gahetNA in het Nationaal Archief

Zwaardemaker - Zoeken: illegaliteit

1 Resultaten gevonden, klik op het tabblad om de resultaten te tonen.

2.21.182
J.A.A. Bervoets
Nationaal Archief, Den Haag
1976
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.21.182
Auteur: J.A.A. Bervoets
Nationaal Archief, Den Haag
1976
CC0

Periode:

1916-1948

Omvang:

0,60 meter; 45 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

A.F. Zwaardemaker was tot 1934 advocaat in Rotterdam, later publicist van artikelen betreffende rechtsgeschiedenis en het volkerenrecht. Daarnaast was hij medeoprichter van het tijdschrift "De Waag". Het archief bevat stukken betreffende zijn publicistische activiteiten en zijn openbare functies.

Archiefvormers:

  • Zwaardemaker, Mr. A.F.

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Arnoud Frans Zwaardemaker werd op 20 januari 1892 in Utrecht geboren als zoon van Hendrik Zwaardemaker Czn, hoogleraar in de fysiologie aan de rijksuniversiteit aldaar, en M.C. Verhoeff. Ook hij volgde een academische loopbaan. Na aflegging van het staatsexamen Gymnasium studeerde hij rechten aan de Utrechtse universiteit, waar een hoogleraarspost in het Romeins recht in het verschiet lag. Zwaardemaker prefereerde echter de advocatuur. Na zijn promotie in 1916 op een dissertatie over molestverzekering van zeeschepen, tijdens de Eerste Wereldoorlog een actueel onderwerp, associeerde hij zich met het advocatenkantoor H. Blom in Rotterdam, dat tot hoog aanzien kwam.

In 1934 trok Zwaardemaker zich uit de advocatuur terug en vestigde hij zich met zijn broer H. Zwaardemaker op het door hem gekochte landgoed "Byoux" bij Morains (Haute Jura) in Frankrijk. Vier jaar later trad hij opnieuw in de openbaarheid door de publicatie van artikelen over rechtsgeschiedenis en over het volkerenrecht in diverse tijdschriften. Hierin leverde hij ook politiek commentaar, door de wenselijkheid uit te spreken van "een machtsverschuiving van het parlement naar de regeering" (

"Eb en vloed der democratie in vogelvlucht", artikel in "Nederland, onafhankelijk half-maandelijksch tijdschrift", jaargang 90, aflevering 18 (15 september 1938), inventarisnummer 21.

)) en een terugkeer naar "het monarchaal beginsel" (

Een artikel van die strekking bevindt zich onder andere in inventarisnummer 20.

)
).

Op internationaal terrein zag hij het "nationale bewustzijn", als grondslag voor de te vormen rechtsorde: hij verwierp internationale conventies. Zijn nationalisme kwam zeer duidelijk tot uiting in een artikel in De Gids over "Het Joodsche probleem als internationaal probleem" (

Inventarisnummer 24.

)).

Zwaardemaker sloot zich aan bij een groep publicisten, die op instigatie van H.W.A. Deterding het "Algemeen Nederlandsch tijdschrift" De Waag oprichtten. De groep koesterde grote sympathie voor het toenmalige staatsstelsel in Duitsland, maar distancieerde zich van de Nationaalsocialistische Beweging van ir. A. Mussert (

Een karakteristiek van De Waag in de jaren voor 1940 bevindt zich in dr. L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede Wereldoorlog, deel I, pag. 392-400, deel II, pag. 290.

)). Na de inval van de Duitsers op 10 mei 1940 trachtte De Waag een ideologische coördinator te worden tussen de N.S.B. en andere autoritaire stromingen op nationale grondslag als de Nederlandsche Unie en Nationaal Front. Zwaardemaker volgde in juli 1940 de toenmalige hoofdredacteur T. Goedewaagen op, die vanwege zijn lidmaatschap van de N.S.B. moest aftreden (

Dr. L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede Wereldoorlog, deel IV, pag. 819.

)
). In zijn publicaties in dit maandblad en in het door zijn geestverwant J.G. Loohuis geredigeerde Utrechtsch Dagblad pleitte hij voor een opheffing van de scheiding tussen rechterlijke en uitvoerende macht en een verbinding tussen rechtspraak en "volksbewustzijn".

Op 1 augustus 1941 trad hij af als redacteur van De Waag. Bij besluit van de secretaris-generaal van Justitie van 8 oktober 1941, nr. 338 AC kabinet, werd hij benoemd tot president van de arrondissementsrechtbank van Rotterdam. In deze functie werd hij betrokken bij acties van de magistratuur naar aanleiding van bepaalde rechtsopvattingen van de bezetter. Tijdens een actie tegen het voortbestaan van een door de bezetter ingesteld strafwerkkamp Erica in Ommen in het voorjaar van 1943 was hij betrokken bij de onderhandelingen met Generalkommissar F. Wimmer; hij nam hierbij een gematigd standpunt in (

Inventarisnummer 8. Zie ook dr. L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden tijdens de Tweede Wereldoorlog, deel VI, pag. 684-698.

)).

Onmiddellijk na de bevrijding op 5 mei 1945 werd hij door de Binnenlandse Strijdkrachten gelast zijn werkzaamheden te staken. Bij beschikking van de minister van Justitie van 7 februari 1946, Kabinet D.A., nr. 254, werd hij uit zijn ambt ontzet. In 1948 volgde een schrijfverbod door de Commissie van Perszuivering wegens zijn redacteurschap van De Waag. Op 3 juli 1948 overleed Zwaardemaker in Bilthoven.

Geschiedenis van het archiefbeheer

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in