Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Achtergrond

Rekesten om mandement bij het Hof van Holland

Om bij het Hof van Holland een civiele procedure te starten, was het noodzakelijk een verzoekschrift in te dienen. Een dergelijk verzoekschrift heet een rekest om mandement. Met een rekest om mandement kon een deurwaarder worden gemachtigd om de tegenpartij te dagvaarden. Degene die het rekest indiende werd een suppliant of een impetrant genoemd.

Nadat de suppliant zijn verzoekschrift had ingediend, namen de commissarissen van het Hof van Holland het rekest in behandeling. Zij beoordeelden de ontvankelijkheid van het verzoek en tekenen hun beslissing door middel van een apostille aan in de marge van het rekest.

Rekesten om mandement in het archief van het Hof van Holland

In het archief van het Hof van Holland zijn de rekesten om mandement bewaard gebleven. De deurwaarder dagvaardde de tegenpartij met het eigenlijke mandement.

De reksten om mandement bevinden zich in de inventarisnummers 2887 tot en met 3258. Hierin zijn de rekesten geordend op datum. Om het zoeken in de rekesten te vergemakkelijken zijn deze opgenomen in deze index. In de index is onder andere opgenomen wie de suppliant was, om wat voor mandement werd gevraagd, wie de tegenpartij was en wat het onderwerp van de zaak was.

Geschiedenis van de archiefvormer: 

Het Hof van Holland

De Raad (het Hof) van Holland onder de Bourgondische hertogen, was de natuurlijke opvolger van de oude grafelijke raad die al ten tijde van de Beierse hertogen, en wellicht al eerder, functioneerde. Deze Raad was belast met het bestuur en de rechtspraak in het graafschap en groeide langzaam maar zeker uit tot een professionele instelling.

Als gevolg van ingrijpende institutionele veranderingen in 1445-1446 kwam de nadruk bij de activiteit van de Raad van Holland meer te liggen op de justitiële taak. Onder meer uit de registervorming blijkt dat de bestuurlijke en rechterlijke werkzaamheden van het Hof van Holland duidelijk werden gescheiden.

De stadhouder, die aangesteld was als plaatsvervanger van de graaf op het gebied van bestuur en rechtspraak in Holland, Zeeland en West-Friesland, was tevens de voorzitter van de Raad. Hij was ook de zegelbewaarder. De stadhouder had zowel rechterlijke als bestuurlijke bevoegdheden. Als rechter moest hij toezien op het goede verloop van de rechtsgang. Als bestuurder was hij verantwoordelijk voor het vernieuwen van de wet in de steden en het bijeenroepen van de Staten.

Samenstelling van het Hof

In de vijftiende eeuw bestond het Hof van Holland uit gemiddeld acht à negen bezoldigde raadsheren. Aanvankelijk speelden ook de raadsheren 'tot wederzeggen' en de onbezoldigde raadsheren uit de Raad een belangrijke rol in het Hof, maar deze verdwenen geheel in 1445. De belangrijkste taak van de raadsheren bestond erin te beschikken op de binnengekomen verzoekschriften (rekesten) die de president onder hen verdeelde.

Andere belangrijke functies bij het Hof van Holland werden uitgeoefend door de griffier, de procureur-fiscaal en de advocaat-fiscaal (later samengevoegd tot één functie) en de rentmeester-generaal. De rentmeester van de exploiten fungeerde als de kassier van het Hof.

De opeenvolgende Instructies voor het Hof van Holland wijdden vele artikelen aan de advocaten en procureurs van partijen. Zij waren degenen die de procespartijen in rechte vertegenwoordigden vóór het Hof. Hoewel zij formeel niet in dienst waren van het Hof, mochten zij alleen optreden vóór het Hof als zij officieel waren beëdigd.
Een gelijkaardige situatie gold voor de notarissen. Sinds de plakkaten van 1525 op het stuk van het notariaat in Holland en Zeeland oefende het Hof van Holland het toezicht uit op de aanstelling van notarissen in het graafschap.

Opheffing van het Hof van Holland

In 1811 werd in Nederland het Franse rechtssysteem ingevoerd. Door deze invoering werd het Hof van Holland, net als alle andere in Nederland bestaande gerechtelijke organisaties, opgeheven. 

Publicaties: 
  • Inleiding van de archiefinventaris van het archief van het Hof van Holland, 3.03.01.01
  • M.C. le Bailly. Procesgids Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland. Studiezaal Nationaal Archief, signatuur S11 A52
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in