Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Cousebant - Zoeken: vingboons

1 Resultaten gevonden, klik op het tabblad om de resultaten te tonen.

3.20.09
H. Douma
Nationaal Archief, Den Haag
1965
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.20.09
Auteur: H. Douma
Nationaal Archief, Den Haag
1965
CC0

Periode:

ca. 1400-1800

Omvang:

7,60 meter; 1235 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven en gedrukte teksten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief van de van oorsprong Haarlemse familie Cousebant en aanverwante families beslaat ruim vier eeuwen vanaf ca. 1400 en omvat diverse stukken van zowel persoonlijke als zakelijke aard. Te vinden zijn onder meer huwelijkscontracten, testamenten, boedelrekeningen, doctorsbullen, kwitanties en rentebrieven. Daarnaast bevat het archief staten van inkomsten en uitgaven, akten van overdracht, leenregisters en enkele kaarten in verband met het bezit van land, huizen en heerlijkheden in Holland (Oud Alckemade, Groot Waspik, Cromstrijen).

Archiefvormers:

  • Cousebant
  • Nobel
  • Van Foreest
  • Crucius
  • Bosschaert
  • Emonds
  • Van Beeck
  • De Bruyn
  • Van Alckemade
  • Van Wijk
  • Cousebant, Wigger Claesz
  • Cousebant, Janne Pietersdr.
  • Cousebant, Margriete Pietersdr.
  • Cousebant, Barent Wiggersz. (?-16xx)
  • Cousebant, Frederik Barentsz.
  • Cousebant, Johanna Barentsdr.
  • Cousebant, Frans Barentsz. (?-1667)
  • Cousebant, Barent Fransz. (?-1664)
  • Cousebant, Frederik (1626-1707)
  • Cousebant, Nicolaas (?-1653)
  • Cousebant, Joseph (1633-1695)
  • Cousebant, Gerardus (?-1682)
  • Cousebant, Johanna Maria (?-1710)
  • Cousebant, Judocus (?-1709)
  • Cousebant, Geertruyd
  • Cousebant, Maria Anna
  • Cousebant, Adrianus François (1682-ca., 1736)
  • Cousebant, Maria Teresia
  • Cousebant, Franciscus Bernardus (1709-1759)
  • Cousebant, Florentius Justus Franciscus (1735-1799)
  • Cousebant, Franciscus Bernardus Silvester (1765-1765)
  • Cousebant, Theresia Agatha Alexandrina (ca., 1766-1789)
  • Cousebant, Jacobus (ca., 1772-1814)
  • Cousebant, Franciscus Bernardus (1775-1843)

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

Ondanks verwoede pogingen is het niet geheel duidelijk geworden, hoe de bescheiden van het familie-archief Cousebant terecht zijn gekomen in het archief van het Hofje van Hoogelande, voorheen in de Boekhorststraat en thans gevestigd in de Jacob Camphuysstraat te Den Haag. Wel bestaat er een sterk vermoeden. Op het eind der 18e eeuw nl. volgde Johan Anthony Schiefbaan zijn schoonvader Johan Michael de Graaf op als rentmeester van Floris Cousebant. In 1799 erfde diens zoon Franciscus Bernardus Cousebant van Alckemade een groot gedeelte van zijn bezittingen, onder meer het Huis Oud-Alckemade onder Warmond. Waarschijnlijk vanwege de ongunst der Franse tijd sloeg Franciscus nagenoeg bankroet. Zijn boedel werd in 1807 onder curatele gesteld. Eén der curators was zijn rentmeester Johan Anthony Schiefbaan. Het Huis Oud-Alckemade ging over op zijn broeder Jacobus Cousebant, heer van Groot-Waspik. In 1820 volgde een nadere overdracht op de familie Bijleveld. Met de archiefbescheiden schijnt men nogal nonchalant te zijn omgesprongen. Een gedeelte bleef op het Huis Oud-Alckemade en werd door één der latere eigenaars van de hofstede Oud-Alckemade in 1933 overgedragen aan het Algemeen Rijksarchief. Het merendeel, tevens het oudste deel, moet op een of andere manier zijn achtergebleven bij de rentmeester Schiefbaan. Francois Cousebant overleed in 1843 te Oudshoorn, zijn echtgenote Helena Wilhelmina Elisabeth Ravens in 1853 te Doornik. Wellicht heeft zij na de dood van haar man geen belang gesteld in het familie-archief. Haar kinderen geraakten geparenteerd met geslachten van de Belgische adel. Slechts één zoon werd de drager van de naam Cousebant d'Alkemade, namelijk Alexandre. De overige kinderen waren dochters of stierven jong. Alexandre was in 1898 nog in leven. Uit zijn huwelijk met Valerie de Cambry de Baudimont in 1866 kwamen zes dochters voort, zodat hij de laatste telg was van het geslacht Cousebant van Alckemade. In het Annuaire de la Noblesse de Belgique van 1898 treffen we een volledige genealogie aan van het geslacht Cousebant. Voor de 17e en 18e eeuw is deze stamboom echter niet foutloos. Anderzijds worden familiegegevens vermeld, die onmogelijk afkomstig kunnen zijn uit onze stukken. De samensteller moet dus over stukken hebben beschikt, die voor schrijver dezes onbekend zijn. Vandaar, dat de mogelijkheid niet uitgesloten is, dat in Belgie her en der bij nazaten nog bescheiden rondzwerven.

De stukken van het familiearchief van vóór 1800 berustten intussen bij rentmeester Schiefbaan. De veronderstelling van mej. dr. Korvezee, uiteengezet in het Nederlands Archievenblad van 1939-1940, en inhoudende dat voornoemde rentmeester de stukken vermoedelijk gevoegd heeft bij die van het Hofje, lijkt wel juist. Zij oppert ook nog de mogelijkheid, dat dit alles bij het archief van het Hofje terecht is gekomen door middel van Maria Catharina Cousebant, weduwe van Joseph Nicolaes Diert van Leefdael, kinderloos overleden te Den Haag in 1840. Haar zwager Jacobus Petrus Yvo Diert van Melissant was regent van het Hofje.

Door een toeval vernam de heer Van den Bergh, archivaris van het Rijk, in 1868 van de heer Schiefbaan, rentmeester en zoon van Johan Anthony Schiefbaan, het bestaan van een kostbare kaartenverzameling in het archief van het Hofje. Hij wist gedaan te krijgen, dat deze met vijf handschriften werd afgestaan aan het Rijk. De aanwinst voor het Algemeen Rijksarchief bestond uit 27 kaarten, vooral slaande op Holland en Zeeland. De kaarten werden opgenomen in de verzameling Hingman. Bijzondere vermelding verdient een portulaan van het Middellandse zeegebied van 1533, beschreven door mr. B.J. van 't Hoff. Van de vijf handschriften werden er drie geplaatst bij de handschriftenafdeling van de Derde Afdeling. Thans zijn ze overgebracht naar het familiearchief Cousebant, en beschreven in de vijfde hoofdafdeling. Het betreffen een Kroniek van de Heren van Brederode door Johannis à Leydis, een compendium van afschriften van stukken van diverse aard uit de tweede helft der 16e eeuw, voornamelijk betrekking hebbende op Kennemerland en Haarlem, en een 17e eeuwse verhandeling over ridderhofsteden in Utrecht. De beide andere handschriften, te weten een leenregister en een blaffaard uit de tweede helft der 16e eeuw, zijn eveneens in hun logisch verband geplaatst in dit familiearchief.

In 1940 stonden regenten van het Hofje nog drie handschriften af aan de Koninklijke Bibliotheek. Enig verband met ons familiearchief Cousebant kon echter niet worden aangetoond.

Bij het ordenen bleek, dat ruim de helft der stukken betrekking had op aanverwante geslachten. Veelal door huwelijken zijn deze bescheiden overgegaan op leden van het geslacht Cousebant. Het is niet nodig in deze inleiding alle toevoerkanalen van stukken te vermelden. Speciale aandacht verdient wel het huwelijk van Franchois Bernard Cousebant met Maria Christina Genoveva van Alckemade in het jaar 1734. Zij was een dochter van Florentius Ignatius van Alckemade en Maria Theresia van der Goes, gehuwd in 1713. Hierdoor kwam een toevloed van archivalia aan Franchois Bernard Cousebant van de geslachten Van Alckemade, Van Heussen, Van Berckenrode, Duyst van Voorhout, Van Arckel, Van Hellemijs van Welle, Splijtloff, De Coninck, Van Scheltinga, Van der Goes, Van Renoy, Van Cromstrijen, Van de Werve, Van Eversdijck, De Jonge en Graswinckel.

In deze reeks weer is mr. Adriaen van Hellemijs van Welle een kernfiguur, daar door zijn rentmeesterschap over de goederen van de Vrouwe van Assendelft vele bescheiden van de geslachten Van Renesse van Elderen, Van Egmond, Van der Leck, Albout, Van Assendelft, Van Nijenrode, Van Reede, Van Rodenburg, Van Tyel en Van Scadick omstreeks 1635 te zijnen huize zijn achtergebleven. Wel betreft het hier kleinere fragmenten, daar de erven van mr. Adriaen de meeste stukken teruggegeven hebben aan hun rechtmatige eigenaars. Vanwege hun eigen aard zijn ze beschreven in een afzonderlijke derde hoofdafdeling.

Naast de overvloed van overgekomen bescheiden via de relaties Van Alckemade/Van der Goes treffen we nog enige min of meer krachtige zijrivieren van minder volume aan. Reeds in de 16e eeuw was het geslacht Cousebant geparenteerd aan het geslacht De Kies, zich later noemend De Kies van Wissen. Hiervan resten ons slechts enige stukken van zakelijke aard. Een erfenis van 1648 voegde hier nog enkele stukken aan toe. Belangrijker echter was het huwelijk van Frans Barentsz. Cousebant met Adriana van der Hulft in het jaar 1623. Hierdoor geraakte een belangrijke groep stukken van de geslachten Nobel, zich naar hun grootmoeder noemende Van der Hulft, met de aanverwante geslachten Verwer, Dobbius, Lakemans, Van Foreest, Van Hoorne en Conincxsz. in handen van Frans Barentsz. Cousebant. Verder erfde in 1687 Adrianus Cousebant van zijn oud-tante Elisabeth Crucius vele stukken van de geslachten Crucius, Van Teylingen, Cosgen of Basgen, Van Schoten en Van Gouthoven. Ook het huwelijk van Adrianus Francois Cousebant met Maria Catharina Emonds in 1707 bracht enkele stukken van het geslacht Emonds aan. Hierbij bevonden zich zelfs nog enige stukken van de kaartenmaker Jacob van Deventer en zijn boedel. Verrassingen zijn bij een familiearchief nooit uitgesloten. Tenslotte zijn in 1779 door een erfenis van Hendrik van Wijk een groep bescheiden in handen geraakt van Florentius Justus Franciscus Cousebant.

De stukken werden in 1940 door het Gemeentearchief 's Gravenhage aangetroffen in het archief van het Hofje van Hoogelande en overgedragen naar het Algemeen Rijksarchief.

Het archief is door schenking verworven.

De verwerving van het archief

Het archief is door schenking verworven.

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in