Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Smeekschrift der Edelen & Beeldenstorm

Tijdbalk: Tijdbalk Nederlandse geschiedenis (500 - 2009)
Date: 1566

In 1565 sluiten protestantse en katholieke edelen een verbond, het Compromis der Edelen. Belangrijke woordvoerders van dit verbond zijn de edellieden Hendrik van Brederode en Lodewijk van Nassau, broer van Willem van Oranje. Het verbond richt zich tegen de ketterplakkaten. Door deze strenge wetgeving van de Spaanse koning Filips II worden de niet-katholieken op bloedige wijze vervolgd.

Smeekschrift der Edelen

Op 5 april 1566 komen driehonderd edelen bijeen en bieden zij landvoogdes Margaretha van Parma het beroemde Smeekschrift der Edelen aan.

Het schrift is met opzet niet gekant tegen Filips II, maar tegen de Inquisitie. Bang voor onrust geeft de landvoogdes toe, ook al zeggen haar adviseurs dat de edelen slechts ‘gueux’ (bedelaars) zijn. Hiervan zou het woord geus zijn afgeleid.

Einde aan vervolging van protestanten

Na de inwilliging van het Smeekschrift der Edelen worden de protestanten in de Lage Landen niet meer vervolgd. Met velen tegelijk komen ze nu opdagen bij de calvinistische preken in de buitenlucht, de hagenpreken. Het is duidelijk dat de katholieke overheid het protestantisme niet kan tegenhouden. Behalve een gevoel van vrijheid komt er ook woede los.

Vernielingen religieuze beelden door protestanten

Dit loopt op 10 augustus 1566 in het Zuid-Nederlandse Steenvoorde uit de hand. Na een preek overvalt een menigte een klooster en vernielt daar alle religieuze beelden. Volgens het protestantse geloof is het maken en aanbidden van religieuze afbeeldingen niet geoorloofd. De Beeldenstorm slaat al snel over naar andere steden. In 1567 stelt Filips

II

 

Alva aan om als landvoogd de Lage Landen in het gareel te krijgen. De Beeldenstorm is dan al neergeslagen.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in