Valckenier - Zoeken: voc

Zoeken

Naar collectie Archiefinventarissen

5 Resultaten gevonden, klik op het tabblad om de resultaten te tonen.

1.10.05.05
Jet Kossen
Nationaal Archief, Den Haag
(c) 1984, 2004

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

Archief Valckenier, 1703-1771
Valckenier

Periode:

1703-1771

Omvang:

133 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven en gedrukte teksten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Adriaan Valckenier, gouverneur-generaal van te Batavia (1737-1741), en Cornelis Hop, bewindhebber van de WIC en de VOC.

Archiefvormers:

Valckenier, Adriaan (1695-1751);
Hop, Cornelis (1685-1762)

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Het merendeel van de aanwezige stukken heeft betrekking op de procedures die tegen Adriaan Valckenier c.s. werden aangespannen kort nadat hij zijn functie van gouverneur-generaal van Nederlands-Indie had neergelegd. Deze procedures waren een gevolg van het feit, dat er tijdens Valckeniers ambtsperiode twee grote konflikten tot een uitbarsting waren gekomen, - waarvoor hij verantwoordelijk werd gesteld.

Het eerste conflict was dat tussen de Nederlandse bewindhebbers en de snel groeiende Chinese bevolking. Van oudsher had de Chinese bevolking zich in de binnenlanden van Java toegelegd op de suikerrietteelt. Rond 1720 echter richtte de europese vraag zich steeds meer op koffie, terwiji tegelijkertijd een belangrijk suikerafzetgebied in Perzië door interne problemen aldaar verloren ging (

Zie F.S. Gaastra, De VOC in Azië, 1680-1795, in: AGN, IX, 1980, p. 453.

)

Dit had tot gevolg dat de bestaansmogelijkheden voor de Chinezen op Java verminderden en dat groepen werkeloze Chinezen als roversbenden door het land begonnen te trekken. Intussen bleven er nieuwe Chinezen naar Java komen, aangetrokken door de verhalen over de indische welvaart. De beperkende bepalingen ten aanzien van immigratie door de nederlandse bewindhebbers uitgevaardigd, konden niet voorkomen, dat velen van hen illegaal het land binnenkwamen. Deze illegale Chinezen sloten zich vaak aan bij de bestaande roversbenden of vormden nieuwe. In 1740 was hun aantal zo groot, dat de regering in Batavia wel moest ingrijpen. Geruchten over een op handen zijnde deportatie en uitmoording brachten de hele Chinese bevolking in opschudding. Ze werden de aanleiding van de opstand, waarvan vele onschuldige Chinezen het slachtoffer zouden worden. (

Zie K.J.K. de Jonge, De Opkomst van het Nederlands Gezag in Oost-Indië, IX, 1877, p. L-LII.

)

Het tweede conflict was dat tussen de regentenkliek rond Adriaan Valckenier en die rond Gustaaf Willem van Imhoff. Valckenier gaf Van Imhoff de schuld van het feit dat men hem in 1735 niet al tot gouverneur-generaal had benoemd, terwijl Van Imhoff in 1737 het ambt van directeur-generaal aan zich voorbij zag gaan. (

Zie K.J.K. de Jonge, De Opkomst van het Nederlands Gezag in Oost-Indië, IX, 1877, p. XLVI

)Overigens werd hem toen mogelijk al beloofd dat hij Valckenier zou mogen opvolgen. (

Zie inv.nr. 37

) Van Imhoff gedroeg zich sindsdien, naar het schijnt, regelmatig alsof hij al gouverneur-generaal was en conflicten met Valckenier konden dan ook niet uitblijven. Bij de conflicten gerezen naar aanleiding van de opstand van de Chinezen kwam het tot een uitbarsting.

Valckenier liet de Raden Van Imhoff, De Haeze en Van Schinne arresteren, omdat zij hun eed van trouw en gehoorzaamheid aan hem als gouverneur-generaal zouden hebben geschonden. Hij zond hen ter berechting naar Nederland.

Het resultaat was, dat mede op grond van de getuigenis van deze Raden, de Heren XVII opdracht gaven om Valckenier in hechtenis te nemen op beschuldiging van crimen lasae majestatis (= majesteitschennis). Bovendien moest worden onderzocht in hoeverre Valckenier aansprakelijk kon worden gesteld voor de excessen die zich tijdens de opstand in Batavia hadden voorgedaan. Tijdens dit onderzoek werden ook een aantal medestanders van Valckenier onder arrest gesteld. Onder hen bevonden zich met name Willem Vincent Helvetius, Raad ordinaris en zwager van Valckenier, en de advokaat-fiscaal Cornelis Phillips. Van Imhoff c.s. werden gerehabiliteerd en Van Imhoff keerde als de nieuwe gouverneur-generaal naar Indië terug. Daar diende hij samen net de zaakgelastigden van Elias de Haeze en Isaac van Schinne een eis tot schadevergoeding in tegen Valckenier. (

Zie K.J.K. de Jonge, De Opkomst van het Nederlands Gezag in Oost -Indië, IX, 1877, p LIII-CI

)

Bijlage A: Chronologische overzichten

Adriaan Valckenier

1695 juni 6	1695 juni 6
1714	1714
1715 juni 21	1715 juni 21
1725	1725
1726	1726
1727	1727
1727	1727
1727	1727
1730	1730
1730	1730
1733	1733
1736	1736
1737	1737
1741 november 6	1741 november 6
1742	1742
1742 november	1742 november
1743	1743
1751 juni 20	1751 juni 20

Cornelis Hop

1685 juni 3	1685 juni 3
1713	1713
1715	1715
1718-1725	1718-1725
1720	1720
1726	1726
1733-1735	1733-1735
1735	1735
1738-1740, 1744-1746	1738-1740, 1744-1746
1753	1753
1753, 1756, 1759, 1762	1753, 1756, 1759, 1762
1758, 1761	1758, 1761
1761	1761
1762 juli 14	1762 juli 14