Ik zoek een document over voogdij in Zuid-Holland

Voogdij is het wettelijk gezag over minderjarigen die niet (meer) onder de ouderlijke macht staan. Voogdij wordt uitgeoefend door een voogd, die door de rechter of bij testament wordt aangewezen. Kinderen die uit een huwelijk worden geboren staan tot hun meerderjarigheid onder het gezag van beide ouders. Als één van de ouders overlijdt is de overgebleven ouder van rechtswege de voogd. In geval van voogdij, wordt ook altijd een toeziend voogd benoemd. Deze ziet met name toe op het bewind van de voogd over het vermogen van de minderjarigen.

Wanneer er zich problemen voordoen met de voogdij van beide ouders, zoals bij echtscheiding, ontzetting of ontheffing uit de ouderlijke macht, vondelingen of onwettige kinderen, wordt er bij rechtelijke uitspraak een voogd of een toeziend voogd aangewezen. Bij het Nationaal Archief kunt u deze uitspraken terugvinden, mits deze door een rechtbank in Zuid-Holland zijn uitgesproken. Voor andere provincies kunt u zich richten tot het provinciaal archief van de betreffende provincie

Hoe ga ik te werk?

Hoe u te werk gaat is afhankelijk van de periode waarin u naar voogdijgegevens zoekt. Hieronder vindt u de stappenplannen voor de periodes vóór 1811, van 1811-1838 en ná 1838. Ook kunt u hier een overzicht vinden alle rechtbankarchieven bij het Nationaal Archief waarin u gegevens over voogdijzaken kunt vinden.

• Voogdij vóór 1811
• Voogdij 1811-1838
• Voogdij ná 1838

Overzicht van rechtbankarchieven waarin u voogdijzaken kunt vinden

Openbaarheid

Het voogdijregister en de voogdijregisterkaarten zijn openbaar. Dat geldt niet voor de stukken in de voogdijdossiers zelf. Wanneer u inzage wilt in verzoekschriften, notulen van de raadkamer en beschikkingen die jonger zijn dan 75 jaar, dient u bij het Nationaal Archief een verzoek in. Hierbij moet u aantonen dat de betreffende persoon overleden is. Wanneer u inzage wilt in uw eigen dossier, dient u een kopie van uw legitimatiebewijs mee te sturen. U krijgt binnen drie weken nar ontvangst van uw verzoek een reactie.
Bij voogdijzaken spelen de Raden voor de Kinderbescherming en hun voorgangers dikwijls een rol. Slechts een klein deel van de archieven van die instellingen is bewaard gebleven. Deze dossiers zijn niet ter inzage voor individuele gevallen.

Voogdij vóór 1811

In deze periode werd de regeling van voogdij niet altijd vastgelegd. De zorg voor minderjarige kinderen werd vaak onderling door de familie geregeld. Voogdijgegevens die wel vastgelegd zijn, vindt u terug in de rechterlijke archieven van vóór 1811. Dit zijn de oud- rechterlijke of schepenbankarchieven gevormd door de schepenbank of het schoutsgerecht van een dorp of een stad.
In steden en dorpen van enige omvang hield de Wees- of Momberkamer (moboirkamer/Mombaerkamer) toezicht op het beheer van het vermogen van de (half) wezen. Maar niet overal was een Weeskamer gevestigd. In dat geval werden de weeszaken door de schepenbank afgehandeld. Omdat in de weeskamer alleen zaken betreffende het goederenbeheer te vinden zijn, is het verstandig voor weeszaken ook altijd in de registers van het oud-rechterlijk archief te zoeken. In deze archieven zult u maar zelden een apart register van weeszaken aantreffen. U zult moeten zoeken in registers of protocollen van civiele dingboeken, scabinale akten, resolutieboeken en registers van allerhande zaken. Zoekt u ook in registers van transporten, testamenten en boedelrekeningen. Op deze regsiters bestaat geen index op achternamen. Een enkele keer kunt u een summier lijstje voornamen aantreffen.
Raadpleeg bij het zoeken in oud-rechterlijke en weeskamerarchieven het overzicht op indexen van de grijze serie nadere toegangen in de Studiezaal Zelfbediening.

Weeskamers zijn iets anders dan weeshuizen. Weeshuizen zorgen voor de kinderen. de weeskamers beheren hun vermogen of zien toe op het beheer. De archieven van weeskamers en schepenbanken berusten bij een gemeentearchief of bij een streekarchief. Bij afwezigheid hiervan, bij het Provinciaal Archief in de hoofdstad van de betreffende provincie

Voogdij 1811-1838

Voor de periode 1811-1838 kunt u in de archieven van de vredegerechten voogdijaktes opzoeken met behulp van het zogenaamde repertorium. Dit is een chronologische lijst van aktes die de rechter in een jaar behandeld heeft. Van alle aktes worden, in aparte kolommen, de datum, namen van de partijen, woonplaats en het registratienummer opgegeven. De eerste kolom vermeldt het volgnummer van de akte. Zoek in het repertorium in de derde kolom naar voogdij of familieraad en in de vierde kolom naar de gezochte namen om de voogdijakte te achterhalen. Wanneer u deze heeft gevonden, noteer dan het nummer van de akte uit de eerste kolom. In de serie aktes wijst dit volgnummer u de weg naar de gezochte akte van voogdij.

Voogdij ná 1838

Voor de periode 1838 tot 1909 zoekt u in de archieven van het Kantongerecht. Voogdijbeschikkingen van de Kantonrechter vindt u onder de rubriek Burgerlijke Zaken in serie van aktes en beschikkingen. U kunt de gezochte akte vinden met behulp van het zogenaamde repertorium. Dit is een chronologische lijst van aktes die de rechter in een jaar behandeld heeft. Van alle aktes worden, in aparte kolommen, de datum, namen van de partijen, woonplaats en het registratienummer opgegeven. De eerste kolom vermeldt het volgnummer van de akte. Zoek in het repertorium in de derde kolom naar voogdij of familieraad en in de vierde kolom naar de gezochte namen om de voogdijakte te achterhalen. Wanneer u deze heeft gevonden, noteer dan het nummer van de akte uit de eerste kolom. In de serie aktes wijst dit volgnummer u de weg naar de gezochte akte van voogdij.

Vanaf 1909 wordt bij ieder kantongerecht een speciaal voogdijregister bijgehouden. Dit register is toegankelijk door middel van een klapper op naam van de kinderen. In dit register staan alle voogdijuitspraken vermeldt van kinderen die binnen de grenzen van het kanton zijn geboren. Later is dit register vervangen door de voogdijregisterkaarten. Deze kaarten zijn opgeborgen op jaar van meerderjarigheid. De voogdijkaart van iemand die in 1912 is geboren vindt u daarom bij het jaar (1912+21) 1933. 

De voogdijregisters en de voogdijregisterkaarten vindt u in de inventaris van het kantongerecht onder de rubriek Buitengerechtelijke Zaken. Houdt u er rekening mee dat de kinderen worden ingeschreven in het register van het kanton waaronder hun geboorteplaats valt. In het register en op de kaarten wordt verwezen naar het kantongerecht of de arrondissementsrechtbank waar de voogdijvoorziening werd geregeld. In het archief van de rechtbank vindt u in de rubriek Burgerlijke Zaken in de serie aktes en beschikkingen de originele stukken.

Echtscheiding en ontzetting of ontheffing uit de ouderlijke macht

Voogdijregelingen via echtscheidingsvonnissen of verzoeken van ontzetting of ontheffing van de ouderlijke macht vindt u in de archieven van de arrondissementsrechtbanken. Deze aktes vindt u in de rubriek Burgelijke Zaken aan de hand van een repertorium van een bepaald jaar. In de archieven van arrondissmentsrechtbanken zijn over voogdijzaken meestal meerdere stukken bewaard gebleven. Naast het rekest (verzoek) en de beschikking, kunt u ook het verslag van de beraadslagingen in de raadkamer aantreffen.

Overzicht van rechtbankarchieven bij het Nationaal Archief waarin u voogdijzaken kunt vinden

Vredegerechten

Kantongerechten 

 Arrondissementsrechtbanken