gahetNA in het Nationaal Archief

Gebruik

Verder Onderzoek

Over immigratie van contractarbeiders zijn behalve de immigratieregisters nog tal van bronnen aanwezig in Surinaamse en andere archieven.

In Suriname is veel materiaal aanwezig in het Staatsarchief. Deze instelling beheert het archief van het vroegere Immigratiedepartement (met uitzondering van de immigratieregisters en de klappers, deze bevinden zich bij het Centraal Bureau Bevolkingsregistratie).

Naast correspondentie tussen de functionarissen en instanties die iets met immigratie te maken hadden (agent-generaal, districtscommissarissen, gouverneur) vindt men daar ook het archief van het Hof van Justitie. Tevens is er correspondentie aanwezig van de immigratie-agent en de emigratie-agent in de plaatsen waarvandaan de immigranten scheep gingen (zoals Calcutta, Batavia, Hong Kong etc.).

Archiefmateriaal over immigranten vindt men ook in het archief van het Rooms-Katholiek Bisdom van Suriname en in het archief van de Evangelische Broedergemeente.

In Groot-Brittannïe bevinden zich in het Public Record Office te Londen archieven met betrekking tot het Colonial Office en het India Office. Deze archieven zijn vooral van belang voor de immigratie vanuit Brits-Indië en vanuit de Britse West-Indische koloniën naar Suriname.

In Nederland is veel waardevol materiaal aanwezig in het Nationaal Archief te Den Haag, onder andere het archief van het ministerie van Koloniën en het archief van de Volkstelling Suriname 1921, die beide een aanvulling kunnen vormen op de gegevens aangetroffen in de database.

Belangrijke archieven met informatie over contractarbeid, immigratie en contractarbeiders in Suriname in het Nationaal Archief te Den Haag zijn:

1. Volkstelling Suriname 1921
2. Archief van het ministerie van Koloniën 1850-1900. Archief van het ministerie van Koloniën vanaf 1900
3. Archief van de Nederlandsche Handel Maatschappij (NHM) 1824-1964
4. Archief van de Gouverneur van Suriname, afdeling Kabinet Geheim, 1885-1951
5. Kaarten en tekeningen 
6. Archief gezantschap Groot-Brittannië, 1813-1937  \

1. Archief van de Volkstelling Suriname 1921, inventaris 2.10.19.01

Dit archief bevat veel persoonsgegevens van de totale Surinaamse bevolking in 1921. De registratie van personen gebeurde per woning. Van elke bewoner werden de volgende gegevens op een lijst genoteerd:

  • geslachtsnaam, voornamen of naam
  • geslacht
  • alleenstaand, in een instelling verblijvend of levend in gezinsverband
  • de plaats in het gezin (hoofd, echtgenote, zoon, dochter, andere verwantschap, niet-verwant, kostganger, ‘bestedeling’, dienstbetrekking)
  • geboortedatum
  • geboorteplaats en -district
  • wettig geboren, gewettigd, erkend door vader/moeder/beiden, niet-erkend
  • burgerlijke staat
  • geloof
  • nationaliteit
  • beroep

Deze lijsten zijn te vinden met behulp van namenklappers (inv.nrs. 203-250) die in de studiezaal van het Nationaal Archief geraadpleegd kunnen worden. De achternamen zijn alfabetisch geordend, maar alleen op eerste letter! Bij elke persoonsnaam wordt de naam van een district, het nummer van een kring en het nummer van de registratielijst vermeld. Met behulp van de districtsnaam en het kringnummer kan men te weten komen welk inventarisnummer uit de serie 1-140 in de studiezaal aangevraagd en geraadpleegd moet worden.

Voorbeeld

In de database heeft u de naam J.S. Jeebodh gevonden. U kijkt in inventaris 2.10.19.01. Daar vindt u dat de letter J in de inventarisnummers 216 en 217 voorkomen. Op de aanvraagcomputer voert u in: nummer toegang 2.09.19.01, inv.nr. 216 en inv.nr. 217. Als u de twee kaartenbakken in uw bezit heeft, kijkt u de kaartjes door. U vindt in inv.nrs. 216 het kaartje van J.S. Jeebodh. Dit kaartje vermeldt dat Jeebodt in het district Beneden Suriname, kring VI woonde en dat de registratielijst met zijn gegevens het volgnummer 300 heeft. U kijkt weer in de inventaris en zoekt nu het inventarisnummer op dat hoort bij het district Beneden Suriname, kring VI. Dit blijkt inventarisnummer 83 te zijn. U vraagt nu met de aanvraagcomputer aan: nummer toegang 2.10.19.01, inv.nr. 83. U vindt in inv.nr. 83 de registratielijst met het volgnummer 300 waarop de gegevens van J.S. Jeebodt staan.

Het archief van de volkstelling 1921 is openbaar. Dit is niet het geval met het archief van de volkstelling 1950, inventaris 2.10.19.02, eveneens aanwezig bij het Nationaal Archief, dat slechts voor wetenschappelijk onderzoek na toestemming van de Algemeen Rijksarchivaris raadpleegbaar is.

2. Archief van het ministerie van Koloniën 1850-1900, inventaris 2.10.02
Archief van het ministerie van Koloniën vanaf 1900, inventaris 2.10.36.014

De gouvernementsjournalen (in inventaris 2.10.02 beschreven onder inv.nrs. 6889-7104 en in inventaris 2.10.36.014 onder inv.nrs. 267-736) bevatten besluiten (oftewel resoluties) van de gouverneur over onder andere de huur en verhuur van percelen en winkels, gratieverlening en de overplaatsing van arbeiders naar andere plantages. De archieven zijn niet op naam ontsloten: onderzoek is dus alleen zinvol als u weet of vermoedt dat iemand in aanraking is gekomen met de gouverneur vanwege een economische of juridische kwestie en zo ja, op welke datum dit (ongeveer) plaatsgevonden heeft. Als u in de database op deze site de vermelding ‘GR’ (Gouvernements Resolutie) of ‘res.’ (= resolutie) met een datum aangetroffen hebt, dan is dit een concrete aanwijzing.

De gouvernementsjournalen zijn per maand of per kwartaal ingebonden. Elk journaal heeft een inhoudsopgave. In de inhoudsopgaven van vóór 1900 worden geen namen vermeld (slechts een korte omschrijving van het besluit), in die van na 1900 wel.

Let op: de gouvermentsjournalen zijn aanwezig tot en met 1951; archiefstukken jonger dan vijftig jaar zijn slechts in te zien na toestemming van de Directeur Nationaal Archief.

Voorbeeld

U weet dat de heer Roman vanaf 1924 een winkel bezat. U kijkt in de studiezaal in inventaris 2.10.36.014 en zoekt in de serie gouvernementsjournalen Suriname naar het jaar 1924. Dit zijn de inventarisnummers 398-409. U vraagt deze met de aanvraagcomputer aan. Als u ze in uw bezit hebt, leest u de inhoudsopgaven door. In de inhoudsopgave van maart 1924 (inv.nr. 400) vindt u een verwijzing naar resolutie nummer 843 van de gouverneur. U vindt deze resolutie in hetzelfde deel: Roman krijgt toestemming de winkel van Ramadhar, gelegen op de plantage Johannisburg, over te nemen.

3. Archief van de Nederlandsche Handel Maatschappij (NHM) 1824-1964 inventaris 2.20.01

Het archief van de NHM en de hierbij gedeponeerde archieven bevatten summiere persoonsgegevens over arbeiders in de fabriek Mariënburg en op de plantages zoals De Resolutie en Mon Trésor, die eigendom waren van de NHM. Het zoeken is echter moeilijk: er zijn geen nadere toegangen op naam. Het vinden van informatie is daarom een toevalstreffer. Zo bevat inv.nr. 9591 een lijst van in 1882 in de fabriek Mariënburg werkzame immigranten uit Brits-Indië en inv.nr. 9593 een lijst van immigranten die in 1882 werkten op De Resolutie, evenals een lijst van personen die dat jaar vertrokken.

De archieven schetsen een beeld van de achtergronden van de immigratie, zoals cijfers van benodigde arbeiders en contracten met schepen. Ook geven ze een indruk van het dagelijks leven op de plantages: hoeveel immigranten waren er werkzaam, hoeveel mannen en hoeveel vrouwen, hoeveel loon ontvingen zij, welke producten werden er geproduceerd, etc. Kaarten en tekeningen geven een visueel beeld. Hiervoor komen de volgende bestanden uit het NHM-archief in aanmerking:

  • afdeling Cultuurzaken, inv.nrs. 9426-9590, 9591-9662 (o.a. Mariënburg, De Resolutie)
  • N.V. Landbouw Maatschappij Commewijne, inv.nrs. 11526-11527 (Zoelen en A la Bonheure)
  • N.V. Surinaamsche Cultuurmaatschappij, inv.nrs. 12154-12171 (Dordrecht en Peperpot)
  • N.V. West-Indische Cultuurbank, inv.nrs. 12700-12701 (Mon Souci en Killenstein)
  • N.V. Surinaamsche Immigratiemaatschappij, inv.nr. 12887
  • Kaarten en tekeningen, inv.nrs. 13209-13238

De foto's uit het archief van de NHM, waaronder die van de fabriek Mariënburg, bevinden zich bij het ABN AMRO Historisch Archief te Amsterdam dat uitsluitend na afspraak te bezoeken is (telefoon 020-6292907).

4. Archief van de Gouverneur van Suriname, afdeling Kabinet Geheim, 1885-1951, inventaris 2.10.18

De gouverneur was verantwoordelijk voor het beleid en de uitvoering daarvan in Suriname. Incidenteel kunt u informatie aantreffen over contractarbeiders. De volgende inventarisnummer komen daarvoor in aanmerking: 53, 54, 360, 517, 518, 522 en 525. Het is ook mogelijk dat de index op persoonsnamen achterin de inventaris uitkomst biedt. Let op: archiefstukken jonger dan vijftig jaar zijn slechts raadpleegbaar na toestemming van de Directeur Nationaal Archief.

5. Kaarten en tekeningen

In C. Koeman (red.), Schakels met het verleden … (1973), signatuur Nationaal Archief F 70 20, zijn in facsimile kaarten van Suriname, waarop vaak plantages zijn ingetekend, opgenomen. Voor historische kaarten en tekeningen in het Nationaal Archief van Suriname, Zuid-Amerika en het Caraïbische gebied, India, Indonesië en het Verre Oosten wordt verwezen naar:

  • Kaarten en tekeningen van het ministerie van Koloniën 1814-1963, inventaris 4.MIKO
  • Kaarten en tekeningen opgenomen in de Aanwinstenverzameling sinds 1888, inventaris 4.AANW
  • Kaarten en tekeningen in de zogenoemde collectie Leupe, inventaris 4.VEL en 4.VELH 
     

6. Archief Gezantschap Groot-Brittannië, 1813-1937, inventaris 2.05.44

Dit archief bevat onder meer informatie over de regelingen die Nederland met Engeland trof over de immigratie naar Suriname vanuit de Britse koloniën.

 

 

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in