Nationaal Archief. Search the collection of the Dutch National Archives

Ratificatie Vrede van Munster

Timeline: Tijdbalk Nederlandse geschiedenis (500 - 2009)
Date: 1648

In 1648 tekenen Spanje en de Republiek een belangrijk vredesverdrag in het
stadhuis te Munster. Deze Vrede van Munster betekent het einde van de Tachtigjarige
Oorlog. Zowel Spanje als de Republiek zijn blij dat de geldverslindende
oorlog ten einde is.

Vredesafspraken

De Zuidelijke Nederlanden blijven in handen van Spanje,
maar zij zullen voor de Republiek vaak dienen als een buffer tegen het machtige
Frankrijk. Bij de vrede behouden beide staten de gebieden die ze op dat moment
beheersen. Spanje erkent de Republiek als zelfstandige staat, en de Republiek
hoeft geen concessies te doen in de geloofskwesties.

Spanje oorlogsmoe

In 1588 is de Republiek der Verenigde Nederlandse gewesten tot stand gekomen. Deze Republiek is in feite een statenbond met een zeer zwak centraal gezag. Maar als zelfstandige natie wordt de Republiek in 1596 erkend door Engeland en Frankrijk. De Spaanse landsheer beschouwt de Nederlandse gewesten echter nog steeds als opstandig en blijft dat nog tientallen jaren doen. Maar op den duur wordt Spanje oorlogsmoe. Piet Hein heeft in 1628 een Spaanse zilvervloot veroverd, admiraal Tromp verovert in 1639 een Armada. Daarnaast sluit Frankrijk in 1635 een verbond met de Republiek tegen Spanje en woeden tegelijkertijd opstanden in Portugal en Catalonië. Het land biedt de Republiek dan ook gunstige voorwaarden om de oorlog te beëindigen.

Start van Europees vredescongres

In 1644 gaat in de Duitse stad Munster een vredescongres van start, waarop als deelnemers de Duitse keizer, Spanje, Frankrijk en Zweden verschijnen. Twee jaar later, in 1646, treedt de Republiek toe tot dit Westfaalse congres. Boeiend is het diplomatieke spel tussen Spanje, Frankrijk en de Republiek. Spanje gunt Frankrijk zo weinig mogelijk en tracht de Republiek voor zich te winnen met allerlei verlokkingen, zoals erfelijke vorstenmacht voor de Oranjes. De Fransen doorzien het spel en bieden de Republiek de stad Antwerpen aan. En met Spanje onderhandelen zij tegelijkertijd over de ruil van de Zuidelijke Nederlanden en Catalonië.
De belangrijkste Nederlandse onderhandelaars zijn Adriaan Pauw en Johan de Knuyt. Zij bereiken al op de 30e januari 1646 een wapenstilstand voor twintig jaar en erkenning van de Staatse soevereiniteit. In de overige maanden van dat jaar discussiëren de Staten-Generaal over de vredesbepalingen. Terug aan de onderhandelingstafel in Munster bereiken de Republiek en Spanje op 8 januari 1647 een voorlopig vredesakkoord, waarin de status quo in Oost- en West-Indië alsmede de octrooien van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en de West-Indische Compagnie worden erkend.

Overeenstemming over vredestraktaat

Na de derde onderhandelingsronde bereiken de Spaanse en Staatse vertegenwoordigers overeenstemming over de inhoud en tekst van een vrede tussen beide landen.

Het vredestraktaat bestaat uit 79 artikelen, waarvan de belangrijkste zijn:
Spanje erkent de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden als een onafhankelijke staat;
zowel Spanje als de Republiek behoudt de gebieden die men op dat moment bezit: dus zowel in Brabant, Vlaanderen en Limburg als in Oost- en West-Indië. De Schelde blijft gesloten. De uitoefening van de rooms-katholieke eredienst wordt niet toegestaan.

Bekrachtiging (ratificatie) van het verdrag door Spanje en de Republiek

Op 15 mei 1648 bekrachtigen de Spaanse en Nederlandse gezanten in de grote zaal van het raadhuis van Munster met hun eed het vredesverdrag. Dat gebeurt met open deuren en onder grote belangstelling van het publiek. Daarna worden de ratificaties uitgewisseld.
Nog diezelfde dag wordt de originele akte van afkondiging naar Den Haag gestuurd en op 18 mei in de vergadering van de Staten-Generaal voorgelezen. Op 5 juni ten slotte wordt de vrede zowel in de Noordelijke als in de Zuidelijke Nederlanden officieel afgekondigd. Dit gebeurt met veel feestvertoon als het luiden van klokken, branden van teertonnen en afvuren van vreugdeschoten.

gahetNA is a website of the Society for the Nationaal Archief in cooperation with the Nationaal Archief and Spaarnestad Photo.
Advanced
Search in collections
Search in: