gahetNA in the National Archives

Molenaarsambacht is immaterieel erfgoed


Den Haag

Molens en Nederland, voor toeristen horen ze bij elkaar. Het molenaarsambacht staat sinds 7 december op de lijst van immaterieel erfgoed van Unesco. En dat is goed nieuws voor de Nederlandse molenaars en liefhebbers van molens.

Een eeuwenoud ambacht in Nederland waterland

In het Nationaal Archief zijn niet alleen foto’s maar ook tekeningen van molens te vinden. Vaak van poldermolens die er voor zorgen dat we droge voeten krijgen en houden. Een oud voorbeeld: in 1589 vraagt Cornelis Dircksz Muys een octrooi aan voor zijn uitvinding van een kleine windwatermolen. De bijbehorende gekleurde tekening is bewaard gebleven in het archief van de Staten van Holland. Schuin opgesteld hevelt de molen met een scheprad water van de ene waterloop naar de andere.

De verdwijnende molens en molenaars

Molens worden voor allerlei bedrijvigheden gebruikt: niet alleen om water weg te malen maar ook om graan te malen, hout te zagen, olie uit zaden te halen, papier te maken en om grondstoffen voor verf te maken.
Met de komst van fossiele brandstoffen raken duizenden molens in onbruik. Staan er aan het eind van de 19e eeuw zo’n 10.000 windmolens te draaien, nu zijn er nog 1205 werkende molens in Nederland over. Veel molens zijn stilgezet of afgebroken. Met het stoppen van de molenwieken is ook veel kennis van het werken met molens verloren gegaan. Het ambacht van de molenaar dreigde zelfs uit te sterven.

Nieuw leven ingeblazen

Tegenwoordig laten vijftig beroepsmolenaars en honderden vrijwillige molenaars de wind- en watermolens in Nederland weer draaien. Er is een opleiding voor vrijwillige molenaars opgezet. Ook zetten de vrijwilligers zich in om kennis over het ambacht van molenaar te delen met het grote publiek, zoals door de organisatie van de Nationale Molendag. Op deze manier en met de Unesco-erkenning heeft het immateriële molenerfgoed ook in de toekomst een zeker bestaan.

Bekijk foto’s van molens uit de collectie van het Nationaal Archief.

www.gahetna.nl is a website of the National Archives of The Netherlands in cooperation with the Society for the National Archives and Spaarnestad Photo.
Advanced
Search in collections
Search in: