Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Overzicht van archieven over de VOC in het Nationaal Archief

Let op: in verband met digitalisering zijn nummers uit een aantal inventarissen niet beschikbaar. Voor andere archieven is de digitalisering afgerond. De scans zijn dan beschikbaar op deze website.

Dit is een overzicht van de inventarissen binnen het Nationaal Archief waarin zich materiaal over de Verenigde Oostindische Compagnie en haar directe opvolgers bevindt. De hoeveelheid materiaal over de VOC binnen een inventaris kan natuurlijk sterk verschillen, van enkele stukken tot letterlijk kilometers aan plankruimte. Voor het gemak zijn de inventarissen in een aantal verschillende categorieen onderverdeeld, te weten:

Dit overzicht geeft de inventarissen over de VOC en haar opvolgers tot aan de oprichting van het Koninkrijk der Nederlanden in 1814. Voor deze indeling is gekozen omdat er in de stukken van de opvolgende organisaties vaak VOC-retroacta zijn opgenomen. Een uitgebreid overzicht van de VOC-gerelateerde inventarissen vindt u in de archiefgidsen 'Sources for the history of Asia and Oceanea in the Netherlands' in de studiezaal. Voor verschillende deelcollectie of regio's zijn in het verleden ook meer uitgebreide gidsen gepubliceerd, bijvoorbeeld 'Dutch sources on South Asia'. Ook deze kunt u vinden in de bibliotheekcatalogus van het NA.

Ten slotte geeft dit overzicht een aantal links naar indexen van het NA, andere archieven in Nederland en het buitenland, en relevante bronnenpublicaties en databases.

Archieven van de Compagnie en directe voorgangers en opvolgers - algemeen

Archieven van de Compagnie en directe voorgangers en opvolgers - algemeen
CollectiePeriodeToegangOmschrijving
Compagnieën op Oost-Indië ('Voorcompagnieën')1594-16031.04.01Stukken betreffende de scheepstochten naar de Oost voor de oprichting van de VOC in 1602. De inventaris bevat stukken van de volgende ondernemingen: De Compagnie van Verre (Amsterdam, 1594), Oude Oost-Indische Compagnie en de Eerste Verenigde Compagnie op Oost-Indie (Amsterdam, 1598-1601), Nieuwe Brabantse Compagnie (Amsterdam, 1599-1601), Compagnie op Oost-Indie (Middelburg, 1601-1602) en De Compagnie op Ooste Indie (Delft). Zie ook de stukken in de inventaris Landsadvocaat Van Oldenbarnevelt, 3.01.14, deel IV.
Verenigde Oostindische Compagnie (VOC)1602-17951.04.02Het archief van de VOC in Nederland. Deze inventaris is opgebouwd uit de deelarchieven van de kamers van de VOC in Nederland: Amsterdam, Zeeland, Rotterdam, Delft, Enkhuizen en Hoorn. Hiervan zijn de collecties van Amsterdam en Zeeland het meest volledig. De VOC-archieven bevatten een schat aan informatie, zowel over de bedrijfsvoering in Nederland, de personeelsadministratie en het Aziatische bedrijf. Onderaan deze pagina zijn links naar een aantal zoekhulpmiddelen en indexen op delen van het VOC-archief te vinden.
Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen1796-18002.01.27.01Op 24 december 1795 werd het bestuur van de VOC vervangen door het Comité tot de Oost-Indische handel en Bezittingen, bestaande uit 28 leden waarvan 17 uit Holland, 6 uit Zeeland en één uit elk van de overige provincies.
Raad der Aziatische Bezittingen en etablissementen1800-18062.01.27.02De Raad der Aziatische bezittingen en etablissementen was per 6 mei 1800 de opvolger van het Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen.
Koloniën Oost-Indië1806-18102.01.27.03Per koninklijk besluit werd op 1 juli 1806 een ministerie van koophandel en koloniën opgericht. In dit nieuwe ministerie ging onder meer de Raad der Aziatische bezittingen en etablissementen op (2.01.27.02). De eerste afdeling van het nieuwe ministerie had betrekking op de koloniën in Azië.
Oost-Indische Bezittingen1791-17932.01.27.04Deze inventaris bevat veel materiaal rond de rol van S.C. Nederburgh en S.H. Frijkenius als Commissarissen-Generaal van Nederlandsch-Indie en de Kaap de Goede Hoop.

Hollandse Divisie Parijs

1810-18142.01.27.05Na de inlijving van Nederland bij Frankrijk in 1810 werd het koloniaal beleid in Parijs gemaakt. De Hollandse divisie was slechts met ambtelijke taken belast.
Comptabiliteit Oost-Indie1795-18132.01.27.06Na de opheffing van de VOC werd de Comptabiliteit Oost-Indie opgeriicht, belast met de boekhouding, de handel met de kolonien en de opheffing van de oude compagnie.
Oost-Indische troepen1795-18132.01.27.07Stukken betreffende troepen in de Nederlanden, bestemd voor transport naar Indie, o.a. het Troependepot voor Indie en De Kaap in Hoorn.

Comité Oost Indische Compagnie

1790-17963.02.33Na de desatreus verlopen Vierde Engelse Oorlog stond de VOC aan de rand van de afgrond. Om het failliet van de compagnie af te wenden werden door de Staten van Holland en Zeeland grote bedragen geleend of gegarandeeerd. Om controle over de uitgave van deze bedragen te kunnen uitvoeren werd in 1790 een Hollands-Zeeuwse staatscommissie ingesteld die toezicht zou hebben op het beleid en de uitgaven van de compagnie.

Archieven van de Compagnie in Azië

Archieven van de Compagnie in Azië
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
Hoge Regering Batavia1602-18271.04.17

De documenten in deze inventaris waren onderdeel van het archief van de Hoge Regering van Indie die zich tegenwoordig nog in het Indonesisch nationaal archief (ARNI) in Jakarta bevindt. Deze stukken zijn door een onvolledige en inconsequente verhuizing in de negentiende eeuw in Den Haag terecht gekomen. Het doel was om stukken met betrekking tot gebieden die niet meer onder Nederlands gezag stonden naar Den Haag te verhuizen. Deze inventaris bevat dan ook veel stukken over de VOC-gebieden buiten het huidig Indonesie, maar er zijn ook enkele stukken met betrekking tot comptoiren in Indonesie aanwezig.

Weeskamer te Batavia1700-17911.04.18.01

De weeskamer in Batavia werd in 1624 opgericht, maar de meeste stukken in deze inventaris dateren vanaf 1700. Het bewind van de weeskamer was in handen van compagniesdienaren en vrije burgers. De weeskamer was belast met het opmaken van inventarissen van goederen, het uitoefenen van voogdij over minderjarigen en het beheer van erfenissen tot hun meerderjarigheid.

Boekhouder- Generaal Batavia1699-18011.04.18.02

De boekhouder-generaal in Batavia hield het overzicht over het handelsverkeer van VOC-schepen binnen het octrooigebied. De papieren van de boekhouder-generaal bevatten een schat aan informatie over scheepsbewegingen, producten, veranderingen in de Aziatische markten en de waardes van de verscheepte goederen. Zie ook de database op de stuken van de boekhouder-generaal: http://bgb.huygens.knaw.nl/

Schepenbank te Batavia1642-18011.04.18.03

De schepenbank werd in 1620 opgericht en was belast met de rechtspraak over personen die niet in dienst van de VOC waren. Het was een gemengd college waarin zowel VOC-dienaren als vrijburgers zitting hadden.

Voormalige Nederlandse bezittingen in Voor-Indië1703-18261.04.19Deze inventaris bevat stukken betreffende de Nederlandse bezittingen in India die op 17 maart 1824 werden overgedragen aan Groot-Brittanië: de residentie Bengalen, de opperhoofdij Coromandel en Madurai, en de residenie Surat. Tussen deze papieren bevinden zich ook laat-18e eeuwse stukken van het VOC-bestuur in deze regio's.
Nederlandse factorij te Canton1742-18261.04.20Deze inventaris bevat de stukken van de VOC-factorij in Canton en haar opvolger.

Nederlandse factorij Japan

1609-18601.04.21

Deze inventaris bevat stukken van de Nederlandse-factorijen in Hirado en Deshima in de periode 1609-1860.

Nederlandse bezittingen India: digitale duplicaten Chennaimeerendeel 1664-18521.11.06.11

Deze inventaris bevat digitale kopieën van een gedeelte van het VOC-materiaal uit de Tamil Nadu archives in het Indiase Chennai. Dit zijn veelal stukken die te maken hebben met de lokale administratie en die niet elders in kopievorm te vinden zijn.

Archieven van de overheid en van overheidsfunctionarissen in Nederland, geordend op nummer van de inventaris.

Deze inventarissen zijn gevormd door de overheden in de Republiek, hetzij op stedelijk of provinciaal niveau of door de generaliteit, en door individuen die de overheid dienden. Een voorbeeld van de laatste categorie zijn de collecties van de stadhouderlijke secretarie en van de raadspensionarissen van Holland die zich vaak uitvoerig met de VOC bezighielden. De inventarissen gevormd door de admiraliteiten en vlootofficieren zijn hieronder in een aparte tabel weergegeven.

Archieven van de overheid en van overheidsfunctionarissen in Nederland, geordend op nummer van de inventaris.
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
Staten Generaal1576-17961.01.02De Staten-Generaal belichaamden het bovengewestelijk landsheerlijk gezag in de (Noordelijke) Nederlanden sinds 1576. In deze hoedanigheid had de Staten-Generaal ook het oppertoezicht op de geoctrooieerde handelscompagnieën. Stukken met betrekking tot de VOC zijn in een aantal verschillende deelcollecties te vinden. De resoluties van de Staten-Generaal bevatten meerdere resoluties over de VOC, en de resoluties werden normaliter vergezeld door een of meerdere bijlagen: deze zijn te vinden in de liassen en de requesten. Ook in deel II.B, binnengekomen stukken, zijn meerdere VOC-gerelateerde stukken te vinden. De loketkas en de secrete kas van de Staten-Generaal (deel IV.B) bevat een collectie VOC-materiaal.
Raad van State, 1580-1795 supplement16e-18e eeuw1.01.19.02Supplement op het archief van de Raad van State. In deel III.40 zijn een elftal stukken m.b.t. de VOC in de periode 1739-1786.
Stadhouderlijke Secretarie1600-17951.01.50De stadhouderlijke secretarie ondersteunde de stadhouder in de uitvoering van zijn diverse generaliteitsambten. De nadruk ligt op de stukken van stadhouders Willem IV en V. Het materiaal met betrekking tot de VOC in deze collectie betreft alleen de tweede helft van de 18e eeuw, na de verheffing van Willem IV tot opperbewindhebber van de compagnie in 1749.
Collectie Fagel1513-19271.10.29 Archief van de familie Fagel, bevat stukken over de VOC in de achttiende eeuw in deel III, C, stukken van ambtelijke aard, afkomstig van de griffiers der Staten-Generaal Fagel.
Groot, H. de Supplement 1.10.35.02Supplement op het archief van Hugo de Groot. Dit supplement kwam in het Nationaal Archief terecht na een veiling in 1864. Andere delen van de collectie van Hugo de Groot kwamen in de Universiteitsbibliotheek in Leiden, het gemeente-archief van Rotterdam en in particulier bezit. Deel I van de collectie bevat onder andere stukken over de onderhandelingen over de fusie van de VOC en de EIC uit de jaren tien van de zeventiende eeuw, naast brieven en ingekomen stukken uit Indië, onder andere van Cornelis Matelieff de Jonge.
Lelyveld1547-17951.10.53Bernard Pieter van Lelyveld was onderklerk van de gezamenlijke admiralteitscolleges en vanaf 1790 commies ter griffie van de Staten-Generaal. De door hem samengestelde collectie bevat een (gedrukt) stuk van de independent-fiscaal aan de Kaap de Goede Hoop over de armoedige staat van de burgerij aldaar.
Collectie Fagel supplement1524-17951.10.94 Supplement op het archief van de familie Fagel. Bevat in 3.10 een aantal stukken over de VOC in de 18e eeuw.
Collectie Wiselius1788-18182.21.176Samuel Iperus Wiselius (1769-1845) was een vooraanstaand patriot en betrokken bij de liquidatie van de VOC.
Staten van Holland1572-17953.01.04.01Het archief van de provinciale Staten van Holland bevat een drietal stukken met betrekking tot de VOC in deel II.F.3.
Gedeputeerden Haarlemmeerendeel 1603-17873.01.09Het archief van de Gedeputeerden van Haarlem ter Dagvaart van de Staten van Holland bevat stukken betrefefnde de onderwerpen die werden behandeld tijdens de dagvaarten. Ook de VOC kwam hierbij aan bod.
Landsadvocaat van Oldenbarnevelt1586-16193.01.14 Johan van Oldenbarnevelt (1547-1619) was in de periode 1596-1619 Landsadvocaat van de Staten van Holland en de facto een van de leiders van de Republiek. De fusie tussen verschillende voorcompagnieën (zie 1.04.01) kwam op zijn initiatief tot stand en de collectie bevat dan ook onder deel IV een uitgebreide collectie stukken rond de oprichting van de VOC en de compagnie in haar eerste jaren.
Raadspensionaris Fagel1672-16883.01.18 Gaspar Fagel (1634-1688) was in 1672-1688 Raadspensionaris van Holland en werkte in deze periode nauw met stadhouder Willem III samen. De collectie bevat een aantal stukken m.b.t. de VOC in de jaren 1670-1680.
Raadspensionaris Heinsius1689-17203.01.19 Anthonie Heinsius (1641-1720) was in 1689-1720 Raadspensionaris van Holland. Daarvoor was hij o.a. in 1685-1687 diplomaat in Engeland. Verspreid in de collectie zijn een aantal stukken rond de VOC te vinden.
Raadspensionaris van Hoornbeek1720-17273.01.20 Isaac van Hoornbeek was in 1720-1727 Raadspensionaris van Holland en West-Vriesland. De stukken m.b.t. de VOC zijn retroacta uit de 17e eeuw, o.a. rond het conflict tussen de Magelaanse Compagnie en de VOC.
Raadspensionaris van der Heim1609-18003.01.22Anthonie van der Heim was in 1737-1746 Raadspensionaris van Holland. In deze collectie zijn een aantal stukken (ook retro-acta) over de VOC te vinden, vooral m.b.t. de financien.
Raadspensionaris van Bleiswijk1772-17873.01.25 Pieter van Bleiswijk (1724-1790) was in in 1772-1787 Raadspensionaris van Holland. In deze collectie is een verzameling documenten m.b.t. de VOC te vinden, met een nadruk op de Vierde Engelse Oorlog en de gevolgen voor de compagnie.
Raadspensionaris van de Spiegel1787-17953.01.26 Laurens Pieter van de Spiegel (1737-1800) was achtereenvolgens raadspensionaris van Zeeland (1785-1788) en Holland (1788-1795). Uit zijn Hollandse periode zijn er veel stukken met betrekking tot de VOC in de laatste periode van haar bestaan te vinden.
Collectie Surendonckmeerendeel 1692-17273.20.57Jacob Surendonck (1647-1729) was adocaat bij het Hof van Holland, 'advocaat van het land', en bevriend met raadspensionaris Heinsius (zie 3.01.19). De stukken met betrekking tot de VOC gaan vooral over de concurrentie die de VOC ondervond van de Oost-Indische Compagnie die na de Spaanse Successieoorlog in Oostende werd opgericht.

Admiraliteiten en vlootofficieren, geordend op nummer van de inventaris.

De stukken met betrekking tot de VOC in de diverse admiraliteitscolleges uit de 17e eeuw hebben meestal betrekking op het convooieren van schepen in Europese wateren. Voor de late 18e eeuw gaat het meestal om de marineschepen die in de nasleep van de Vierde Engelse Oorlog naar Azie werden gestuurd. Voor de bijdrage van de VOC aan de vloot in Europese wateren tijdens de Engelse zeeloorlogen van de 17e eeuw, zie ook de stukken van raadpensionaris De Witt als gevolmachtigde bij 's lands vloot in de inventaris Aanwisten 1e afdeling, 1.11.01.01.

Admiraliteiten en vlootofficieren, geordend op nummer van de inventaris.
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
Admiraliteiten1586-17951.01.46Archief van de admiraliteitscolleges. Een groot gedeelte van de admiraliteitsarchieven zijn verloren gegaan bij een brand in 1844. Deze inventaris is dan ook zeer incompleet. De stukken met betrekking op de VOC zijn vooral te vinden in de scheepsjournalen van schepen die de thuiskomende Oostindiëvaarders excorteerden, en de schepen die aan het eind van de 18e eeuw naar Azie werden gestuurd om de VOC te ondersteunen.
Admiraliteiten / Blommendaal1787-18081.01.47.04N.P. Blommendaal was rond 1802 luitenant-ter-zee in de Bataafse marine. De inventaris bevat het journaal van de Orangezaal op haar tocht naar oost-Indie in 1787-1788.
Admiraliteiten / Buyskes1783-18081.01.47.05A.A. Buyskes begon zijn carrière bij de marine in 1783 als adelborst en eindigde in 1827 als vice-admiraal. Deze inventaris bevat onder andere de door hem bijgehouden journalen van de reis naar Oost-Indië aan boord van De Havick in 1788-1793. Zie ook de Collectie Verhuell (2.21.004.04) en de stukken van de militaire commissie in de inventarissen van de Stadhoudelijke Secretarie en de Hoge Regering van Batavia.
Collectie Kinckel1649-17921.01.47.11Hendrik August baron van Kinckel was marineofficier en diplomaat. De collectie bevat een stuk betreffende de werving van officieren en manschappen voor de VOC in Duitsland.
Admiraltieten / Van den Velden1692-17931.01.47.17In deze inventaris zijn een aantal scheepsjournalen te vinden van 's lands oorlogsschepen die in de 18e eeuw thuiskomende retourschepen in Europese wateren escorteerden.
Admiraliteiten / Wolterbeek1781-18531.01.47.19Constantijn Johan Wolterbeek (1766-1845) nam op zestienjarige leefijd dienst bij de marine en bleef tot 1840 in dienst. Vanaf 1813 was hij commandant zeemacht in Oost-Indië en vanaf 1830 directeur-generaal van marine. In zijn collectie zijn, naast stukken over zijn eigen optreden in Indië, ook laat 18e-eeuwse VOC-stukken of kopieën daarvan opgenomen, veelal rond de Britse overname van voormalige VOC-bezittingen eind 18e, begin 18e eeuw.
Admiraliteiten / Bisdom1525-17931.01.47.21Mr. Jacob Bisdom was in 1744-1762 advocaat-fiscaal bij de Admiraliteit op de Maze. In de door hem en zijn schoonzoon Mr. Gerard Daniël Denick (advocaat-fiscaal 1762-1780) aangelegde collectie bevindt zich onder letter E een aantal sukken rond de koloniën, waaronder een project-regelement op de troepen van de VOC door Gouverneur-Generaal Van Imhoff uit 1742.
Admiraliteiten / Van Bleiswijk1690-17871.01.47.22Pieter van Bleiswijk (1724-1790) was raadspensionaris van Holland van 1772-1787. Deze collectie bevat meest stukken rond de admiraliteiten in de Vierde Engelse Oorlog, waaronder nr. 27: een verzoek aan Frankrijk om VOC-schepen te konvooieren.
Admiraliteiten / Van der Hoop1524-18251.01.47.29Joan Cornelis van der Hoop was in 1781-1795 advocaat-fiscaal bij de admiralieit van Amsterdam. Inv.nr. 159 bevat stukken rond zijn rol in het formeren van de militaire commissie naar Oost-Indië, zie ook de collecties Verhuell (2.21.004.04), Braam (1.10.11.02) en de stadhouderlijke secretarie (1.01.50).
Doedes Star1666-16911.01.47.40Enno Doedes Star was (1631-1707) was schout-bij nacht voor de admiraliteit van Friesland. De stukken omtrent de VOC in deze inventaris hebben betrekking op het escorteren van thuiskomende VOC-schepen in 1691.

Braam

1727-18031.10.11.02Jacob Pieter van Braam (1737-1803) gedurende zijn leven in dienst van zowel de VOC als de Admiraliteit van Amsterdam. Hij commandeeerde in 1782 het eerste smaldeel van 's lands vloot naar Oost-Indië. Na zijn terugkeer in Nederland was hij o.a. betrokken bij de plannen voor het formeren van een militaire commissie.
Collectie Verhuell1779-18352.21.004.04Christiaan Anthonie Ver Huell (1760-1832) was een marineofficier. Hij maake in de jaren '80 en '90 van de achttiende eeuw twee reizen naar Azië. Tijdens de tweede reis gaf hij samen met kapiteitein-ter-zee Jan Olphert Vaillant leiding aan de militaire commissie.

Persoonlijke archieven van bewindhebbers en familie, geordend op nummer van de inventaris.

Persoonlijke archieven van bewindhebbers en familie, geordend op nummer van de inventaris.
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
Collectie Boreel1443-19311.10.10Archief van de familie Boreel. Willem Boreel (1591-1668) werd in 1618 benoemd tot advocaat van de Heren XVII. Deze collectie bevat o.a. zijn aanstellingsbrief.
Collectie Brugmans1602-18701.10.13Mr. P.A. Brugmans was tweede advocaat van de VOC in 1793-1796. Bevat ook briefwisselingen met Meerman van der Goes (1.10.57) en de equipagemeester te Batavia.
Collectie Van Ghesel1638-17731.10.31Bewindhebber van de kamer Amsterdam in 1757-1773.
Collectie Van der Heim1609-18001.10.39 Jacob van der Heim, bewindhebber van de kamer Rotterdam en secretaris van der admiraliteit van de Maze.
Collectie Hope1602-17831.10.46 Thomas Hope (1704-1779), bewindhebber van de kamer Amsterdam vanaf 1756. Vanaf 1766 representant van Willem V. Ontslag op zijn verzoek in 1770.
Collectie Hudde1602-17031.10.48Joannes Hudde, burgemeester van Amsterdam en bewindhebber van de VOC in de periode 1679-1702.
Collectie Meerman van der Goesmeerendeel 1769-17951.10.57Daniel Meerman van der Goes was adjunct-advocaat, later tweede advocaat van de VOC, 1776-1785.
Collectie Nederburgh1431-19651.10.59Mr. Sebastiaan Cornelis Nederburgh (1762-1811) was advocaat van de VOC in 1787-1791 en werd daarna met S.H. Frijkenius lid van de Hoge Commissie in Indie. Nederburgh bleef tot 1799 in Indië en kreeg na terugkomst zitting in de commisie tot onderzoek van de handel op Oost-Indië.
Collectie Radermacher1460-18001.10.69Samuel Radermacher (1693-1761) en zijn zoon Daniël (1722-1803) waren bewindhebbers voor de VOC en de WIC voor de kamers Zeeland. Grootvader van Samuel, Johan Radermchaer was bewindhebebr van de 2e WIC, diens schoonvader Pieter Boddaert was bewindhebber van de VOC.
Collectie Vredenburgh, A. en G., van1602-17791.10.83Adriaan en Gerard van Vredenburgh. Bewindhebbers van de kamer Delft eind 17e en 18 eeuw.
Van der Goes1584-18113.20.16Familiearchief van de familie Van der Goes van Naters, bevat stukken rond het voorgestelde 'redres' van de VOC uit de jaren '80 van de 17e eeuw.
Collectie Slingelandt de Vrij van Temminck1550-18133.20.52Egbert de Vrij Temminck was in 1742-1785 bewindhebber van de VOC bij de kamer Amsterdam.

Persoonlijke archieven van Gouverneurs-Generaal en familie, geordend op nummer van de inventaris.

Persoonlijke archieven van Gouverneurs-Generaal en familie, geordend op nummer van de inventaris.
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
Collectie Alting1596-18001.10.03Willem Arnold Alting (1724-1800) vertrok in 1750 als onderkoopman naar Batavia en klom uiteindelijk op tot Gouverneur-Generaal in de periode 1780-1796. De collectie bevat veel materiaal van het eind van de 18e eeuw, maar ook retroacta tot aan het eind van de 16e eeuw.
Collectie ValckenierMeerendeel 1723-17521.10.05.05De meeste stukken in de collectie Valckenier hebben betrekking op de procedures tegen Adriaan Valckenier, Gouverneur-Generaal in Batavia in de periode 1737-1741. Tijdens zijn bewind vond de beruchte 'Chinezenmoord' plaats, maar ook in andere zaken liet Valckenier zich kennnen als een slechte keus voor het ambt van Gouverneur-generaal. Valckenier werd uiteindelijk gevangengezet en overleed in de gevangenis in Batavia zonder dat het proces tegen hem ooit was afgesloten.
Van Goens1619-18721.10.32 Stukken van de familie Van Goens. Rijckloff Volckertsz. van Goens was in 1678-1681 Gouverneur-Generaal. Daarvoor had hij al een lange carrière binnen de VOC achter de rug, o.a. als gouverneur van Ceylon, een functie waar hij door zijn zoon Rijckloff jr. werd opgevolgd.
Mossel, J.1704-17611.11.06.03Jacob Mossel (1704-1761) was Gouverneur-Generaal in 1750-1761.
Collectie Daendels1754-18622.21.046Herman Willem Daendels was Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië voor het Koninkrijk Holland van 1807 tot 1810. Strikt genomen is hij dus geen VOC-gouverneur, maar hij is in deze lijst toch opgenomen omdat de periode tot de Britse inname van Java zich door een grote mate van continuïteit met het voorgaande VOC-bestuur kenmerkte.

Persoonlijke archieven van gouverneurs, commandeurs en overig VOC-personeel in Azie en Afrika, geordend op nummer van de inventaris.

Persoonlijke archieven van gouverneurs, commandeurs en overig VOC-personeel in Azie en Afrika, geordend op nummer van de inventaris.
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
H. Beckermeerendeel 1689-17211.10.05.01 Hendrik Becker (1661-1722). In dienst van de VOC vanaf 1689. Gouverneur van Ceylon in 1707-1716.
Cnoll1678-17091.10.05.02Govert Pietersz. Cnoll (1644-1710). Officier in het leger van de VOC. Commandeur Java''s Noordoostkust in 1705-1716.
Kal, van1760-18111.10.05.03Jacob van Kal (1754-1829). Resident ad-interim van Riouw, 1791-1792. Kreeg een conflict met gouverneur Couperus van Malakka (1.10.23).
Van Polanenmeerendeel 1780-18311.10.05.04Rogier Gerard van Polanen (1757-1833) diende in 1776-1783 in Indië en werd na de Bataafse omwenteling een contactpersoon in de VS.
Couperus1443-19271.10.23 Bevat stukken van Abraham Couperus (1752-1813) gouverneur van Malakka 1788-1796
Collectie Geleynssen de Jongh1612-16481.10.30 Wollebrandt Geleynssen de Jongh was assistent te Banda in 1611-1618. Vanaf 1624 was hiij actief in India en Perzië, onder andere als hoofd van de loge te Gamron. Hij was commandeur van de retourvloot in 1648
Van Riebeeck1595-17801.10.45 Stukken van de families Van Riebeeck en van Hoorn, vooral vanaf 1663.
Plettenberg1763-17881.10.67Joachim baron van Plettenberg diende vanaf 1763 voor de VOC en was in 1774-1783 gouverneur aan de Kaap.
Van Schinne1683-18551.10.75.01Persoonlijke stukken van de familie Schinne waarvan meerdere leden de VOC in Azie dienden.
Sweers1602-16741.10.78Stukken van de raden van Indië Salomon Sweers, Jeremias van Vliet en Jacques Speckx, met kopieën van officiële en particuliere correspondentie. Salomon Sweers was de oudere broer van admiraal Isaac Sweers.
Teding van Berkhout1633-17011.10.79Bevat brieven van Hans Putmans, gouverneur van Formosa, aan de predikanten op het eiland.
Vernet1746-17661.10.82G.L. Vernet, koopman en secunde in Cassimbazar (directie Bengalen) 1754. Opperhoofd aldaar in 1755. Directeur van Bengalen in 1763.
Wittewaal1758-18041.10.86Jan Wittewaal (1743-1777) trad in 1754 in dienst van de VOC en schopte het tot resident in Gorontalo, deel van het gouvernement van Celebes. De inventaris bevat ook stukken van Hendrik van Staveren, in 1763 gezaghebber op Sumatra's Westkust.
Moens1751-18931.10.100Adriaan Moens (1728-1792) was commandeur van Malabar in 1770-1781.
Van Eckmeerendeel 1735-17651.10.106Lubbert Jan, baron van Eck, in dienst VOC 1732. Gouverneur Coromandel 1758, in 1761 benoemd als gouverneur van Ceylon.
Collectie A. Gijssels1602-16471.11.06.04Aert Gijssels: opperkoopman Ambon 1618. Later gouverneur van Ambon en raad van Indië.
Engelhard supplement 11620-18312.21.004.21Nicolaas Engelhard was tijdens zijn loopbaan dienaar van zowel de VOC als het Nederlands-Indische gouvernement. Veel materiaal met betrekking tot Batavia en de Ommelanden, de Preanger en Java's Noord-Oostkust, maar ook Maleisië en Japan.
Collectie Falckmeerendeel 1756-18502.21.006.48Familiearchief van de familie Falck, bevat twee stukken van Iman Willem Falck, gouverneur van Ceylon, 1765-1785.
Hogendorp, G.F. vanmeerendeel 1766-18632.21.006.49Particuliere stukken van de familie Hogendorp. Willem van Hogendorp was resident van Rembang.
Engelhard supplement 21790-18302.21.010Zie 2.21.004.21
Cort van der Linden, supplementmeerendeel 1634-19352.21.040Bevat extract-resolutie van de Raad van Coromandel, augustus 1750. Phillipus Franciscus Cort diende in Coromandel.
Prins1656-19252.21.317Frans Prins diende in de 2e helft van de 17e eeuw op Ceylon. Zijn afstammeling Francois Albertus Prins diende eind 18e eeuw op Ceylon en bezocht in 1770 Kandy.

Aanwinsten en losse collecties

Dit zijn in de 19e en 20e eeuw samengestelde collecties die in zichzelf geen samenhang vertonen. De grootste is de inventaris 'Aanwinsten eerste afdeling'; een vergaarbak van aanwinsten van het archief zelf.

Aanwinsten en losse collecties
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
VOC-naamindex van Delden 1.04.23F.G. van Delden was een KNIL-officier. Hij legde een uitgebreide naamindex van VOC-dienaren aan.
Aanwinsten 1e afdeling ARA14e eeuw - 19331.11.01.01 De collectie aanwinsten 1e afdeling bevat stukken die in de periode 1818-1933 door het archief zijn verworven. Deze aanwinsten werden in de periode 1933-1944 verdeeld over aparte collecties voor de verschillende afdelingen van het toenmalige Algemeen Rijksarchief (ARA). In 1947 werd ook de serie Koloniale Aanwinsten Oost-en West-Indië in de nieuwe inventaris opgenomen. De collectie bevat een rijke collectie VOC-materiaal over uiteenlopende onderwerpen.
Heeres1525-18961.13.04Mr. Heeres was van 1888-1897 verbonden aan het Algemeen Rijksarchief en was bijzonder belast met de inventarisatie van de archieven van de VOC. In 1902 werd hij hoogleraar op de nieuwe leerstoel geschiedens van Nederlands-Indië en de historie en methode der zending. Deze inventaris bestaat deels uit kopieën en inventarissen door Heeres gemaakt of opgesteld, en deels uit originele stukken die door hem zijn verworven.
Collectie van Delden19e-20e eeuw1.13.24 Frederik Godfried van Delden (1864-1942) was hoofdofficier bij het KNIL en verzamelde gedurende zijn leven aantekeningen over geschiedenis van Nederlands-Indie, o.a. over de VOC. De collectie bevat dus transcripties en foto's van archiefstukken, en lijsten van VOC-personeel.
Collectie BaudMeerendeel 1804-19852.21.007.58J.C. Baud was een Nederlands staatsman, onder andere gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, minister van Koloniën en lid van de tweede kamer. In dit familiearchief zitten verschillende retroacta uit de 17e en 18e eeuw. VOC-materiaal is vooral te vinden in delen CC en DD van de collectie.

Kaarten

In de 19e eeuw werden de kaarten en afbeeldingen die zich toen in de verschillende inventarissen bevonden losgemaakt en in aparte kaarteninventarissen samengebracht.

Kaarten
Naam inventarisPeriodeToegangOmschrijving
Collectie Leupe16e-19e eeuw4.VELDe Collectie Leupe werd samengesteld in de 19e eeuw met kaarten gelicht uit andere inventarissen, o.a. het VOC-archief. De kaarten in deze collectie zijn digitaal beschikbaar via de inventaris.
Collectie Leupe supplement1617-18674.VELHSupplement op de collectie Leupe, bevat naast kaaarten o.a. de verzameling Vingboons aquarellen.
Collectie aanwinsten (kaarten)1888-1990 (periode van verwerving)4.AANWSamengestelde collectie met meerdere VOC-kaarten.
Oorlog/Buitenlandse Plans Vestingen1609-18764.OBPVBevat 18e eeuwse plattegronden van de vestingen op Ceylon.
Kaarten en tekeningen van het Ministerie van Kolonien16e-19e eeuw4.MIKOBevat onder onderdeel III de kaartenverzamelingen van Joan Gideon Loten, Nicolaas Engelhard en Jan Theunis Busscher.
Topografische Dienst / Kaarten1814-1932 (samenstelling collectie)4.TOPONr. 15, de collectie C.J. van de Graaff, bevat de kaarten van Cornelis Jacob van de Graaf, gouverneur van de Kaap in 1785-1791.

Indexen en databases

Er zijn ook verschillende indexen en databases gemaakt om het VOC-archief nader te ontsluiten. Hieronder

Archieven elders

Het Nationaal Archief bezit een grote collectie VOC-materiaal, maar ook buiten het NA is er veel over de VOC te vinden, zowel in Nederland als in het buitenland

In Nederland

Archieven.nl, http://www.archieven.nl/nl/: een algemeen platform voor het doorzoeken van de collecties van Nederlandse archieven.

De volgende regionale- en stadsarchieven en bibliotheken beheren ook VOC-gerelateerd materiaal:

  • Stadsarchief Amsterdam: onder andere in de archieven van de burgemeesters zijn meerdere stukken over de VOC te vinden.
  • Het Utrechts Archief: bevat onder andere de papieren van Joan Huydecoper van Maarsseveen, VOC-bewindhebber in de tweede helft van de 17e eeuw.
  • Westfries archief: in de stadsarchieven van Hoorn en Enkhuizen zijn VOC-gerelateerde stukken te vinden.
  • Zeeuws Archief: In het Zeeuws archief liggen verschillende stukken van de VOC, het archief heeft een overzichtspagina met daarop beschrijvingen van de VOC-geralteerde stukken.
  • Universiteitsbibliotheek Leiden: De collecties van de UB Leiden bevatten onder andere de kaartencollectie van Bodel Neijenhuis met verschillende VOC-kaarten en de collectie van gouverneur-generaal Joan van Hoorn

In het buitenland

  • Het Nationaal archief van Indonesie, het Arsip National, beheert de grootste VOC-collectie ter wereld. Een gedeelte is gescand en tegenwoordig online te bekijken op de site Sejarah-Nusantara.
  • Het nationaal archief van Sri Lanka in Colombo beheert de adminsitratie van het VOC-gouvernement van Ceylon.
  • Kaapstad: In de Western Cape Archives worden de archieven van de VOC in Zuid-Afrika bewaard. He gaa vooral om de papieren van de lokale administratie. Helaas is er geen goede inventaris online beschikbaar.
  • De Tamil Nadu archives Chennai beheren een collectie VOC-materiaal uit devestigingen in India. Een gedeelte hiervan is gedigitaliseerd en via de site van het NA te bekijken (1.11.06.11)

Online resources

In het verleden zijn belangrijke onderdelen van het VOC-archief gestranscribeerd en uitgegeven in de groene serie van Rijks Geschiedkundige Publicatien (RGP). Deze zijn in te zien in de studiezaal, of digitaal via historici.nl.

  • De Vroedschap van Amsterdam: een klassieker van J.E. Elias uit 1903-1905. Hierin worden alle leden van het Amsterdamse regentenpatriciaat beschreven, waaronder ook een groo aantal bewindhebbers van de VOC.
  • Generale missiven: getranscribeerde stukken uit de Generale Missiven van Gouverneur-Generaal en Raden van Indie die zich in het origineel in het VOC archief (1.04.02) in het NA bevinden.
  • De Nederlanders in Kerala: een bronnenpublicatie met de memories van overgave van de VOC-commandeurs van Malabar in de periode 1663-1703.
  • Pieter van Dam''s Beschryvinge van de Oost-Indische Compagnie: .
  • Veel VOC-kaarten, zowel van het NA als andere collecties zijn samen met recente foto's en opgravingsverslagen te vinden op de site Atlas of Mutual Heritage.
  • Het Huygens ING biedt ook een VOC-glossarium aan, een lijst met verklaringen van termen die voorkomen in de RGP-series over de VOC.

Er zijn ook projecten die kwantitatieve gegevens uit het VOC-archief via databases toegankelijk hebben gemaak, vooral met betrekking to schepen, lading, reisduur en bestemmingen:

Literatuur

Kijk in de bibliotheekcollectie van het NA: http://bibliotheek.gahetna.nl/DB=1/CMD?ACT=SRCHA&IKT=1016&SRT=RLV&TRM=VOC

Termen:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in