Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Achtergrond

Archiefinventaris

Deze index verwijst naar de Japanse Interneringskaarten van Nederlandse en Indische krijgsgevangenen over de periode 1942-1945. De interneringskaarten bevinden zich in het archief van de Stichting Archieven Indonesische Pensioenen 2.10.50.03 in de inventarisnummers 417 t/m 464. Het betreft interneringskaarten van soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en van personeel van de Koninklijke Marine (KM) dat tijdens de Tweede Wereldoorlog krijgsgevangen is gemaakt door de Japanse militaire eenheden.

Volledigheid van het bestand

Het Nationaal Archief beschikt over 47.818 Japanse interneringskaarten van Nederlandse, Indische, Indonesische, Molukse, Menadonese en Chinese krijgsgevangenen. Deze "nationaliteiten" werden opgetekend op de interneringskaarten. De collectie Japanse Interneringskaarten is door Nederland ontvangen in de jaren '50 van de 20e eeuw. Na ontvangst in Nederland is dit bestand gesplitst in een KNIL- en een Marinedeel. Het KNIL-deel werd beheerd door de Stichting Administratie Indonesische Pensioenen (SAIP), terwijl het Marinedeel door het Ministerie van Defensie werd beheerd. Sinds 2011 bevinden de beide collecties zich weer onder hetzelfde dak.

De collectie lijkt enkele hiaten te bevatten. Zo zijn er bij het Marinedeel geen kaarten te vinden van personen met achternamen beginnend met de letter A, ook van de beginletter B zijn opvallend weinig kaarten aanwezig.

Volledigheid van de index

Er is een namenindex opgesteld van alle namen die op de kaarten genoemd worden. Vanwege de bescherming van de privacy mag dit bestand niet integraal online geplaatst worden. Op dit moment (15/8/2011) telt de index 26.617 namen met links naar de bijbehorende scan. De online database en het bestand aan scans zullen jaarlijks uitgebreid worden met de personen die dan 100 jaar geleden zijn geboren.

Bestellen van scans van kaarten van personen die korter dan 100 jaar geleden zijn geboren

Wij kunnen u per e-mail kosteloos een scan toesturen van een kaart uit de serie Japanse interneringskaarten krijgsgevangenen als het gaat om iemand die korter dan 100 jaar geleden geboren is. De voorwaarden zijn 1. u stuurt uw verzoek per e-mail info@nationaalarchief.nl (eventueel per brief maar dan wel bij voorkeur met vermelding van een e-mailadres) 2. u stuurt met uw verzoek een bewijs van overlijden mee 3. als betrokkene nog in leven is: u stuurt met uw verzoek de toestemming van de betrokkene mee, met zijn handtekening en een kopie van zijn identiteitsbewijs 4. als het u zelf betreft: u stuurt met uw verzoek een scan of fotokopie van uw identiteitsbewijs mee.
Uiteraard kunnen wij alleen een scan opsturen als er een kaart aanwezig is in het bestand. Het bestand is zoals gezegd niet geheel volledig. Het heeft geen zin om te vragen om een scan van de kaart van iemand die tijdens krijgsgevangschap is overleden. Deze kaarten zijn al in het digitale bestand op de website opgenomen, dus ook van personen die korter dan 100 jaar geleden geboren zijn.

Inzien van interneringskaarten in de studiezaal

U kunt de originele kaarten bekijken in de studiezaal. Het gewenste inventarisnummer uit archiefinventaris 2.10.50.03 (inventarisnummers 417-464) kan uitsluitend, tijdens uw studiezaalbezoek, door de medewerker van de informatiebalie worden aangevraagd. Wachttijd na aanvragen maximaal een half uur. Er kunnen tijdens het studiezaalbezoek geen reproducties gemaakt of besteld worden.

 

Geschiedenis van de archiefvormer: 

Het Japanse Informatiebureau voor krijgsgevangenen

Het Japanse Informatiebureau voor krijgsgevangenen (POW Information Bureau/俘虜情報局)  werd opgericht in december 1941 en ressorteerde onder het Japanse Ministerie van het Leger. De taak van het bureau was om de status en informatie over krijgsgevangenen te verstrekken aan het Internationale Rode Kruis. Tijdens de oorlog was het Rode Kruis de schakel tussen de geallieerden en de Asmogendheden inzake de wederzijdse informatieverstrekking over krijgsgevangenen.
De krijgsgevangenkampen buiten Japan werden geleid door de operationele eenheid van het leger. De kampen op het vasteland van Japan werden aangestuurd vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken. Het Informatiebureau voor krijgsgevangenen creëerde de hoofdindex van het krijgsgevangenenregister en de verzamelde informatie op basis van de verslagen die maandelijks uit de kampen verstuurd werden. Na de capitulatie van Japan in augustus 1945 werd het Informatiebureau geplaatst onder het Bureau van Repatriëring, later onder het Ministerie van Welzijn. Het Informatiebureau stond van augustus 1945 tot 1953 onder strikte controle van de Amerikaanse bezettingstroepen. Het bureau bleef binnengekomen informatie verwerken op de kaarten tot 1952, en werd opgeheven in 1955. Daarna werden de series kaarten van de hoofdindex verdeeld over de geallieerde naties. De serie voor Nederland bevatte 46.979 kaarten en werd op 1 maart 1955 overgedragen op de Nederlandse Ambassade in Tokio. Aangekomen in Nederland werden de interneringskaarten opgenomen in de Nederlandse administratie.

De Stichting Administratie Indonesische Pensioenen (SAIP)

De SAIP werd opgericht in 1956. De SAIP kwam voort uit de 'Stichting tot verzorging en afwikkeling van pensioenaangelegenheden betreffende gewezen overheidspersoneel van Indonesië en hun nagelaten betrekkingen' (1950). Deze voorloper van de SAIP kende de door Nederland overgenomen pensioenen voor weduwen en wezen toe aan de nabestaanden van met name gesneuvelde militairen van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). In 1954 werd de Commissie Algemene Oorlogsongevallenregeling Indonesië ingesteld ten behoeve van de AOR-regeling. De stichting verrichtte de uitvoeringswerkzaamheden. Per 1 januari 1956 werd de naam van de stichting gewijzigd in Stichting Administratie Indonesische Pensioenen, oftewel de SAIP. Sinds die tijd is de SAIP meer dan alleen de uitvoerder van de Indonesische Pensioenen van oud-ambtenaren en militairen van het KNIL. De activiteiten werden snel uitgebreid. De SAIP ging ook vele andere overzeese pensioenen en uitkeringen verzorgen (Bron: www.saip.nl)

Geschiedenis van het archiefbeheer: 

De inventarisnummers 417 t/m 460 (KNIL) zijn in 2001 overgebracht naar het Nationaal Archief. De aanvullende inventarisnummers 461 t/m 464 (Marinepersoneel) zijn in 2011 toegevoegd in de collectie.

Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in