Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Achtergrond

Geschiedenis van de archiefvormer: 

Chinese contractarbeiders in Suriname

De aanwerving in 1853 van een groep van 18 Chinezen door het gouvernement van Java voor contractarbeid op de gouvernementsplantage Catharina Sophia in Suriname vormde het begin van een periode van 20 jaar waarin Chinezen zouden worden aangetrokken als contractarbeider in Suriname.

Planters in Suriname hadden dat jaar, uit vrees voor een toekomstig tekort aan arbeidskrachten, bij het gouvernement in Suriname een verzoek ingediend voor steun bij het werven van arbeiders. Hoewel Nederland de slavernij op dat moment nog niet had afgeschaft, dit zou pas in 1863 gebeuren, hadden ervaringen van de Engelse en Franse afschaffing van slavernij de nodige angst ingeboezemd. Op de Engelse kolonie Brits Guyana had circa 66 procent van de slaven de plantages verlaten. Tevens zorgde grote sterfte en vlucht onder de slaven op Suriname voor krapte op de arbeidsmarkt.

Werving van Chinese contractarbeiders

De werving van de eerste groep Chinese contractarbeiders uit Java in 1853 bracht hoge wervingskosten met zich mee. Als gevolg van deze hoge kosten werd besloten een tweede groep van Chinese contractarbeiders niet uit Java, maar uit China zelf te halen. China, dat na het sluiten van het Verdrag van Nanking met de Engelsen in 1842 was opengebroken voor Westerse mogendheden, had in 1850 emigratie gelegaliseerd. Van de mogelijkheid het eigen land te ontvluchten via opengestelde Chinese havensteden, het Portugese Macao en het Britse Hongkong, werd vooral gebruik gemaakt door de 'Hakka'. Deze minderheid was in de dertiende eeuw door de Mongolen vanuit het Noorden naar Zuid-China verdreven, alwaar het in conflict leefde met de autochtone bevolking. Veel van de Chinese contractarbeiders in Suriname waren uit deze groep afkomstig.

Aanvankelijk werd de werving van Chinese contractarbeiders door het gouvernement in Suriname geregeld. Na de komst van de tweede groep Chinese contractarbeiders in 1858 werd de werving aan particulier initiatief overgelaten. Een deel van de werving werd vervolgens geregeld door de 'Immigratie Maatschappij', die in 1865 in Amsterdam werd opgericht. Deze maatschappij, met een kantoor in Hongkong werfde voor rekening van derden tegen commissie contractarbeiders in China. Reeds 4 jaar later volgde de laatste zending door deze maatschappij omdat Hongkong werd gesloten voor werving anders dan voor Britse kolonies.

In de periode 1853 - 1874 werden ruim 2500 Chinezen, voornamelijk uit China geïmporteerd De jaren van verzending, en aantallen zijn te raadplegen in de schepenlijst.

Na 1874 werden er geen Chinese contractarbeiders meer geworven voor Suriname. Dit is deels te verklaren door het officiële verbod van contractmigratie door China, en door de sluiting van havens als Macao en Hongkong. Deels ook valt deze wervingsstop te verklaren door bezwaren van andere aard. Het belangrijkste bezwaar tegen de Chinese contractarbeiders vormde de hoge wervingskosten en de korte periode dat zij een contract aangingen. Na 5 jaar werd het contract door veel Chinezen niet verlengd, en keerden zij terug naar patria. De reden voor terugkeer vormde vaak de afwezigheid van Chinese vrouwen. Deze hadden van de clanhoofden geen toestemming gekregen met de echtgenoot te emigreren. Met deze maatregel hoopten de clanhoofden de man te dwingen geld op te sturen, en terug te keren na afloop van het contract.

Chinese gemeenschap in Suriname

In de periode 1853 - 1873 werden dus ongeveer 2780 Chinese contractarbeiders naar Suriname vervoerd. In 1905 waren er in Suriname nog slechts 1160 Chinezen aanwezig. Deze afname was het gevolg van een relatief hoog sterftecijfer, dat in de meeste jaren tussen 1870 en 1880 boven de 3 procent lag. Omvangrijke remigratie en sterke assimilatie met de Surinaamse bevolking droegen eveneens bij tot dit lage cijfer. Tot de Tweede Wereldoorlog zou de Chinese gemeenschap in Suriname langzaam groeien.

Geschiedenis van het archiefbeheer: 

Immigratieregisters

Immigratieregisters voor contractarbeiders werden opgemaakt en bijgehouden door het Immigratiedepartement in Suriname. Er werden voor de verschillende groepen contractarbeiders, zoals immigranten uit Brits-Indië, immigranten uit Brits West-Indië, Chinese immigranten en immigranten uit Nederlands Oost-Indië aparte series immigratieregisters aangelegd.

De immigratieregisters behoren tot de officiële bevolkingsregisters van Suriname (van het Bureau voor de Burgerregistratie). De registers werden vroeger door de overheid veelvuldig gebruikt. De gegevens zijn in dikke ingebonden delen samengebracht. Voor de jaren waarin een groot aantal immigranten werden aangevoerd zijn er meerdere banden aanwezig.

De persoonsgegevens in de immigratieregisters waren deels gebaseerd op de zogenoemde monsterrollen van de schepen waarmee de arbeiders naar Suriname waren gekomen. Deze monsterrollen waren een soort passagierslijsten die door de emigratie-agent in het land van herkomst werden opgesteld en aan de kapiteins van de schepen in tweevoud overhandigd. De monsterrollen bevatten de volgende gegevens: naam, voornaam, geslacht, leeftijd, beroep, godsdienst en laatste woonplaats van de immigrant.

Publicaties: 

Onderstaand treft u een overzicht aan van literatuur en websites over de Chinese contractarbeiders in Suriname. Dit overzicht kan dienen als leidraad voor verder onderzoek. De genoemde literatuur is in veel gevallen te vinden bij de Koninklijke Bibliotheek of bij het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde.

Literatuur

  • Ankum-Houwink, J.C., ‘De migratie van Chinezen naar Suriname’, (z.p. ca. 1972).
  • Ankum-Houwink, J.C., ‘Chinese kontraktarbeiders in Suriname in de 19e eeuw’, OSO, 4 (2), 1985, 181-186.
  • Groenfelt, E., ‘Impressies van de Chinese gemeenschap in Suriname: enkele culturele aspecten van Chinezen in Suriname’, (z.p. 1995).
  • Lamur, H.E., en J.A. Vriezen, ‘Chinese kontraktanten in Suriname’, OSO, 4 (2), 1985, 169-179.
  • Man A Hing, W.L., ‘The Hakkas in Surinam’, in: The proceedings of the international conference on Hakkaology, (Hong Kong 1994), 189-195.
  • Tseng, F., ‘De grote oversteek: het lot van de Surinaamse Chinezen’, China Nu 16 (4), 1991, 16-18.
  • Zijlmans, G.C. en H.A. Enser, ‘De Chinezen in Suriname. een geschiedenis van immigratie en aanpassing 1853 - 2000’, (z.p. z.j.).

Websites

Onderstaande websites bevatten algemene informatie over Suriname. Tevens treft u hier verwijzingen aan naar literatuur en gerelateerde websites.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in