Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Veelgestelde vragen

  1. Hoe bestel ik een reproductie van een rekening uit het scheepssoldijboek?
  2. Ik kan de gezochte persoon niet vinden in uw database. Hoe kan dat?
  3. Staan er meer gegevens in het scheepssoldijboek, waarmee ik beter kan vaststellen de juiste persoon gevonden te hebben?
  4. Hoe vind ik de namen van de ouders van de opvarende die ik in de database gevonden heb?
  5. Wat is de geboortedatum of leeftijd van de opvarende?
  6. Hoe bestel ik een kopie van de maandbrief die in de database wordt vermeld?
  7. Ik heb in de database bekende (familie)namen aangetroffen. Hoe kom ik te weten of dit voorouders van mij zijn?
  8. Wat zijn de mogelijkheden tot verder genealogisch onderzoek naar de opvarende?
  9. Ik heb in de archiefdienst van de plaats waar volgens de database de opvarende vandaan komt, geen gegevens over de opvarende kunnen vinden.
  10. De plaats van herkomst is totaal onbekend voor mij. Wat moet ik daarmee?
  11. Ik ben op zoek naar een passagier op een VOC schip.
  12. Ik ben op zoek naar een personeelslid van de VOC in Nederland.
  13. Komen de opvarenden van de terugreizen ook in een database?
  14. Testamenten van VOC-personeel in Azië.
  15. Van welke scheepssoldijboeken zijn er microfiches en waar kan ik die raadplegen?
  16. Wat is een DAS – nummer?

1. Hoe bestel ik een reproductie van een rekening uit het scheepssoldijboek?

Klik voor het bestellen van een reproductie bij het detailresultaat op de 'In winkelwagen' knop. U koopt dan een scan van het document (linker- en rechterbladzijde uit het scheepssoldijboek), binnen maximaal 14 dagen te downloaden op de bestellingenpagina in uw profiel. De totale prijs van de scan is 20 euro.

Een klein aantal scheepssoldijboeken is al on line te raadplegen en kosteloos te downloaden. U krijgt in dat geval, als u de bronverwijzing aanklikt, de mededeling: bekijk de scans. U zoekt de scan op met behulp van het folionummer dat in de bronverwijzing gegeven wordt. Het folionummer vindt u in meestal in de linker bovenhoek van de linkerbladzijde van het document. 

2. Ik kan de gezochte persoon niet vinden in uw database. Hoe kan dat?

Er zijn verschillende verklaringen mogelijk:

2.1 U heeft niet optimaal gezocht in de database.

Het is het beste om bij het zoeken zo min mogelijk zoekwoorden in te vullen. Bij voorkeur alleen de achternaam. Denkt u aan spellingvarianten.

2.2 Het desbetreffende scheepssoldijboek is verloren gegaan.

Vijf procent van de scheepssoldijboeken uit de achttiende eeuw is niet bewaard gebleven. Een klein aantal VOC schepen is op de uitreis vergaan; de bemanning verdronk en ook het scheepssoldijboek ging daarbij verloren. Op het einde van de 18e eeuw huurde de VOC een aantal schepen, sommige ook met bemanning. Ook daarvan ontbreken een aantal scheepssoldijboeken.

2.3 Het personeelslid is niet in Nederland aangenomen, maar aan de Kaap of in Azië

Deze personen komen niet voor in de scheepssoldijboeken en zijn dus niet opgenomen in de database. Ze kunnen wel aangetroffen worden in de serie Generale Land- en Zeemonsterrollen, VOC archief, archiefinventaris 1.04.02, bij voorkeur de inventarisnummers 5168-5239 (periode 1720-1791), eventueel inventarisnummers 11534-11820 (periode 1691-1791). Er is geen index. De eigenlijke originele registraties zijn online te raadplegen en kosteloos te downloaden. Een uitgebreide toelichting staat in de onderzoeksgids Ik zoek een opvarende van de VOC.

2.4 U heeft gezocht naar een personeelslid uit de 17e eeuw

De database betreft in principe de 18e eeuw. Zoals eerder vermeld, zijn bijna alle scheepssoldijboeken uit de 18e eeuw bewaard gebleven. Dit geldt niet voor de 17e eeuw: verreweg het grootste deel is verloren gegaan, slechts een zeer klein bestand aan scheepssoldijboeken is nog aanwezig in het VOC-archief. De gegevens uit de weinige scheepssoldijboeken uit de 17e eeuw zijn echter wel opgenomen in de database. 

3. Staan er meer gegevens in het scheepssoldijboek, waarmee ik beter kan vaststellen de juiste persoon gevonden te hebben?

Alle systematisch opgetekende informatie over de persoon staat in de database; dit geldt ook voor de gegevens van de maandbrief.
Soms werden er meer gegevens genoteerd. Als een opvarende overleed en er was een positieve nalatenschap, werden weleens de erfgenamen vermeld; dit gebeurde lang niet altijd.
Bij sterven aan boord werden soms testamenten opgemaakt en de nalatenschap beschreven, en genoteerd achterin het scheepssoldijboek. Ook dit gebeurde lang niet altijd.

4. Hoe vind ik de namen van de ouders van de opvarende die ik in de database gevonden heb?

In het scheepssoldijboek worden de namen van de ouders standaard niet vermeld. Zie verder vraag 3. Incidenteel wordt er een begunstigde in de database genoemd: dit kan soms de naam van de vader en/of de moeder opleveren. Zie ook punt 17.

5. Wat is de geboortedatum of leeftijd van de opvarende?

In het scheepssoldijboek wordt de geboortedatum of leeftijd niet vermeld.

6. Hoe bestel ik een kopie van de maandbrief die in de database wordt vermeld?

Er is geen maandbrief. De maandbrief ligt niet in het scheepssoldijboek of elders in het VOC-archief, maar werd verstrekt aan de begunstigde(n). In het scheepssoldijboek wordt alleen genoteerd dát er een maandbrief is. Zie verder de uitleg over de maandbrief.

7. Ik heb in de database bekende (familie)namen aangetroffen. Hoe kom ik te weten of dit voorouders van mij zijn?

Het Centraal Bureau voor Genealogie kan u informatie geven over het opzetten van een stamboom.

8. Wat zijn de mogelijkheden tot verder genealogisch onderzoek naar de opvarende?

U kunt zoeken in de archiefbestanden van de plaats van herkomst, bijvoorbeeld in de kerkelijke doop- en trouwregisters. Ook kunt u zoeken in het archief van een plaatselijke notaris;  een opvarende legde soms vóór zijn vertrek bij een notaris vast wie zijn belangen gedurende zijn afwezigheid moest behartigen. Denk niet dat het daarbij uitsluitend om de hogere functies ging.

Als de plaats van herkomst in Nederland ligt kunt u op Archiefnet zien of deze plaats over een eigen archiefdienst beschikt. Vraag eventueel nadere informatie aan de archiefinstelling in de hoofdstad van de desbetreffende provincie. Gaat het om een kleinere plaats in de provincie Zuid-Holland, dan kan het Nationaal Archief soms nadere informatie geven.

Soms staat er in andere bestanden van het VOC-archief informatie over het personeel, maar dat is niet digitaal doorzoekbaar. Alleen de grote serie Overgekomen Brieven en Papieren (OBP), afkomstig uit de verschillende VOC-vestigingen overzee, is voor een deel op gahetNA te doorzoeken: Index VOC: Overgekomen brieven en papieren
Zoekt u hierin op naam van de opvarende, het schip of de vestiging. Vindt u iets van uw gading, dan kunt u dit vervolgens in de studiezaal in Den Haag nader komen bekijken. Alleen een reproductie van de desbetreffende bladzijden bestellen is ook mogelijk.

9. Ik heb in de archiefdienst van de plaats waar volgens de database de opvarende vandaan komt, geen gegevens over de opvarende kunnen vinden.

De plaats van herkomst is niet in alle gevallen de geboorteplaats van de opvarende. Soms kan het ook zijn laatste woon- of verblijfplaats zijn.

10. De plaats van herkomst is totaal onbekend voor mij. Wat moet ik daarmee?

De kans is groot dat het dan om een plaats buiten Nederland gaat. Daar komt nog bij dat deze plaatsen destijds vaak genoteerd werden zoals de klanken gehoord werden (dus fonetisch).
U kunt ook zoeken op de website van Genealogy.net of in een atlas. Voor Nederland kunt u nog kijken in het Aardrijkskundig Woordenboek Van der Aa, 1839-1851, aanwezig in de studiezaal van het Nationaal Archief (ook op CD-ROM) of in een wetenschappelijke bibliotheek.

Komt u met deze gegevens niet verder, dan kunnen wij u helaas niet verder helpen.

11. Ik ben op zoek naar een passagier op een VOC schip.

Passagiers komen niet voor in de database. Een enkele keer wordt er een passagier genoemd in de scheepssoldijboeken, maar die is niet opgenomen in de database.

Er waren overigens heel weinig passagiers aan boord. Meestal ging het om de echtgenote of dienstpersoneel van de commandant of andere hoge rangen. U kunt het aantal passagiers per reis vinden in de database Dutch Asiatic Shipping DAS op de website historici.nl

12. Ik ben op zoek naar een personeelslid van de VOC in Nederland.

In de database vindt u alleen de opvarenden op en over zee.

Van VOC-personeel in Nederland is niets of alleen langs een omweg in het VOC-archief iets terug te vinden. In Nederland had iedere kamer personeel in vaste dienst voor het kantoor, de werf en de pak- en slachthuizen. Ook waren er tijdelijke arbeidskrachten op de werf. In de journalen van de opperboekhouder komen salarisuitbetalingen voor (het zoeken gaat moeizaam!). Het betreft uitsluitend de hogere, leidinggevende functies in de periode 1700-1796. De namen van arbeiders in de pakhuizen, het slachthuis en de werf worden in deze journalen niet met name genoemd.

  • Kamer Amsterdam VOC 7143-7168
  • Kamer Zeeland ---
  • Kamer Rotterdam ---
  • Kamer Hoorn VOC 14554-14577
  • Kamer Enkhuizen VOC 14855-14873

13. Komen de opvarenden van de terugreizen ook in een database?

De scheepssoldijboeken van de thuisreizen zijn niet bewaard gebleven. Bij alle opvarenden die terugkwamen naar Nederland, wordt het jaar van repatriëring vermeld, de scheepsnaam en het DAS–nummer. Met dat nummer kunt u namen van andere opvarenden opvragen.

14. Testamenten van VOC-personeel in Azië.

Zie de index Oost-Indische testamenten (oud nummer 1.04.14) waarin ruim 10.000 testamenten vermeld worden. Het betreft de periode 1698-1807. De testamenten zijn opgesteld door notarissen in VOC-vestigingen in Azië. De eigenlijke testamenten zijn nog niet niet online beschikbaar maar kunnen in de studiezaal aangevraagd en bekeken worden.
Zie ook nog archief VOC, archiefinventaris 1.04.02, inventarisnummers 6899-6927 voor een klein aantal met name genoemde personen die een testament hebben laten opmaken in voornamelijk Batavia, en inventarisnummers 6928-6929 voor registers van testamenten opgemaakt in Batavia in 1728 en 1732 (geen index).

Zie ook nog punt 3 voor een (kleine) kans op gegevens over nalatenschappen van aan boord op de heenreis overledenen.

15. Van welke scheepssoldijboeken zijn er microfiches en waar kan ik die raadplegen?

Van de scheepssoldijboeken van de Kamers Zeeland, Delft en Rotterdam zijn microfiches gemaakt. Deze zijn te raadplegen in het Nationaal Archief, de gemeentearchieven van Delft en Rotterdam, het Zeeuws Archief en het Westfries Archief.

16. Wat is een DAS–nummer?

DAS staat voor Dutch Asiatic Shipping in the 17th and 18 th centuries, geschreven door J.R. Bruijn, F.S. Gaastra en I. Schöffer met hulp van E.S. van Eyck van Heslinga, RGP 165–167, 1979-1987. In deze studie over de scheepvaart van de VOC worden onder meer alle uit– en thuisreizen in tabellen beschreven. Elke reis heeft een afzonderlijk nummer. De nummers tot 5000 zijn uitreizen, naar Azië toe. Vanaf 5000 zijn thuisreizen. De database Dutch Asiatic Shipping DAS is beschikbaar op de website historici.nl

17   Hoe kom ik te weten bij welke opvarende een "begunstigde" hoort?

In de database vind ik “vrouw: Aaltie Ketelaars” als begunstigde. Bij welke opvarende hoort zij?

In het huidige stadium is dat alleen te achterhalen als u gaat naar http://vocopvarenden.nationaalarchief.nl/. Als u zoekt op Ketelaars en u klikt op Aaltie, vindt u dat zij de echtgenote is van opvarende Laurens Decke uit Amsterdam.

Zie voor bijzonderheden over maandbrieven in het bezit van begunstigden: http://www.gahetna.nl/collectie/index/nt00344/gebruik/maandbrief

 

Geschiedenis van de archiefvormer: 








Geschiedenis van het archiefbeheer: 








Publicaties: 








Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in