Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Hindostanen

In de periode 1873-1916 migreerden ruim 34.000 Hindostanen uit Brits-Indië naar Suriname om daar als contractarbeider op de plantages te werken. Het Nationaal Archief bewaart een aantal archieven waarin u nadere gegevens kunt vinden over de geïmmigreerde Hindostanen in Suriname en de omstandigheden waaronder zij leefden en werkten. 

Hoe ga ik te werk?

Er zijn verschillende ingangen tot het archiefmateriaal. We sommen er hieronder vijf op. Verder zijn er ook enkele publicaties over archieven elders.

1. Hindostaanse contractarbeiders

U start uw onderzoek met de index op de Hindostaanse contractarbeiders in Suriname. In deze index vindt u de persoonsgegevens uit de immigratieregisters die bij aankomst van de Hindostanen in Suriname werden opgemaakt. Deze registers bevatten onder andere informatie over de plaats van herkomst en het uiterlijk van de immigrant, met welk schip hij of zij was aangekomen en op welke plantage hij of zij werkzaam was. De registers zelf bevinden zich bij het Nationaal Archief van Suriname in Paramaribo.

Vindt u in de index de aanduiding “resolutie” of “GR” met daarbij een datum en een besluitnummer? Dat betekent dat de door u gezochte persoon in aanraking is gekomen met de gouverneur vanwege een economische of juridische kwestie. U kunt verder zoeken in het archief van het Ministerie van Koloniën 1850-1900 (archiefinventaris 2.10.02) en na 1900 (archiefinventaris 2.10.36.014). U vindt dan op de datum en het besluitnummer in de gouvernementsjournalen (1850-1900 inventarisnummers 6889-7104, na 1900 inventarisnummers 267-736) de besluiten over onder andere de huur en verkoop van percelen en winkels, gratieverlening en de overplaatsing van arbeiders naar andere plantages.

Let wel op, archiefstukken jonger dan vijftig jaar zijn niet openbaar!

Voorbeeld

U weet dat de heer Roman vanaf 1924 een winkel bezat. U kijkt in archiefinventaris 2.10.36.014. Daar vindt u de inventarisnummers 398-409 (journalen 1924). U vraagt deze nummers aan met de terminal en leest de inhoudsopgaven. In de inhoudsopgave van inventarisnummer 400 (maart 1924) vindt u een verwijzing naar resolutie nummer 843 van de gouverneur. U vindt deze resolutie in hetzelfde deel: Roman krijgt toestemming de winkel van Ramadhar, gelegen op de plantage Johannisburg, over te nemen.

2. De Volkstelling van Suriname van 1921

Aan de hand van het archief van de Volkstelling van Suriname van 1921 (archiefinventaris 2.10.19.01) kunt u ook veel gegevens vinden. De registratie van personen gebeurde per woning. Van elke bewoner werden de volgende gegevens genoteerd op de tellijst: geslachtsnaam, voornamen, geslacht, huwelijkse staat, in een instelling verblijvend of levend in gezinsverband, de plaats in het gezin, geboortedatum, geboorteplaats, geloof, nationaliteit en beroep.

De tellijsten zijn te vinden met behulp van de namenklappers (inventarisnummers 203-250). De namen zijn alfbetisch geordend, maar alleen op de eerste letter. Bij elke persoonsnaam worden de naam van het district, het nummer van de kring en het nummer van de tellijst vermeld. De districtsnaam en het kringnummer verwijzen naar de inventarisnummers 1-140. Daarbinnen zijn de tellijsten numeriek geordend.

Het originele archief van de volkstelling is overgebracht naar het Nationaal Archief in Suriname. In de studiezaal van het Centraal Bureau voor Genealogie bevindt zich het archief in kopievorm op microfiche (kast 8, lade 3 en 4). U kunt de inventarisnummers opvragen met de terminal. Zodra de fiches aan u zijn overhandigd kunt u deze bekijken op de studiezaalzelfbediening.

Het archief van de volkstelling 1921 is openbaar. Dit is niet het geval met de volkstelling 1950.

Voorbeeld

In de database vindt u de naam J.S.Jeebodh. U kijkt in de archiefinventaris 2.10.19.01. Daar vindt u de letter J in de inventarisnummer 216 en 217. Op de aanvraagterminal vult u in: archiefinventaris 2.10.19.01, inventarisnummer 216 respectievelijk 217. Als u de fiches heeft bekijkt u deze vindt u in inventarisnummer 216 de kaart van J.S. Jeebodh. De kaart vermeldt dat Jeebodh in het district Beneden Suriname, kring VI woonde; de registratielijst met de gegevens van Jeebodh draagt het nummer 300. U kijkt weer in de inventaris en ziet dat lijst 300 zich bevindt in inventarisnummer 83. U vult op de aanvraagterminal in: toegang 2.10.19.01, inventarisnummer 83. In inventarisnummer 83 (Beneden Suriname, VI-1) vindt u de lijst met het nummer 300 en de gegevens over J.S.Jeebodh.

3. Archief van de Nederlandsche Handelmaatschappij

Het Archief van de Nederlandsche Handelmaatschappij (NHM) 1824-1964  (archiefinventaris 2.20.01) en de hierbij gedeponeerde archieven bevatten summiere persoonsgegevens over arbeiders in de fabriek Mariënburg en op plantages zoals De Resolutie en Mon Trésor, die eigendom waren van de NHM. Het zoeken is echter moeilijk: er zijn geen nadere toegangen op naam. Zo bevat inventarisnummer 9591 een lijst van immigranten uit Brits-Indië die in 1882 in de fabriek Mariënburg werkten, in inventaris 9593 vindt u een lijst van immigranten die in 1882 werkten op De Resolutie, evenals een lijst van hen die dat jaar vertrokken. 

De archieven schetsen een beeld van de achtergronden van de immigratie, zoals cijfers van benodigde arbeiders en contracten met schepen. Ook geven ze een indruk van het dagelijks leven op de plantages: hoeveel immigranten er werkzaam waren, hoeveel mannen en hoeveel vrouwen, hoeveel loon zij ontvingen, welke producten er werden geproduceerd et cetera. Kaarten en tekeningen geven een visueel beeld. 

De volgende inventarisnummers zijn voor dergelijk onderzoek interessant:

  • Archief van de NHM, Afdeling Cultuurzaken; inventarisnummers 9426-9590, 9591-9662 (o.a. Mariënburg, De Resolutie) 
  • Archief van de NV Landbouw Maatschappij Commewijne; inventarisnummers 11526-11527 (Zoelen en à la Bonne Heure) 
  • Archief van de NV Surinaamsche Cultuurmaatschappij; inventarisnummers 12154-12171 (Dordrecht en Peperpot) 
  • Archief van de NV West-Indische Cultuurbank; inventarisnummers 12700-12701 (Mon Souci en Killenstein) 
  • Archief van de NV Surinaamsche Immigratiemaatschappij; inventarisnummers 12887
  • Archief van de NHM, Kaarten en tekeningen; inventarisnummers 13209-13238 De foto's uit het archief van de NHM, waaronder van de fabriek Mariënburg, bevinden zich in het ABN AMRO Historisch Archief te Amsterdam dat uitsluitend op afspraak te bezoeken is, tel. 020-6292907

4. Archief van de gouverneur van Suriname

De gouverneur was verantwoordelijk voor het beleid en de uitvoering daarvan in Suriname. Incidenteel kunt u informatie aantreffen over Hindostanen. Het gaat om het archief van de gouverneur van Suriname, Afdeling Kabinet Geheim, 1885-1951 (archiefinventaris 2.10.18)

De volgende inventarisnummers komen daarvoor in aanmerking: 53, 54, 360, 517, 518, 522 en 525. Het is ook mogelijk dat de index op persoonsnamen achter in de archiefinventaris uitkomst biedt. Let op: archiefstukken jonger dan 50 jaar zijn niet openbaar. 

5. Kaarten en tekeningen

In C. Koeman (red.), Schakels met het verleden ... (Amsterdam 1973), studiezaalsignatuur GEO F 760, zijn facsimile kaarten van Suriname opgenomen, waarop vaak plantages zijn ingetekend. Voor kaarten en tekeningen van Suriname en India in het Nationaal Archief wordt verwezen naar: Kaarten en tekeningen van het ministerie van Koloniën 1814-1963 (archiefinventaris 4.MIKO); Kaarten en tekeningen opgenomen in de aanwinstenverzameling sinds 1888 (archiefinventaris 4.AANW).

Andere bronnen

Er zijn een paar publicaties in het Nationaal Archief die u ook verder kunnen helpen:

  • Een overzicht van archieven met betrekking tot Suriname elders in Nederland geven H. Vruggink en B. Paasman in OSO, tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis, afl. 7 (1988) blz. 189-244; afl. 8 (1989) blz. 77-96 en blz. 196-226 (bibliotheeksignatuur V 726, 1988 en 1989) 
  • Onderzoek in Suriname is vaak moeilijk en soms niet mogelijk vanwege de slechte staat en geringe toegankelijkheid van de archieven. Momenteel worden de registers van de burgerlijke stand van Suriname verfilmd. Op termijn zullen deze films ook in Nederland beschikbaar worden gesteld
  • Een globaal en voorlopig archievenoverzicht geven M.P. Meilink-Roelofsz in Nieuwe West-Indische Gids, 46 (1968), 261-287; 47  (1969), 67-90 (V 100, 1968 en 1969); E. van Laar in OSO 7 (1988), 169-174 (V 726, 1988)
  • P.J. Margry en G.W. van der Meiden, Rapport inzake de archiefzorg in de republiek Suriname (1991)(174 D 19)
  • P.J. Margry, Voorbereidingsrapport archiefprojecten in Suriname (1993)(BROCH 498) 
  • Voor archieven in India wordt verwezen naar D.A. Low e.a., Government archives in South Asia (1988)(H 24 B 3). De archieven van het Engelse bewind in Brits-Indië bevinden zich in Londen: M.Moir, A general guide to the India Office records (1988)(174B 32)

Termen:

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in