gahetNA in het Nationaal Archief

Achtergrond

Deze index verwijst naar de staten van landverhuizers vanuit de provincie Zuid-Holland. Deze staten zijn te vinden in het archief Provinciaal Bestuur Zuid-Holland 1850-1945, archiefinventaris 3.02.27.01, inventarisnummer 6460 (dossier 14A).

Landverhuizers

Ten gevolge van de weinig rooskleurige economische omstandigheden en religieuze spanningen kwam er rond 1840 een grootscheepse emigratie vanuit Nederland op gang. De meeste emigranten vertrokken in deze periode naar de Verenigde Staten en Zuid-Afrika; pas na de Tweede Wereldoorlog werden Australië en Nieuw-Zeeland populair. Het departement van Binnenlandse Zaken wilde graag zicht houden op deze emigratiestromen. Vanaf omstreeks 1848 stelden de gemeenten aan de hand van gegevens uit het bevolkingsregister lijsten op van alle vertrokken personen, de ‘staten van landverhuizers’, en stuurden deze naar de provincie. De provincies verzamelden de staten uit de hele provincie en stuurden ze vervolgens door naar de Minister van Binnenlandse Zaken.

Volledigheid van het archiefbestand

De lijsten uit de jaren 1856-1871, 1873 en 1889 ontbreken. De lijsten uit de aansluitende periode, vanaf 1899, zijn waarschijnlijk in de Tweede Wereldoorlog verloren gegaan. In deze staten werden alleen persoonsgegevens opgenomen met betrekking tot alleenstaande emigranten of het gezinshoofd van de emigrerende familie. Over de overige meereizende familieleden kunt u meer vinden in de bevolkingsregisters bij de gemeente.

 

Geschiedenis van de archiefvormer: 

Bij de Grondwet van 1848 werd bepaald dat de regeling en het bestuur van het provinciale huishouden werd opgedragen aan de Provinciale Staten. Dit betekende in de praktijk dat de Provinciale Staten zich bezighielden met provinciale werken zoals verbetering van de provinciale wegen en waterhuishouding. Daarnaast diende de provincie de landelijke wetten en koninklijke bevelen te handhaven door middel van verordeningen.

Het bijhouden van de landverhuizers werd uitgevoerd op verzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken. De gegevens werden per gemeente verzameld en naar de provincie gestuurd. Deze stuurde de lijsten vervolgens weer door naar het ministerie. De provincies hielden over het algemeen ook zelf een exemplaar, dat kan afwijken van de lijst die door werd gestuurd.

Publicaties: 
  • Landverhuizers. Aanwijzingen voor het doen van onderzoek naar Nederlandse emigranten en transmigranten (2e kwart 19e eeuw - 1940), samengesteld door Liesbeth Beelen-Driehuizen en Jan H. Kompagnie. Beschikbaar in studiezaal van het Nationaal Archief onder nummer S11 A20.
  • Dutch emigrants to the United States, South Africa, South America and South-East Asia, 1835-1880; an alphabetical listing by household heads and independent persons, door R.P. Swierenga (1983). Beschikbaar in de Studiezaal ‘Verfilmde bestanden’ van het Nationaal Archief onder nummer GEN H 260.

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in