Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Grondwetswijziging

Tijdbalk: Tijdbalk Nederlandse geschiedenis (500 - 2009)
Date: 1917

De grondwetswijziging van 1917 is de belangrijkste van de twintigste eeuw.

Algemeen kiesrecht

In 1917 krijgt Nederland algemeen kiesrecht. Voordien gold het censuskiesrecht, waarbij alleen mannen die een zeker bedrag aan belastingen betaalden mochten stemmen. Sinds het algemeen kiesrecht mogen alle mannen boven de 22 jaar meedoen, ongeacht hun belastingaanslag. Vrouwen kunnen volgens het nieuwe kiesrecht alleen gekozen worden. Zij moeten nog twee jaar wachten tot zij actief kiesrecht krijgen.

 

Ook de manier waarop gekozen wordt, verandert grondig in 1917. Voordien kozen honderd districten elk één van de honderd Tweede Kamerleden. Dit absolute meerderheidsstelsel maakt plaats voor het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Volgens het nieuwe stelsel, dat nog altijd van kracht is, wordt het land als één district beschouwd.

Gelijkstelling van openbaar en bijzonder onderwijs

De grondwetswijziging van 1917 legt niet alleen het algemeen kiesrecht vast, maar ook de financiële gelijkstelling van het openbaar en bijzonder lager onderwijs. Zowel ‘links’ (de kiesrechtkwestie) als ‘rechts’ (het onderwijs) krijgt daarmee zijn zin. Christelijke scholen hebben nu net zoveel recht op overheidsgeld als openbare scholen.

Einde aan de schoolstrijd

Daarmee komt een einde aan een strijd die vanaf halverwege de 19e eeuw is gevoerd. Al in 1878 hadden de antirevolutionairen onder leiding van Abraham Kuyper en de
katholieken onder aanvoering van Schaepman zich verenigd tegen de liberale overmacht in de Kamer. Wel had de Lager Onderwijswet van 1889 een opening geboden, maar pas in 1917 wordt het doel bereikt.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in