Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Valckenier - Zoeken: voc

6 Resultaten gevonden, klik op het tabblad om de resultaten te tonen.

1.10.05.05
H.B. Kossen
Nationaal Archief, Den Haag
1984
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

1.10.05.05
Auteur: H.B. Kossen
Nationaal Archief, Den Haag
1984
CC0

Periode:

1723-1771
merendeel 1723-1752

Omvang:

133 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven en gedrukte teksten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Adriaan Valckenier, gouverneur-generaal van te Batavia (1737-1741), en Cornelis Hop, bewindhebber van de WIC en de VOC.

Archiefvormers:

  • Valckenier, Adriaan (1695-1751);
  • Hop, Cornelis (1685-1762)

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Het merendeel van de aanwezige stukken heeft betrekking op de procedures die tegen Adriaan Valckenier c.s. werden aangespannen kort nadat hij zijn functie van gouverneur-generaal van Nederlands-Indie had neergelegd. Deze procedures waren een gevolg van het feit, dat er tijdens Valckeniers ambtsperiode twee grote konflikten tot een uitbarsting waren gekomen, - waarvoor hij verantwoordelijk werd gesteld.

Het eerste conflict was dat tussen de Nederlandse bewindhebbers en de snel groeiende Chinese bevolking. Van oudsher had de Chinese bevolking zich in de binnenlanden van Java toegelegd op de suikerrietteelt. Rond 1720 echter richtte de europese vraag zich steeds meer op koffie, terwiji tegelijkertijd een belangrijk suikerafzetgebied in Perzië door interne problemen aldaar verloren ging ( Zie F.S. Gaastra, De VOC in Azië, 1680-1795, in: AGN, IX, 1980, p. 453. )

Dit had tot gevolg dat de bestaansmogelijkheden voor de Chinezen op Java verminderden en dat groepen werkeloze Chinezen als roversbenden door het land begonnen te trekken. Intussen bleven er nieuwe Chinezen naar Java komen, aangetrokken door de verhalen over de indische welvaart. De beperkende bepalingen ten aanzien van immigratie door de nederlandse bewindhebbers uitgevaardigd, konden niet voorkomen, dat velen van hen illegaal het land binnenkwamen. Deze illegale Chinezen sloten zich vaak aan bij de bestaande roversbenden of vormden nieuwe. In 1740 was hun aantal zo groot, dat de regering in Batavia wel moest ingrijpen. Geruchten over een op handen zijnde deportatie en uitmoording brachten de hele Chinese bevolking in opschudding. Ze werden de aanleiding van de opstand, waarvan vele onschuldige Chinezen het slachtoffer zouden worden. ( Zie K.J.K. de Jonge, De Opkomst van het Nederlands Gezag in Oost-Indië, IX, 1877, p. L-LII. )

Het tweede conflict was dat tussen de regentenkliek rond Adriaan Valckenier en die rond Gustaaf Willem van Imhoff. Valckenier gaf Van Imhoff de schuld van het feit dat men hem in 1735 niet al tot gouverneur-generaal had benoemd, terwijl Van Imhoff in 1737 het ambt van directeur-generaal aan zich voorbij zag gaan. ( Zie K.J.K. de Jonge, De Opkomst van het Nederlands Gezag in Oost-Indië, IX, 1877, p. XLVI )Overigens werd hem toen mogelijk al beloofd dat hij Valckenier zou mogen opvolgen. ( Zie inv.nr. 37 ) Van Imhoff gedroeg zich sindsdien, naar het schijnt, regelmatig alsof hij al gouverneur-generaal was en conflicten met Valckenier konden dan ook niet uitblijven. Bij de conflicten gerezen naar aanleiding van de opstand van de Chinezen kwam het tot een uitbarsting.

Valckenier liet de Raden Van Imhoff, De Haeze en Van Schinne arresteren, omdat zij hun eed van trouw en gehoorzaamheid aan hem als gouverneur-generaal zouden hebben geschonden. Hij zond hen ter berechting naar Nederland.

Het resultaat was, dat mede op grond van de getuigenis van deze Raden, de Heren XVII opdracht gaven om Valckenier in hechtenis te nemen op beschuldiging van crimen lasae majestatis (= majesteitschennis). Bovendien moest worden onderzocht in hoeverre Valckenier aansprakelijk kon worden gesteld voor de excessen die zich tijdens de opstand in Batavia hadden voorgedaan. Tijdens dit onderzoek werden ook een aantal medestanders van Valckenier onder arrest gesteld. Onder hen bevonden zich met name Willem Vincent Helvetius, Raad ordinaris en zwager van Valckenier, en de advokaat-fiscaal Cornelis Phillips. Van Imhoff c.s. werden gerehabiliteerd en Van Imhoff keerde als de nieuwe gouverneur-generaal naar Indië terug. Daar diende hij samen net de zaakgelastigden van Elias de Haeze en Isaac van Schinne een eis tot schadevergoeding in tegen Valckenier. ( Zie K.J.K. de Jonge, De Opkomst van het Nederlands Gezag in Oost -Indië, IX, 1877, p LIII-CI )

Bijlage A: Chronologische overzichten
Adriaan Valckenier
1695 juni 6geboren
1714vertrek naar Indië als onderkoopman
1715 juni 21aankomst in Batavia
1725huwt (1) Johanna Alida Tholing
1726koopman op het generaal comptoir
1727opperkoopman
1727lid van de schepenbank
1727boekhouder-generaal
1730huwt (2) Susanna Christina Massis
1730 raad extra-ordinair
1733raad ordinair
1736direkteur-generaal
1737gouverneur-generaal
1741 november 6aftreden en vertrek naar Nederland
1742aankomst en arrest aan de Kaap
1742 novemberna terugkomst in Batavia gevangen gezet op de punt Robijn van het Kasteel
1743aanvang van het proces
1751 juni 20overleden
Cornelis Hop
1685 juni 3geboren
1713schepen van Amsterdam
1715bewindhebber van de WIC en directeur van de Sociëteit van Suriname
1718-1725ambassadeur in Frankrijk
1720raad van Amsterdam
1726huwt (1) Petronella Maria Calkoen
1733-1735gedeputeerde in de Raad van State
1735huwt (2) Rebecca Jacoba Valckenis
1738-1740, 1744-1746gecommitteerde raad
1753bewindhebber van de VOC
1753, 1756, 1759, 1762burgemeester van Amsterdam
1758, 1761raad ter Admiraliteit in Amsterdam
1761meesterknaap van Holland en West-Friesland
1762 juli 14overleden
Bijlage B: Overzicht van de lijn waarlangs de stukken Valckenier vermoedelijk zijn vererfd
1.Adriaan Valckenier (1695 - 1751) xJohanna Alida Tolling (? - 1729)
xSusanna Christina Massis (1704 - 1737)
uit het tweede huwelijk:
2.Adriaan Isaac Valckenier (1731 - 1784) xSara Johanna Vultejus (1735 - 1804)
uit dit huwelijk o.a.:
3.Anna Catharina Valckenier (1766 - 1842) xJan van de Poll de Jonge (1759 - 1822)
uit dit huwelijk o.a.:
4.Anna Maria van de Poll (1791 - 1860) xDavid Jacob van Lennep (1774 - 1853)
uit dit huwelijk o.a.:
5.Herman Jozua van Lennep (1830 - 1888)

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in