gahetNA in het Nationaal Archief

Functies

Accountability: 

De schrijfwijze van de functies is gestandaardiseerd. De functies met uitleg staan in onderstaand overzicht.

(alle functies)

(anders)
De functie wordt vermeld in Opmerkingen

(klad)schilder

(onbekend)
de functie wordt in het scheepssoldijboek niet vermeld

Adelborst
rangbenaming van militairen die tot zeeofficier worden opgeleid

Affuitmaker
affuit: onderstel van een kanon, handwerksman

Ambachtsgezel
handwerksman

Appointe

Assistent
helper van de (opper)boekhouder

Barberot
chirurgijnsleerling

Barbier
chirurgijn, medische zorg

Beeldhouwer
waarschijnlijk boegbeelden en dergelijke

Blikslager
handwerksman

Blokmaker
blok betekent katrol, handwerksman

Boekhouder
administratie van goederen, lonen en voedsel

Bombardier

Bootsgezel
waak- en roergang; laden en lossen; reinigen, teren en kalfaten van het schip; af- en aanslaan van de zeilen; helpers van de onderofficieren.

Bootsman
heeft het toezicht op de bootsgezellen; toezicht op zeil en treil van de grote mast, dat wil zeggen, alles dat behoort bij de grote mast

Bootsmansmaat
helper van de bootsman, speciaal belast met het toezicht over en zorg voor het tuig van de grote mast

Borenmaker
handwerksman

Bosschieter
ervaren matroos, ook belast met het afvuren van een kanon

Bottelier
verantwoordelijk voor voeding en drinkwaren

Botteliersmaat
helper van de bottelier

Cadet (de marine)
functie voor opleiding tot officier (stuurmansleerling)

Cadet caporal (militair)

Cadet gentilhomme (militair)

Cadet sergeant (militair)

Carga

Chirurgijn
medische zorg

Commandeur van de Soldaten
heeft het bevel over de militairen aan boord, meestal een sergeant

Derde barbier
medische zorg

Derde chirurgijn
medische zorg

Derde meester
medische zorg

Derde stuurman
verantwoordelijk voor de navigatie

Derdewaak
derde stuurman

Draaier
verwerkt hout, metaal of been op een draaibank

Eerste korporaal
zie korporaal

Eerste lanspassaat
zie lanspassaat

Eerste onderchirurgijn
medische zorg

Essayeur

Fuselier
militair bewapend met een geweer

Geelgieter
ambachtsman die gietwaren uit geel koper of messing vervaardigt

Gefreiter
soldaat 1e klasse

Gezagvoerder
schipper

Glazenmaker

Grofsmid
handwerksman

Halfwaak
vermoedelijk stuurmansleerling

Hofmeester
bediening / verzorging van officieren en passagiers

Holdraaier
Handwerksman

Hoogbootsman
toezicht op het lopende en staande want, speciaal van de grote mast; toezicht op de kwartiermeester

Hoogbootsmanmaat
helper van de hoogbootsman, verantwoordelijk voor de bezaansmast

Hoogloper
helper van de matrozen, vermoedelijk hooploper

Hooploper
helper van de matrozen

Huisslotenmaker
zie ook roerslotenmaker

Huistimmerman
in tegenstelling tot de scheepstimmerman niet werkzaam aan boord, maar na aankomst in Azië

Jong assistent

Jongbootsgezel
helpers van de matrozen

Jongen
jonger dan 17 jaar, allerlei karweitjes aan boord

Jongmatroos
Lichtmatroos

Jongsoldaat

Kaartmaker

Kajuitwachter
Jongen

Kanonnier

Kapitein (militair)
militair officier

Kapitein (zeeman)
schipper, eerste officier

Kapitein luitenant (zeeman)
rond 1750 wordt hiermee de schipper bedoeld; na 1783 de opperstuurman

Kok
verantwoordelijk voor het koken van de warme maaltijd

Koksmaat
helper van de kok

Kolonel

Konstabel
verantwoordelijk voor wapens

Konstabelsmaat
helper van de konstabel

Koopman
hoge functionaris, ook verantwoordelijk voor de administratie van goederen, lonen en voedsel

Koperslager
Handwerksman

Korporaal
laagste rang die mag bevelvoeren over een afdeling

Krankbezoeker
geestelijke zorg; vergelijkbaar met ziekentrooster

Kuiper
toezicht op en openen van kuipen, vaten, emmers e.d.; helper van de bottelier

Kwartiermeester
directe contole op groepen manschappen, ronddeling warm eten en ordehandhaving tijdens het schaften

Lademaker
maker van een geweer- of pistoollade d.w.z. de houten delen van een handvuurwapen

Lanspassaat
onderofficier, rang onder korporaal

Leggermaker
handwerksman, vermoedelijk maker van leggers d.w.z. houten vaten

Loodgieter
handwerksman

Loods

Luitenant (militair)
militair officier

Luitenant (zeeman)
rond 1750 opperstuurman; vanaf 1783 onderstuurman

Mastenmaker
handwerksman

Matroos
waak- en roergang; laden en lossen; reinigen, teren en kalfaten van het schip; af- en aanslaan van de zeilen; helpers van de onderofficieren. Ook wel bootsgezel.

Messenmaker
handwerksman

Metselaar
handwerksman

Molenmaker
handwerksman

Onderbarbier
medische zorg, helper van de chirurgijn

Onderchirurgijn
medische zorg, helper van de chirurgijn

Onderkoopman
zie koopman

Onderkuiper
helper van de opperkuiper

Ondermeester
medische zorg

Onderscheepstimmerman

Onderstuurman
helper van de stuurman

Ondertimmerman
helper van de oppertimmerman

Onder-watermaker
helper van de (zoet) watermaker

Onderzeilmaker
helper van de opperzeilmaker

Oploper
helpers van de matrozen, Zeeuws voor hooploper

Opper(scheeps)timmerman
verantwoordelijk voor de romp, pompen en ander houtwerk

Opperbarbier
medische zorg

Opperbootsgezel
ervaren, eerste bootsgezel, vermoedelijk te vergelijken met bosschieter

Opperchirurgijn
medische zorg

Opperkonstabel
zie konstabel

Opperkoopman
zie koopman

Opperkuiper
toezicht op en openen van kuipen, vaten, emmers e.d.; helper van de bottelier

Oppermeester
medische zorg

Opperschieman
zie schieman

Opperstuurman
leiding van en toezicht op de navigatie

Opperwatermaker
toezicht op de distilleerketel voor zoetwater te maken

Opperzeilmaker
zorg voor het onderhoud en herstel van de zeilen

Patroontasmaker
handwerksman

Predikant
geestelijke zorg; niet zo vaak aan boord, meestal vervangen door ziekentrooster / krankbezoeker.

Provoost
zorg voor orde en tucht aan boord

Raad van Justitie
hoge functionaris, lid van de Raad van Justitie

Rademaker

Rekruut
pas geworven militair

Ritmeester

Roerslotenmaker
mogelijk een slotenmaker, een fijnsmid die het slot d.w.z. afvuurinrichting van een handvuurwapen (roer, musket) maakt

Scheepskorporaal
belast met het toezicht en onderhoud van de wapens, wapensmid

Scheepstimmerman
verantwoordelijk voor de romp, pompen en ander houtwerk

Schieman
verantwoordelijk voor de fokkenmast

Schiemansmaat
helper van de schieman, verantwoordelijk voor de boegspriet

Schipper
belangrijkste man aan boord, algehele leiding

Schrijnwerker
meubel- en kastenmaker

Schrijver
lage administratieve functie

Sergeant
onderofficier, heeft meestal het bevel over de militairen aan boord.

Slotenmaker
zie ook Roerslotenmaker

Smid
handwerksman

Soldaat
Militair

Sousluitenant (derdewaak)
latere benaming voor derdewaak.

Steenhouwer
handwerksman

Stuurman
verantwoordelijk voor de navigatie

Supercarga

Tamboer
signalen bij het wisselen van de wacht

Timmerman
verantwoordelijk voor de romp, pompen en ander houtwerk

Tinnegieter
handwerksman

Trompetter
signalen bij het wisselen van de wacht

Tweede barbier
medische zorg

Tweede chirurgijn
medische zorg

Tweede korporaal
zie korporaal

Tweede kuiper

Tweede lanspassaat
Militair, zie lanspassaat

Tweede luitenant
in rang na de luitenant (zeeman)

Tweede meester
medische zorg

Tweede onderchirurgijn
medische zorg

Tweede stuurman
zie stuurman

Tweede zeilmaker

Vaandrig
militaire officier

Versebalie
zorg voor verversen van groenten en vlees

Verstekeling

Vijlenkapper
handwerksman

Vroedvrouw
verloskundige

Wagenmaker
handwerksman

Watermaker
toezicht op de distilleerketel voor het maken van zoet water

Zeilmaker
zorg voor het onderhoud en herstel van de zeilen

Zeilmakersmaat
helper van de zeilmaker

Ziekentrooster
geestelijke zorg aan boord

Zwaardveger
ambachtsman die slag- en steekwapens assembleert.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in