Tweede Wereldoorlog

Hoofdfoto

Tweede Wereldoorlog

Over de Tweede Wereldoorlog is heel veel na te gaan in archieven, verhalen en foto's van het Nationaal Archief. Van de Duitse inval, de Jodenvervolging en Hongerwinter tot de Japanse bezetting in Nederlands-Indië. Ook over de nasleep van de oorlog: de berechting van foute Nederlanders, de dekolonisatie van Indonesië en de wederopbouw van een verwoest en ontwricht Nederland.

Duitse invasie

In de vroege vrijdagochtend van 10 mei 1940 begint voor Nederland de Tweede Wereldoorlog. Razendsnel dendert de Duitse oorlogsmachine verder het land in. Het is een felle maar ongelijke strijd.
Op 14 mei verwoesten de Duitsers in een bombardement van een kwartier tijd de binnenstad van Rotterdam. De dreiging dat andere steden hetzelfde lot wacht, dwingt Nederland tot capitulatie.

Vijf lange bezettingsjaren

Koningin Wilhelmina en het kabinet vluchten naar Londen. In de oorlog spreekt Koningin Wilhelmina haar volk via Radio Oranje moed in. Ze groeit uit tot nationaal symbool van verzet.
De Duitse bezetting wordt steeds gruwelijker: Jodenvervolging- en deportatie, razzia’s en arrestaties, verraad en jacht op het verzet, vergeldingsacties, dwangarbeid in Duitsland, schaarste, honger en kou teisteren steeds meer Nederlanders.
Nederlands-Indië wacht na 1942 de Japanse bezetting. Alle Nederlanders en delen van de Nederlands-Indische bevolkingsgroep worden vrijwel meteen opgesloten in kampen. Een helse periode van drie jaar terreur en honger volgt. Honderdduizenden mannen waaronder Nederlandse worden gedwongen te werken aan de Birmaspoorlijn. Het koloniale leven is voorbij.

Weer vrij

De bevrijding is een zaak van lange adem. In het najaar van 1944 wordt het zuiden bevrijd, het gebied boven de rivieren wacht nog een koude Hongerwinter. In mei 1945 is Nederland weer vrij.
De Japanners capituleren in augustus 1945. Er volgt meteen een andere strijd als Indonesië zich los wil maken van Nederland.
De Tweede Wereldoorlog heeft de wereld en het leven van miljoenen mensen voorgoed veranderd.

Na de oorlog

Al tijdens de Tweede Wereldoorlog breken veel mensen zich het hoofd over het Nederland van na de bevrijding. Hoe bouwen we het land weer op, wat doen we met landverraders, kan een nieuwe politiek de oude tegenstellingen doorbreken? Het eerste naoorlogse kabinet moet de economie, infrastructuur en bestuur weer op orde zien te brengen: Voedselvoorziening, herstel burgerlijk gezag, geldzuivering, berechting van foute Nederlanders en de onafhankelijkheidsstrijd in Indonesië eisen alle aandacht op. In 1949 draagt Nederland de soevereiniteit aan Indonesië over.

Indexen

De POP-gids - wegwijzer naar personen in archieven
Japanse interneringskaarten

Foto

Archieven

Wegwijzer Archieven WO2
Online gids met oorlogsarchieven van het Nationaal Archief en andere instellingen

Notulen en Vergaderstukken van het College van Secretarissen-Generaal (1940-1943)
Nadere beschrijving

Achtergrond - Artikelen en onderzoeksgidsen

De Oorlogsgids - antwoorden op de 25 meeste gestelde vragen over de oorlogsarchieven van het Nationaal Archief
Informatie over archieven en onderzoekstips.
De POP-gids - personen op papier
Wegwijzer naar persoonsgebonden informatie in het Nationaal Archief zoals over Joden, vluchtelingen, verzetsstrijders, oorlogsmisdadigers en zuiveringen.
Wegwijzer WO2
Wijst de weg naar oorlogsgerelateerde archieven in 264 Nederlandse archiefinstellingen.
Onderzoeksgids oorlogsgetroffenen WO2
Overzicht van archieven over de terugkeer, opvang en naoorlogse situatie van oorlogsgetroffenen.
Afscheid van Indië
(Inter)nationale bronnen over de Japanse bezetting, de bersiapperiode en de dekolonisatie van Nederlands-Indië.