Sorry, you need to enable JavaScript to visit this website.

Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Stichting Landverhuizing Nederland

Geschiedenis van de archiefvormer: 

Voor de Tweede Wereldoorlog voert de Nederlandse overheid geen actief emigratiebeleid. Toch raakt zij door het beteugelen van uitwassen bij de werving van emigranten langzamerhand wel meer betrokken bij de emigratiebeweging. Ook beseft zij dat bevordering van emigratie een oplossing zou kunnen betekenen voor sociaal-economische problemen, zoals tekort aan bouwland en werkloosheid onder landarbeiders. De twee deels door haar gesubsidieerde particuliere organisaties die op het gebied van objectieve voorlichting en emigratiebevordering werkzaam zijn, fuseren in 1931 tot de Stichting Landverhuizing Nederland. Deze semi-overheidsinstantie legt in 1939 een belangrijke basis voor de naoorlogse emigratie naar Australië. In 1953 draagt de Stichting de feitelijke werkzaamheden over aan de Nederlandse Emigratiedienst, in 1955 volgt de definitieve opheffing.

Voorlichtingsmateriaal voor de Nederlandse emigrant 
Voorlichtingsmateriaal voor de Nederlandse emigrant

De emigrant die voor 1861 wil emigreren is volledig op zichzelf aangewezen. Alleen de reis vormt vaak al een hachelijk avontuur, om van de vestiging in het vreemde land maar te zwijgen. Na dat jaar biedt de ‘Wet betrekkelijk den doortogt en het vervoer van Landverhuizers’ enige bescherming. Toch blijft emigratie nog lange tijd vooral een zaak van individuele emigranten, kerkgenootschappen en ondernemingen zoals rederijen, spoorwegmaatschappijen en landontwikkelingsmaatschappijen en hun agenten. Om de wantoestanden die zich regelmatig voordoen bij de werving van potentiële emigranten te ondervangen, wordt in 1913 de Nederlandsche Vereeniging Landverhuizing opgericht. Deze door de overheid gesubsidieerde particuliere organisatie moet zorgen voor objectieve en betrouwbare informatie voor de toekomstige emigrant. In 1923 volgt de oprichting van de Emigratie Centrale Holland. Deze stichting heeft als doel om emigratie te bevorderen. Daartoe kan ze de emigrant een voorschot verstrekken voor de overtocht. Dit gebeurt op overheidskrediet en de voorschotten moeten dan ook altijd worden terugbetaald. In 1931 komt door het samengaan van beide organisaties de Stichting Landverhuizing Nederland tot stand. In het bestuur zijn de ministers van Arbeid, Handel en Nijverheid, later van Sociale Zaken; en van Binnenlandse Zaken en Landbouw, later Economische Zaken en Arbeid vertegenwoordigd. De Stichting Landverhuizing Nederland heeft als doelstelling om de emigratie uit Nederland te leiden en te coördineren. Daartoe geeft ze voorlichting en verleent ze bijstand. Ze onderhoudt verder contacten met de emigranten en onderzoekt de mogelijkheden tot vestiging en arbeid die door de ontvangende landen worden geboden. Eén en ander wordt vastgelegd in de Landverhuizerswet van 1936.

Vanaf 1936 is er overleg tussen de Nederlandse en de Australische overheid over de migratiemogelijkheden voor bepaalde beroepsgroepen. De regering keurt goed dat een deskundige van de Stichting Landverhuizing Nederland een studiereis naar Australië maakt. Deze onderzoekt in 1938 de organisatie en de verhoudingen in de Australische land- en tuinbouw, rapporteert over het kerkelijk leven, over de kansen voor bakkers en industriële bedrijven en doet voorstellen voor plaatsing van Nederlandse emigranten. De voorbereidende besprekingen tussen de Nederlandse en de Australische regeringen zijn in 1939 zover gevorderd dat een ontwerpovereenkomst kan worden opgesteld. De Australische regering heeft aangegeven dat zij graag wil samenwerken met de Stichting Landverhuizing Nederland. Door geen officiële overeenkomst met de Nederlandse regering af te sluiten, kan worden voorkomen dat andere landen dezelfde financiële voordelen voor hun emigranten vragen. Het ontwerp bepaalt dat de Stichting Landverhuizing Nederland de potentiële emigranten in Nederland zal selecteren. Verder zal de Stichting in Australië een migratieorganisatie opbouwen. In de belangrijkste aankomsthavens zullen comités onder toezicht van een permanente vertegenwoordiger van de Stichting de ontvangst, plaatsing en nazorg van de Nederlandse emigranten regelen. Tegelijkertijd stelt de Stichting zich garant dat zij migranten die binnen een jaar armlastig zijn op haar kosten zal terugvervoeren naar Nederland. In ruil verlaagt de Australische regering het landingsgeld drastisch. Zowel de Raad van Beheer van de Stichting Landverhuizing Nederland als de Nederlandse regering gaan akkoord met de gemaakte afspraken. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verhindert de uitvoering ervan. In 1946 wordt een licht herziene versie van de overeenkomst van 1939 vastgesteld. De financiële garantie wegens armlastigheid vervalt en de Australische regering neemt de eindselectie van de Nederlandse emigranten op zich.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in