Achtergrond
In de database zijn gegevens van de opvarenden te vinden van de schepen die tussen 1700 en 1795 naar de Oost voeren. Deze opvarenden kunnen in vier categorieën worden ingedeeld:
- zeelieden die nodig zijn om het schip te kunnen laten varen, de kernbemanning. Een aantal van hen wordt na aankomst in Azië ingezet op de intra-Aziatische vaart.
- handwerkslieden voor de vestigingen in Azië.
- soldaten.
- overigen, bijvoorbeeld onderkooplieden, predikanten, chirurgijns enz.
Uit enkele steekproeven blijkt dat iets minder dan de helft van alle opvarenden afkomstig was uit de Republiek der Verenigde Nederlanden. De soldaten waren voornamelijk afkomstig uit het Duitstalige gebied. In de loop van de achttiende eeuw werden steeds meer mensen geworven uit gebieden verder van de kust.
grafiek: aantal opvarenden en herkomst
Het zoeken naar de opvarenden kan via een zoekscherm op deze website.
Het zoekscherm leidt naar de volgende gegevens:
- de namen, plaats van herkomst en functie van de opvarenden
- het einde van het dienstverband (tijd, plaats en wijze)
- bezit van een maandbrief (zo’n maandbrief bevatte een verplichting voor de VOC om maximaal drie maandlonen per jaar aan de familie van de opvarende uit te betalen uit zijn tegoed) en een transportbrief (overdraagbare schuldbekentenis) door de opvarende
- namen van schepelingen die op de Kaap de Goede Hoop aan boord gingen.
De database bevat ook alle scheepsnamen. Deze zijn afkomstig uit de database Dutch Asiatic Shipping (DAS). Tussen 1595 en 1795 vertrokken onder het gezag van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en de voorafgaande voorcompagnieën meer dan 4700 schepen van Nederland naar Azië en ondernamen ruim 3400 schepen de terugreis. De gegevens van deze scheepvaart zijn ondergebracht in Dutch-Asiatic Shipping, een project van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.
De scheepssoldijboeken vormen de basis van de personeelsadministratie van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Per uitreis van elk schip worden daarin alle betaalde opvarenden vermeld, in totaal zo'n 655.000 personen in de periode 1700-1794.
In de boeken worden ook de mutaties op de salarisrekening genoteerd. Uiteraard wordt de salarisrekening afgesloten als de betrokkene overlijdt of de VOC-dienst verlaat en zodoende is zowel het begin als het einde van het dienstverband bekend.
Rekenschema scheepssoldijboek
De opvarenden waren formeel in dienst van één van de zes Kamers van de VOC, gevestigd in Amsterdam, Zeeland, Delft, Rotterdam, Hoorn en Enkhuizen. Informatie uit de scheepssoldijboeken van de Kamers Delft, Hoorn, Rotterdam, Zeeland en Enkhuizen is ingevoerd; met de gegevensinvoer van Amsterdam is in september 2006 begonnen.
Het oude zoekframe was erg vertrouwd, maar ook erg handig en goed.
Het nieuwe zoekframe maakt het me erg moeilijk om nog iets te vinden.
Een voorbeeld:
Bernhard Janssen, van Hoogstad, verzoekt 28.2.1767, na 33 jaar dienst, gagiering,
In het oude frame had ik hem zo gevonden met
voornaam B*
achternaam Jan*
geboorteplaats Ho*
uitgevaren 1730-1735
Het nieuwe frame is erg weerbarstig en geeft zich niet gauw gewonnen. Bernhard Janssen kan ik er in ieder geval niet mee viinde Ik vraag me af of ik hier ooit zulke resultaten mee gaan boeken als met het oude. Wat was er eigenlijk mis met het oude zoekscherm?