Nationaal Archief. Search the collection of the Dutch National Archives

Ordedienst/Bevelhebber Ned. Strijdkrachten (ODS/BS)

2.13.137
E.A. van Heugten, H.E.M. Mettes, R. van Velden
Nationaal Archief, Den Haag
2006
cc0
This finding aid is written in Dutch.

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.13.137
Author: E.A. van Heugten, H.E.M. Mettes, R. van Velden
Nationaal Archief, Den Haag
2006
CC0

Periode:

1926-1986
merendeel 1940-1956

Omvang:

196,40 meter; 4835 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands en het Engels.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De zeer omvangrijke archieven van de Ordedienst (OD) en de Binnenlandse Strijdkrachten bevatten een gedetailleerd overzicht van de activiteiten van beide organisaties tijdens en na de Tweede Wereld Oorlog. Stukken m.b.t. de OD zijn bijvoorbeeld, signalementenbladen, stukken betreffende een schietincident op de Dam, evenals tekeningen en foto's van objecten en militair materieel, alsook rapporten en correspondentie, radio- en telefoonverkeer, onderzoeken, evenals administratie en stukken aangaande de organisatie van de OD en haar verschillende onderdelen.
Vervolgens zijn documenten aanwezig aangaande de totstandkoming van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (BS) en de vorming van de Stoottroepen. Er zijn stukken over de bevelvoering, organisatie, inlichtingendienst en tenslotte opheffing van de BS.
Ook zijn er stukken nagelaten door C. Tonnet, die betrekking hebben op zijn spionage- en inlichtingenwerk voor de OD. Tenslotte bevat het archief grote series persoonsdossiers van personen die in dienst zijn geweest van de OD, de BS en het Militair Gezag, of waarvoor deze organisaties belangstelling hebben getoond.

Archiefvormers:

  • Binnenlandse Strijdkrachten (NBS)(BS)
  • Ordedienst (OD)

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

Selectie en vernietiging

Verantwoording van de bewerking

Ordening van het archief

Collectie Ordedienst

De omslagen/dossiers van het archief van de OD zijn voorzien van een doorlopende nummering, vooraf gegaan door de letteraanduiding "A". Een aantal omslagen is verder verdeeld in deelomslagen, welke worden aangeduid met letters, bijvoorbeeld A6a, A6b etc. Ten tijde van het AHK-OD in afw. werd op de uitgaande stukken in de meeste gevallen het omslagnummer vermeld, bijv. "Sectie X, no. 342 - A168".

Verder is op een groot aantal stukken van ná 5 mei 1945 het inboekingsstempel met de aanduiding CBT (Commandant Bewakingstroepen) aangetroffen. In maart 1945 werd de OD opgenomen in de Bewakingstroepen, met Six als commandant. Het AHK-OD in afw. heeft steeds gebruik gemaakt van dit inboekingsstempel.

Over de eigentijdse registratie en de oorspronkelijke ordening is verder weinig bekend. Op een aantal omslagen is bijv. "Sectie XI" vermeld. Deze aanduiding is een verwijzing naar de verschillende secties van het AHK-OD, later Commandant Bewakingstroepen (CBT), die zich met de desbetreffende onderwerpen/zaken bezighielden. Na opheffing van de BS i.c. het AHK-OD, is het AHK-OD in afwikkeling op dezelfde voet voortgegaan met registratie en archiefvorming.

In oktober 1986 is door een medewerker van het Bureau Registratie en Informatie Ontslagen Personeel (BRIOP) van het ministerie van Defensie te Kerkrade een plaatsingslijst, getiteld Inhoudsopgave documentatie O.D., van de collectie samengesteld. Hierin is per doos, met vermelding van de nummers van de omslagen, kort de inhoud van de omslagen weergegeven. Tevens werden de stukken met betrekking tot personele aangelegenheden uit de collectie gelicht en gevoegd in de bij het BRIOP berustende persoonsdossiers. In de plaatsingslijst is dit aangegeven met "Niet aanwezig (opgenomen in persoonsdossiers)". Van de overgebrachte stukken werd in de meeste gevallen per dossier een overzicht gemaakt van de desbetreffende persoonsnamen. Deze overzichten werden opgelegd in de doos waarin het desbetreffende dossier was opgeborgen.

Bij aanvang van de inventarisatie in 2005 was de collectie ontsloten middels beschrijvingen op onderwerp per omslag/dossier. In deze omslagen waren zowel archiefbescheiden als documentatiemateriaal opgenomen. Daarnaast zijn ook series ingekomen en minuten van uitgaande stukken gevormd. Het betreft hier archiefbescheiden van diverse archiefvormers.

Sectie V

Hoe het archief van de sectie V oorspronkelijk gestructureerd was is niet bekend, en dit kon ook niet meer achterhaald worden.

Tijdens een latere bewerking werd het archief geordend naar onderwerp. Verder werden de situatie- en perspectieftekeningen in een aantal series geplaatst.

Onderkend zijn de volgende series:

  1. T-nummers. Bevat voornamelijk rapporten en tekeningen. De stukken zijn voorzien van Arabische cijfers, vooraf gegaan door de hoofdletteraanduiding "T";
  2. A-nummers. Bevat alleen tekeningen, welke genummerd zijn in Arabische cijfers vooraf gegaan door de hoofdletter "A";
  3. serie tekeningen, genummerd van 101-340;
  4. serie tekeningen, genummerd van 323-401;
  5. B-nummers. Bevat tekeningen genummerd in Arabische cijfers, welke vooraf worden gegaan door de hoofdletter "B";
  6. Diverse tekeningen, die niet in de plaatsingslijst zijn opgenomen.

Van dit archief is in 1949 een plaatsingslijst gemaakt.

Archief van de Binnenlandse Strijdkrachten

De ingekomen stukken van de Afd. Koninklijke Landmacht zijn voorzien van een inboekingsstempel, met de tekst: "B.N.S. Afd. Kon. Landmacht, datum binnenkomst en registratienummer".

De ingekomen en uitgaande stukken werden per jaar doorlopend genummerd. Uitgaande stukken, die betrekking hadden op een ingekomen stuk, kregen hetzelfde registratienummer als het desbetreffende ingekomen stuk. Andersom werd hetzelfde toegepast.

In de agenda's is aangegeven of een stuk vernietigd (V), niet aanwezig (N) of bewaard (B) is. Het is niet bekend of deze aanduidingen destijds door de administratie zijn aangebracht of van een latere datum dateren.

Er werden aparte agenda's aangehouden voor stukken met de rubriceringen algemeen (aangeduid met de benaming ongerubriceerd, geheim (G), geheim persoonlijk (GP), geheim Engelse stukken (S) en verzonden telegrammen. Het is niet bekend of ook in het archief een dergelijke scheiding werd toegepast. De stukken met de rubricering "geheim" werden aangeduid met de letter "G" achter het registratienummer.

Bij de Afdeling BS kwamen de stukken binnen bij het hoofd Sectie VI (Algemene Zaken), die de stukken van een nummer en datum voorzag. De stukken werden geregistreerd op een kaartsysteem en voorzien van het registratienummer alsmede het nummer van de sectie. De uitgaande stukken werden ook voorzien van een nummer en op het kaartsysteem geregistreerd.

De archiefbescheiden werden opgeborgen in omslagen, welke doorlopend genummerd werden met Arabische cijfers. In deze omslagen werden de stukken opgelegd betreffende een bepaald onderwerp. Een omschrijving van het onderwerp werd op de omslag vermeld. De stukken werden genummerd, welke met groen potlood op de stukken werden geschreven. Per omslag werden de stukken op dit nummer opgelegd.

Het archief is in de jaren 1960, bewerkt door een medewerker van het Archief KL. Van deze bewerking is een plaatsingslijst gemaakt, getiteld Voorlopige inventaris van het archief van de Bevelhebber Nederlandse Strijdkrachten, op 19 nov. 1945 wordt B.N.S. opgeheven en treedt vanaf dien datum op als Cmmdt. Divisie A. De stukken zijn op onderwerp bij elkaar gevoegd.

Het archief van de Geneeskundige Dienst is in 1985 door medewerkers van het Centraal Archievendepot van het ministerie van Defensie bewerkt. Tijdens de bewerking is het archief herordend en zijn de stukken op onderwerp geordend. De omslagen zijn genummerd en voorzien van een korte inhoudsomschrijving en datering. Van het bewerkte archief is een inhoudsopgave samengesteld.

Collectie Binnenlandse Strijdkrachten

Tijdens de bewerking in 1947 werden de stukken voorzien van een nummer en in een losbladig register ingeschreven onder verzameltrefwoorden. De stukken kregen een "registratienummer" en een korte omschrijving van de inhoud. Het eerste cijfer van het (registratie)nummer geeft aan tot welk archief het desbetreffende stuk behoort.

Het nummer werd op de stukken met rood potlood geschreven. Achter een aantal nummers werd tussen haakjes een letter vermeld, bijv. 583 (P). De betekenis van hiervan is niet bekend. De stukken werden vervolgens op nummer in omslagen in het "archief" opgeborgen. Op de omslagen en dozen werd bijv. G.S. G. VIII (of G8) D.I. DOCBS I 1 t/m 100 L.S. vermeld.

Dit betekent:

  • G.S. G. VIII Generale Staf, Sectie VIII (Krijgsgeschiedkundig Instituut).
  • D.I. ?
  • DOCBS Documentatie Binnenlandse Strijdkrachten.
  • I volgnummer omslag?
  • 1 t/m 100 registratienummers stukken.
  • L.S. Losse stukken.

Dit is de aanduiding voor de onderkende archiefbestanddelen. Naast LS zijn dat G. 4, 6, 18 etc. (Gewest 4, 6, 18 etc), H ("copieen Hoofd"), VO (verbindingsofficieren) en CAB (Centraal Afwikkelingsbureau).

In 1947 werd een trefwoordenregister samengesteld. Hierin werd onder verzameltrefwoorden een inhoudsomschrijving opgenomen met vermelding van een "registratienummer".

In 1981 heeft een gedeelte van de verzameling archieven een bewerking ondergaan, met name de archieven van de gewesten.

Regiment Stoottroepen

De inventaris van het archief Regiment Stoottroepen bestaat uit een overzicht van de archiefvormers met vermelding in welke dozen de "agenda's" en "diversen" (= de archiefbescheiden) zijn opgenomen. Daarnaast zijn er Lijsten van behouden stukken, dossiers en bundels van het Regiment Stoottroepen opgenomen. Hierin zijn de stukken per doos omschreven.

In 1975 is een overzicht gemaakt van stukken, welke niet in het archief zijn aangetroffen. Deze lijst is voor in de oude inventaris opgenomen.

Gewest 5, Gelderse Achterhoek van de Ordedienst, 1944

Het archief van gewest 5, Gelderse Achterhoek van de Ordedienst, 1944, was geordend volgens het seriestelsel, en kende de volgende opbouw:

  • A Van AHK.
  • B Aan AHK
  • BM Berichten aan Teledo.
  • C Van districtscommandant en plaatselijk commandant.
  • D Aan districtscommandant en plaatselijk commandant.
  • E Van secties van staf.
  • F Aan secties van staf.
  • G Diversen.
  • H Orders van blijvende aard.
  • J Orders voor toekomstig gebruik.
  • K Genie.

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Comments by visitors

l.s,

graag wil ik u via deze weg vragen om informatie over mijn grootvader p.schuringa(geb27-08-1889 en overl18-03-1956)welke volgens zeggen van mijn moeder opgeroepen is geweest tydens de mobilisatie van 1913/1914;hij vervaardigde in die tyd veel houtsnijwerk(wat goed bewaard is gebleven en volgens mn moeder in militaire dienst is gemaakt toen hij ver van huis(dokkum)was gelegerd vlak voor de oorlog;aangezien hij in 1939 reeds 50 jaar was moet dat dus tydens de mobilisatie voor de 1e wereldoorlog zijn geweest.) ik ben nu al enkele jaren bezig met een stamboom-onderzoek en wil graag een mooi familieboek daarover gaan maken met daarin zoveel mogelijk juiste informatie:hij was altyd timmerman maar ook die tyd boven beschreven hoort erbij.
dus mocht zijn naam op een of andere manier in dearchieven voorkomen dan zou ik heel graag daar een copie van ontvangen voor in mijn boekje,

in afwachting van uw antwoord
vr.gr
s.kooistra,9271je nr 2 zwaagwesteinde,
koois542[at]planet.nl

Voor historisch onderzoek naar gebeurtenissen op Fort T' Hemeltje te Houten, alwaar mijn schoonvader sinds de jaren zeventig woonzaam is, ben ik op zoek naar stukken c.q. verslagen over een ongeluk met het verplaatsen van munitie door de BS.
Op 28-06-1945 kwamen bij een ontploffing de BS-ers Frans Eijffius en zijn zoon Johannus Jacobus Eijffius om het leven. Tevens overleed de 15 jarige zoon van de fortwachter
Zoon en vader Eijffius behoorden tot de k.p. ploegen
Over de ware toedracht is veel onduidelijk. Of het een ontploffing in het magazijn is geweest of een ontploffing buiten tussen twee transporten is niet te achterhalen. ook is onbekend of er alleen maar material van de k.p. werd opgehaald ofdat er ook onontplofte munitie van de duitsers werd verzameld.
Er is een bank met opschrift geplaatst aan de looproute om het fort, maar aan de juistheid van het vermelde wordt door een aantal mensen getwijveld.
Hopelijk kan een van u hier iets meer duidelijkheid over geven.

BVD

Post new comment
Fields marked with an asterisk sign (*) are obligatory fields
The content of this field is kept private and will not be shown publicly.
  • Web page addresses and e-mail addresses turn into links automatically.
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Allowed HTML tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Converts capital HTML tags to lower case HTML tags e.g. <A> to <a>.
gahetNA is a website of the Society for the Nationaal Archief in cooperation with the Nationaal Archief and Spaarnestad Photo.
Advanced
Search in collections
Search in: