Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Overzicht van archieven over Nieuw-Nederland

De Nederlandse aanwezigheid in Noord-Amerika strekt zich uit over de periode 1609  tot 1664. In 1624 werd de kolonie Nieuw-Nederland gesticht. In 1667 deed de Republiek der Verenigde Nederland bij de Vrede van Breda officieel afstand van haar bezitting. Er zijn in verschillende landen archieven bijgehouden over deze periode:

Archieven in Nederland

Over de Nederlandse kolonisatie periode in Noord-Amerika is in het Nationaal Archief zeer weinig informatie te vinden. Dit is voor een groot deel te wijten aan de verkoop van een groot deel van het archief van de Oude West-Indische Comapgnie als oud papier in 1821. Wat nog restte van het archief had veel te lijden onder een brand in 1844. In Nederland bezit het Stadsarchief Amsterdam aanzienlijk meer gegevens over Nieuw-Nederland dan het Nationaal Archief.

Archieven in de Verenigde Staten

Uit deze periode zijn er verhoudingsgewijs veel meer bronnen bewaard gebleven in de Verenigde Staten, met name in de New York State Archives en de New York State Library in Albany. Een groot deel van deze documenten is gepubliceerd in publicaties die in het Nationaal Archief te vinden zijn en  die hieronder vermeld staan.  

Archieven in Europa over staat New York

In het midden van de 19e eeuw heeft J. Brodhead  in opdracht van de Staat New York alle Europese bronnen met betrekking tot New York onderzocht en gepubliceerd in zijn Documents relative to the Colonial History of New York procured in Holland, England and France.  

Hoe ga  ik te werk?

Archieven in de Verenigde Staten:

Veel documenten uit de archieven uit de VS zijn gepubliceerd in de volgende bundels. Deze publicaties zijn aanwezig in het Nationaal Archief:

  • The Records of New Amsterdam from 1653 to 1674 (NA signatuur 59 F 2) 
  • New York Historical Manuscripts Dutch  (vols. 1 –4 NA signatuur 60 B 26, vols. 5-7 NA signatuur 172 A 38/39/40) 
  • De laatste serie is voortgezet als New Netherland Documents (vol. 17, NA signatuur 178 A 13)
  • Yearbook of the Holland Society of New York, 1902 
  • Passengers tot New Netherland, 1654-1664, pp. 1-37. ed A.J.F. van Laer 
  • Documents relating to New Netherland 1624-1626 in the E. Huntington Library (NA signatuur 196 D 21)

Archieven in het Nationaal Archief

In de publicatie Documents relative to the Colonial History of New York procured in Holland England and France (vols. 1-2 NA signatuur 57 H 23) heeft Brodhead in de eerste twee delen een bijna compleet overzicht gegeven van alle documenten die in Nederland aanwezig zijn, m.u.v. van stukken van de West-Indische Compagnie. In dit overzicht zijn alle documenten geregistreerd én vertaald en dus biedt het de beste toegang tot archiefstukken die in het Nationaal Archief te vinden zijn; de archieven van de Staten-Generaal, de Staten van Holland en de Raad van State.

Verder kunt u In het Nationaal Archief de volgende archieven raadplegen:

  • Archief van de Oude Westindische Compagnie ( archiefinventaris 1.05.01.01)
  • De resoluties en registers van uitgaande stukken van de Heren XIX , de kamer Amsterdam en de kamer Zeeland bevatten soms gegevens over Nieuw-Nederland. De resoluties zijn echter bij lange na niet compleet. Sommige bevinden zich in andere collecties.
    • Heren XIX Resoluties ; 1623-1624 (archiefinventarisnummer 1), 1645 december-1646 mei 4 (inventarisnummer 2*), 1647-1648; 1653-1654 (met indices, inventarisnummer 3), 1651-1654 (met bijlagen, inventarisnummer 5); 1656-1659 (met retroacta 1650-1655, = archief Staten-Generaal, archiefinventaris  1.01.07, 12564.42), 1660-1665 (met bijlagen, inventarisnummer 6). Kopieboeken van uitgaande brieven 1629-1657 (inventarisnummers  8-10)
    • Kamer Amsterdam: Resoluties 1635-1636 (inventarisnummer 14-16)
    • Kamer Zeeland: Resoluties 1626-1646 mei 31 (inventarisnummer 20-26), 1650-1652 maart (=Collectie Aanwinsten, 1.11.01.01, inventarisnummer 992), 1658-1669 juli 4 (inventarisnummer 20-30)
  • Archief van de Staten-Generaal (nummer(s) toegang: 1.01.03 – 1.01.07) De Staten-Generaal verleende de WIC een octrooi en zorgde gedeeltelijk ook voor de financiering van krijgsverrichtingen en expedities Lias WIC (archiefinventaris 1.01.03) periode: 1623-1673 (inventarisnummer 5751-5768)
  • Seriematig en chronologisch geborgen briefwisseling tussen de West-Indische Compagnie en de Staten-Generaal of ingekomen stukken bij de Staten-Generaal over zaken betreffende de West-Indische Compagnie. De lias is toegankelijk via de resoluties van de Staten-Generaal (op datum behandeling ingekomen brief).
  • Loketkast WIC (archiefinventaris 1.01.07) “dossiers” per zaak verzameld.
    • 12564.25 Rapporten over de toestand in Nieuw-Nederland en procedures tegen Cornelis Melijn, patroon op het Staten-Eiland, 1649-1650. Met retroacta 1642-1648
    • 12564.30A Nieuw-Nederland, in het bijzonder de positie van patronen en bevolking, 1649-1650
    • 12564.36 Klachten over Stuyvesant en de limietscheiding met de Engelsen, 1650-1652
    • 12564.46 Nieuw-Nederland. Verzoek van de Spaanse ambassadeur om recht voor Juan Gaillardo Ferrara, wonende te Sint Lucas de Barramedo ter zaken van het hem ontnemen van een aantal negerslaven, 1658. Met retroacta 1652-1657
    • 12564.48 Extracten uit de notulen van de heren XIX, gedeeltelijk samen met gedeputeerden van de Staten-Generaal over Nieuw-Nederland, 1660 augustus 17 – september 25
    • 12564.49 Remonstrantie van de WIC over de geschillen tussen de WIC en de Engelsen over de grensscheiding in Nieuw-Nederland, 1660. Met retroacta 1614-1659 
    • 12564.57 Beschuldigingen tegen en de verdediging van Pieter Stuyvesant, gewezen directeur van Nieuw-Nederland, in zake zijn gedrag bij het verlies van Nieuw-Nederland, 1665-1667. Met retroacta 1661-1664
  • Secrete kast Engeland (archiefinventaris 1.01.08)
    • 12576.76 Deductie betreffende de limietscheiding in Nieuw-Nederland, 1660
    • 12582.9 Brief van de kamer Amsterdam over de uit Nieuw-Nederland overgekomen Zweden, 24 januari 1656. Met bijlagen en retroacta
  • Secrete kast “Tractaten en ratificatiën” (archiefinventaris 1.01.08)
    • 12589.127 Akte van tractaat van vrede te Breda gesloten tussen de Staten-Generaal en de koning van Engeland, 1667 juli 31
    • 12589.128 Akte van ratificatie door de koning van Engeland van de vrede te Breda
    • 12589.129 Idem van de afzonderlijke artikelen
    • 12589.131 Akte van ratificatie door de koning van Engeland van het bepaalde in art. 3 van de vrede van Breda, strekkende tot teruggave van de gebieden die Engeland en de Republiek sinds 20 mei 1667 op elkaar hadden veroverd, 1667 augustus 8
    • 12582.14 Teruggave koloniën Engeland-Nederland, 1667

Kaartenverzamelingen

  • Verzameling Buitenlandse Kaarten Leupe ( archiefinventaris 4.VEL) inventarisnummer  519-521, 619, 680, 1380, 1387, 1391-1397, 1403
  • Verzameling Buitenlandse Kaarten Leupe, supplement (archiefinventaris 4.VELH) inventarisnummer 10, 255, 262, 571
  • De meeste kaarten zijn beschikbaar voor raadpleging op microfiche (zwart/wit) in de studiezaal van het Centraal Bureau voor Genealogie (kast 24, lade 8)

Andere bronnen:

  • Stadsarchief Amsterdam: 
    • Resoluties van de Vroedschappen (toegangsnummer 5025)
    • Archief van de classis Amsterdam (toegangsnummer 379)
    • Fotokopieën van documenten uit Albany
  • Literatuur:

Er bestaat een grote hoeveelheid literatuur over Nieuw-Nederland . Hieronder een – beperkte - keuze:

  • Asher, G.M. A Bibliographical and Historical Essay on the Dutch Books and Pamphlets Relating to New Netherland. Amsterdam 1854-1867. Bibliotheeksignatuur 59 D 1.
  • Brodhead, John Romeyn. History of the State of New York, 2 vols. New York 1853-1871 (vol. 1). Bibliotheeksignatuur 60 D 40.
  • Gehring, Charles T.,  A Guide to Dutch Manuscripts Relating to New Netherland in the United States repositories (Albany 1978). Bibliotheeksignatuur 186 B 13.
  • O’Callaghan, E.B. History of New Netherland, 2nd ed. 2 vols. (New York 1855). Niet aanwezig in het Nationaal Archief.
  • Rink, Oliver A., Holland on the Hudson, a economic and social history of Dutch New York, Ithaca (NY) 1986. Bibliotheeksignatuur 168 F 14

Termen:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in