gahetNA in het Nationaal Archief

Graffiti in de cel

Geschiedenis van de archiefvormer: 

De gevangenen in het Oranjehotel schreven van alles op de celmuren. Graffiti is van alle tijden.

Graffiti

De gevangenen in het Oranjehotel leefden in een wereld die in elk opzicht afweek van hun normale leven. Ze waren overgeleverd aan de grillen van hun bewakers en verkeerden voortdurend in onzekerheid over hun veiligheid en toekomst. Ze verveelden zich in de bedompte en geestdodende omgeving die de gevangenis nu eenmaal was. Het feit dat ze samen in een cel zaten bood soms wel wat soelaas, omdat de Oranjehotelgasten elkaar konden opbeuren. Maar dat voordeel was er niet als het niet klikte met je celgenoten, of als je eenzaam in een strafcel zat.
Misschien is de zekerheid dat ze voor een goede zaak gevangen zaten er wel de oorzaak van dat veel gevangenen gezegend waren met een grote geestkracht en een flinke dosis optimisme. Velen van hen uitten dat op de muren van hun cel, waarin ze teksten krasten. Andere Oranjehotelgasten schreven somberder gedachten neer op de celmuren. Sommige gevangenen schreven alleen hun naam of hun initialen op, of 'hallo', of turfden de dagen dat ze gevangen zaten. Anderen gebruikten de celmuren intensiever.

Graffiti dagen turven
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel 
Graffiti op de muren van het Oranjehotel: dagen turven.

Gedicht I come to bury Caesar 
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel 
Graffiti op de muren van het Oranjehotel: dagen turven en het gedicht ‘I come to bury Caesar’. 

Geloof…

Een groot deel van de teksten op de celmuren was religieus van aard. Dat is niet zo verwonderlijk, omdat in die tijd het merendeel van de mensen in God geloofde, en de kerk en de bijbel een belangrijk onderdeel vormden van het dagelijks leven. Op de celmuren zijn stukken uit het Onze Vader aangetroffen, en ook korte, krachtige uitspraken als 'Vertrouw op God', 'Heilige Maria, Moeder Gods, geef ons kracht en sterkte' en 'Sacré Jésus, j'ai confiance en vous'.
Angst en wanhoop spreken uit dit gebed: 'Laat toch in angst en pijn / Vader, mij niet alleen / Wien heb ik buiten U? / Immers niet één?'
Luchtiger van toon is dit avondgebed: 'O Heer, ik zit er leelijk tusschen / Hier op stroomatras en kussen / Hopende het bloed te blusschen / En daardoor de haat te sussen / Help ons Holland en de Russen / Hecht ons Europa sâam / om de moffen te verslaan / Amen'.

…hoop en liefde…

'A new world is coming', 'Alles sal reg kom' en 'Aan alles komt een eind / eens gaat de deur open' - het zijn een paar voorbeelden van het optimisme waarmee de gevangenen de celmuren bekladden. In september 1944 schreef iemand: 'Kop op, nog even!'. Een ander schreef: 'Be true to your country / true to yourself / and true to your faith / we will never give in / and never give up'.
Veel gevangenen toonden hun gevoelens voor hun dierbaren: 'Slaap zacht lieve kleine', 'Liek, ik vergeet je nooit. Je Bertje ', 'Jopie mijn lieve kleine schat', 'Mies blijf van mij houden', 'Lidie is een schat / Lidie ik bemin je' en 'Rob mijn eigen lieve man / Robby Rob Rob liefste / Rob je bent altijd bij me'. In bijna elke cel zijn hartjes op de muren getekend met de naam van de maker en die van zijn of haar geliefde erin.

Graffiti van het onze vader
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel
 
Graffiti op de muren van het Oranjehotel: het Onze Vader.

Graffiti jou blijf ik trouw
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel 
Graffiti op de muren van het Oranjehotel: ‘Jou blijf ik trouw’.

Graffiti Mieke is een schat
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel 
Graffiti op de muren van het Oranjehotel: ‘Mieky is een schat’.

…en nog veel meer

De bewoners van het Oranjehotel schreven over elk denkbaar onderwerp. Bijvoorbeeld strofen van gedichten en het Wilhelmus, en citaten van schrijvers en filosofen.. Ook minder fraaie gedachten werden op de muur geschreven, zoals 'vuile rot moffen' en 'ontplof rot mof'. Grappen kwamen ook op de celmuren terecht, zoals deze menukaart:
Z Erwtensoep 'Elck wat wils'
M Soupe à la Rats en Boonen
Di Stamppot de la maison
Wo Stamppot 'Variations'
Do De soep 'Ik zie, ik zie wat jij niet ziet'
V Stamppot
Z Stamppot

Over de privaatton waar alle gevangenen hun behoefte op moesten doen schreef iemand: 'Use Peter Ton well / and keep him clean / and so he will never tell / what he has seen'.
Het is opvallend hoe vaak de namen van de koninklijke familie op de muren werden geschreven. Ook kreten als 'Leve de Koningin', 'OZO' (Oranje zal overwinnen) en 'Oranje boven' kwamen in vrijwel elke cel voor.
Gevangenen lieten soms boodschappen achter, bijvoorbeeld de datum en de bestemming van hun transport of de datum van hun executie. Schrijnend is deze getuigenis van een vrouw: 'Ik zat hier door mijn man verraden'.

Graffiti Our father
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel 
Graffiti op de muren van het Oranjehotel: ‘Our Father’.

Graffiti OZO
(klik op foto voor vergroting)
Bronvermelding:
Archief Stichting Oranjehotel 
Niet alleen de celmuren werden gebruikt om gedachten en kreten op te schrijven, de gevangenen beschreven ook de celdeuren. Op de afbeelding zij de belangrijkste thema’s te zien: God, de hoop op bevrijding en de koninklijke familie.

Graffiti bewaren

Omdat het Oranjehotel na de oorlog weer in gebruik is genomen als gewone gevangenis en in de loop van de jaren is opgeknapt en verbouwd, zijn de inscripties in de celmuren verdwenen. E.P. Weber heeft in zijn gedenkboek van het Oranjehotel veel inscripties overgenomen, zodat ze toch bewaard zijn. 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in