreffende kast in de studiezaal van het Centraal Bureau voor Genealogie. Bepaal op welk fiche het door u aangetroffen algemeen stamboeknummer voorkomt. Let er op dat u de goede serie fiches te pakken heeft voor wat de tijd betreft. Er bevinden zich namelijk twee series microfiches in deze drie lades: één t/m een vertrekdatum in 1876 en één vanaf 1876.
Het Algemeen Stamboek Indië van de periode 1898-1949 is nooit naar Nederland overgebracht. Of het in Indonesië nog aanwezig is, is onbekend. Voorts zijn er in de serie van vóór 1898 nogal wat hiaten, zie daarvoor archiefinventaris 2.10.50.01.

Volledig Stamboek

Soms vindt u in de eigenlijke stamboekregistratie de afkorting Extr(act).St. of V.S. of Voll.Stamb. vermeld staan, met een volgnummer. Dit betekent dat u ook nog een andere stamboekregistratie (in het Volledig Stamboek) kunt bekijken, die meer informatie zou kunnen geven, met name ook over de periode in Indië zelf. Wat zijn de voordelen vergeleken met het Algemeen Stamboek?
Hoewel de gegevens in beide series kunnen overeenkomen, geeft het Volledig Stamboek soms meer informatie. Zo worden af en toe echtgenote en kinderen vermeld. Bovendien gaat het om een veel ruimere periode: de periode vanaf 1898 is óók aanwezig. Voorts kan men de stukken in origineel inzien, dat maakt het lezen makkelijker. De volledige stamboeken vindt u in archiefinventaris 2.10.50.02. Kijkt u bij de inventarisnummers 300-630 en bepaal in welk van die inventarisnummers het door u aangetroffen volgnummer voorkomt. Vraag dit inventarisnummer aan.