Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Unieke administratie

Geschiedenis van de archiefvormer: 

Elke Kamer van de VOC voerde een eigen personeelsadministratie, maar wel volgens centraal vastgestelde regels. De basis van de salarisadministratie is het scheepssoldijboek, waarin de personalia en salarisgegevens van alle betaalde opvarenden van elk VOC-schip werden genoteerd.

De gegevens zijn per werknemer genoteerd en de salarisrekening opent met de datum waarop het schip de rede verlaat. De rekening sluit met de uitbetaling, bij het einde van het dienstverband, van wat de opvarende of zijn rechthebbenden nog tegoed hebben van de VOC.

Rekening van Johan Oller, Popkensburg 1779 
Rekening van Johan Oller, Popkensburg 1779

Vrijwel alle scheepssoldijboeken uit de achttiende eeuw zijn bewaard gebleven: 2797 delen van 2950 uitreizen. Dat is nagenoeg 95 procent. De ontbrekende delen betreffen een aantal door de VOC gehuurde schepen met vermoedelijk ook een gehuurde bemanning. Ook staan in een aantal soldijboeken van pakketboten meerdere reizen vermeld. Daartegenover komen enkele soldijboeken twee keer voor in de administratie en ontbreken enkele reizen in Dutch-Asiatic Shipping.

De assistent aan boord was meestal verantwoordelijk voor het scheepssoldijboek. Zodra alle opvarenden aan boord waren, werden zij genoteerd in de monsterrol. Alle uitgaven aan boord ten laste van de rekening werden eerst genoteerd in het journaal. Pas aan het einde van de reis werden alle gegevens ingeschreven in het scheepssoldijboek.

Dankzij het geoliede administratieve systeem van de VOC en ondanks de grote afstand in plaats en tijd beschikken we nu over een serie scheepsboeken die vrijwel uniform zijn ingeschreven en bovendien ook weinig of geen fouten kennen.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in