De collectie van het Nationaal Archief
Bij het Nationaal Archief ligt bijna duizend jaar geschiedenis van Nederland opgeslagen in 110 kilometer archieven en in duizenden kaarten, tekeningen en foto’s.
Het Nationaal Archief beheert de archieven afkomstig van:
- de centrale overheid (bijvoorbeeld: Staten-Generaal en ministeries);
- het graafschap Holland en de gewestelijke/provinciale bestuursinstellingen in Zuid-Holland (bijvoorbeeld: Staten van Holland, provincie Zuid-Holland);
- particuliere instellingen en privé-personen (bijvoorbeeld: KNVB, Willem Drees).
Wilt u weten welke archieven het Nationaal Archief precies bezit? Kijk dan bij Collectie en zoek in de collectie foto's, kaarten en archieven.
De centrale overheid
Alle vastgelegde besluitvorming en correspondentie van het bestuur van Nederland, vindt u in dit deel van de collectie archieven. Dit zijn de plannen en activiteiten die Nederland hebben gemaakt tot wat het nu is.
Zoek bijvoorbeeld naar documenten die gaan over:
- oorlogsvoering;
- Tweede Kamer;
- economische ontwikkelingen: landbouw, nijverheid en handel;
- gezondheidszorg;
- onderwijs;
- ontdekkingsreizen en heerschappij in de overzeese gebieden.
Over personen die in dienst van de overheid zijn geweest is heel veel informatie te vinden in deze collectie. Bijvoorbeeld over diplomaten, ambtenaren of militairen.
Maar ook mensen die op een of andere manier in aanraking kwamen met het bestuur, komen hier weer tot leven, zoals bijvoorbeeld vluchtelingen of Aziatische vorsten.
Bent u meer geïnteresseerd in de inrichting van het land? Er is ook veel informatie te vinden over bouwwerken als dijken, wegen, bruggen en kerken in heel Nederland.
De provincie Zuid-Holland en het voormalige gewest Holland
In dit gedeelte van de collectie van het Nationaal Archief vindt u de archieven van:
- de graven van Holland en de Staten van Holland;
- de gewestelijke/provinciale bestuursinstellingen van Zuid-Holland;
- de rijksorganen in de provincie.
Dit zijn bijvoorbeeld de rechtbanken, strafinstellingen, en ook de Burgerlijke Stand van plaatsen in Zuid-Holland.
Particuliere archieven
Het Nationaal Archief bewaart ook veel archieven van particuliere personen en organisaties. Deze particuliere archieven hebben vaak een relatie met de overheidsarchieven. Zij kunnen in principe overal vandaan komen, maar het gaat vooral om:
- Personen of instellingen die een belangrijke rol in de politieke of sociale geschiedenis van Nederland hebben gespeeld
Een goed voorbeeld hiervan is het archief van de zeventiende-eeuwse raadpensionaris Johan de Witt. Vanwege zijn politieke carrière en functies, is zijn archief nauw verbonden met het archief van de Staten van Holland. - Verenigingen en stichtingen
Deze organisaties hebben geen directe relatie met de overheidsarchieven, maar ze geven een mooi beeld van een bepaald aspect van de Nederlandse samenleving. Een mooi voorbeeld zijn de archieven van de Stichting Popmuziek en het Nederlands Olympisch Comité (NOC/NSF). Allebei kunt u ze bekijken bij het Nationaal Archief.
Collectie in beweging
De collectie van het Nationaal Archief groeit gestaag. Vrijwel dagelijks komen nieuwe archieven van ministeries en andere overheidsorganen bij het Nationaal Archief binnen. Maar ook het aantal particuliere archieven in de collectie neemt toe. Kijk voor de laatste aanwinsten bij Nieuw in de collectie.
Soms gaan archieven uit de collectie van het Nationaal Archief naar andere archiefinstellingen. Het gaat dan om doop-, trouw- en begraafregisters en gegevens van de burgerlijke stand, die teruggaan naar de gemeente waar ze thuishoren. Dat soort verhuizingen van archief noemen we vervreemdingen. Kijk voor een overzicht van de meest recente vervreemdingen bij Weg uit de collectie.