gahetNA in het Nationaal Archief

Gouverneur Suriname / Geheim Archief - Zoeken: NSB

Uw Resultaten gevonden, klik op het tabblad om de resultaten te tonen.

2.10.18
J.A.A. Bervoets
Nationaal Archief, Den Haag
1974
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.10.18
Auteur: J.A.A. Bervoets
Nationaal Archief, Den Haag
1974
CC0

Periode:

1885-1951
merendeel 1885-1951(1952)

Omvang:

10,00 meter; 914 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De gouverneur van Suriname was de eenhoofdige leiding van de uitvoerende macht. Ondanks aansturing vanuit Nederland en controle door de Koloniale Staten van Suriname (de wetgevende macht) gold de gouverneur onbetwist als de machtigste persoon van de kolonie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam die macht nog eens toe doordat de gouverneur ook nog opperbevelhebber van de strijdkrachten was.
Het archief van het kabinet van de gouverneur bevat voor de periode 1887-1951 de verbalen van de gouverneur met agenada's en correspondentie (meest telegrammen) met agenda's. Tevens is er divers materiaal betreffende de Tweede Wereldoorlog, zoals stukken over de politieke en militaire situatie in Frans Guyana, de stationering van Amerikaanse troepen ter bescherming van het vliegveld Zanderij en de bauxietmijnen, Duitse spionage en pro-Duitse propaganda en activiteiten, de opvang van joodse vluchtelingen, de internering van Duitsers (afkomstig uit Suriname en het Duitse schip Goslar) in het R.K. internaat te Kopiweg voorbij Lelydorp, van uit Nederlands-Indië afkomstige NSB'ers, van Nederlandse dienstweigeraars uit Zuid-Afrika en van tegenstanders van het Nederlandse koloniale bewind, de bauxietmijnen tijdens de oorlog, de strijdkrachten en de bescherming van de scheepvaart naar Suriname in oorlogstijd. Voor de naoorlogse periode zijn er onder meer stukken m.b.t. de constitutionele verhoudingen met Nederland (Ronde-Tafelconferentie).

Archiefvormers:

  • Gouvernementssecretarie van Suriname

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

Het hier beschreven archief is een onderdeel van het archief van de gouverneur, en wel een deel van zijn geheime correspondentie en besluitvorming. Aan de hand van marginale aantekeningen in de oudst aangetroffen stukken kan men opmaken, dat het archief van de gouverneur in ieder geval tot 1940 vier afdelingen heeft gekend: de gewone briefwisseling, de geheime briefwisseling, de afdeling Kabinet Geheim en de afdeling Kabinet Zeer Geheim. Nadien moet er in ieder geval een rubricering van gewone en geheime correspondentie te hebben bestaan; de geheime correspondentie bleef het rubriekkenmerk "Kabinet Geheim" dragen en stukken van nog vertrouwelijker aard werden in diezelfde rubriek geborgen. Het geheel omvat de periode 1885-1951 en werd buiten de overdracht gehouden, toen het archief van de gouverneur van Suriname na de oprichting van het Kabinet van de Gouverneur in het Centraal Archief van Suriname werd gedeponeerd. Waarschijnlijk heeft de toenmalige "commies voor de codedienst", later chef de bureau het onder zich gehouden en gedeeltelijk in het latere registratuurplan van het Kabinet van de Gouverneur ondergebracht. In 1970 werd het gedeeltelijk als een afzonderlijk archief onderkend: het oudste gedeelte, lopend over de jaren 1885-1943 werd met enige fragmenten van archiefbestanden van jongere datum naar Nederland verscheept om daar te worden geïnventariseerd. Aan deze in 1974 voltooide inventaris ging een lijst vooraf, die door C.A. Mertens werd opgesteld. (

Correspondentie van de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief, 1972 D 10.10, 1973 D 10.14 en D 250. Archief van het Kabinet van de Gouverneur, 1952-1975, inventarisnummer 219.

)

Het leeuwendeel van de bescheiden over de jaren 1944-1951 bleef echter vermengd met de stukken van het Kabinet van de Gouverneur en werd in de rubrieken verwerkt. (

Een registratuuroverzicht bevindt zich in het archief van het Kabinet van de Gouverneur, 1952-1975, inventarisnummer 218.

) Tal van stukken werden als retroacta in dossiers bij stukken van jongere datum gevoegd. Zij konden echter gemakkelijk worden afgesplitst, omdat bij de overbrenging van het archief van het Kabinet van de Gouverneur naar Nederland in de jaren 1975-1976 bleek, dat alle stukken van voor 1951 het kenmerk "Kabinet Geheim" droegen. Het reeds geïnventariseerde archiefgedeelte werd door de aanvulling met het nieuwe materiaal verdubbeld, zodat de inventaris in zijn geheel moest worden herzien. (

Correspondentie van de Tweede Afdeling van het Algemeen Rijksarchief, 1975 D 8.19, 1976 D 120, 161,249, 281, 530, 663; 1977 D 8.41. Archief van het Kabinet van de Gouverneur, 1952-1975, inventarisnummer 220.

)
In 1979 volgde een kleine aanvulling, toen het Kabinet voor Nederlands-Antilliaanse Zaken een gedeelte overdroeg, dat de directeur van het Kabinet van de Gouverneur als vertrouwelijk had afgezonderd. Hierin bevonden zich stukken, die buiten het originele registratuurplan waren gehouden. (

Inventarisnummers 129-132 en 139.

)

Chronologisch valt het archief uiteen in twee hoofdperioden. In de eerste periode, lopend van 1885 tot ca. 1939/40 bleek een verbaalstelsel te zijn aangehouden. De correspondentie bestaat uit chronologisch geordende, in volgorde van afdoening geplaatste dossiers op jaar en nummer. Kennelijk hebben we hier te doen met een ordening, analoog aan het verbaal van het Kabinet des Konings, afdeling Kabinet, dus aan een Nederlands voorbeeld. De nummerreeksen van de dossiers eindigen op willekeurige momenten om daarna opnieuw aan te vangen: soms geschiedt dit na gouverneurswisseling, maar dit is niet altijd regel. Tot 1912 is het verbaal van de gouverneur van een klapper voorzien en tot 1940 geagendeerd.

Na 1912 worden naast het verbaal enkele losse dossiers gevormd: de belangrijkste hiervan betreffen stukken, die betrekking hebben op het politiewezen en de inlichtingendienst ter handhaving van de openbare orde. Een enkele keer komt het voor dat zaken in deze dossiers hun voorgeschiedenis hebben in het verbaal. Deze losse dossiers breiden zich in 1939 aanzienlijk uit, wanneer onder invloed van het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog de behoefte bestaat om de dan belangrijke stukken betreffende landsverdediging bijeen te houden. Zo begint er naast een chronologisch verbaalstelsel een rubriekenstelsel te ontstaan, dat in 1940 definitief wordt. De stukken worden dan naar onderwerp gerangschikt.

In de tweede periode, lopende over de jaren 1940-1951, worden derhalve naar behoefte rubrieken en dossiers gevormd op praktijkgrondslag. Vanaf 1941 wordt een agenda bijgehouden, die als indicateur op de dossiers en rubrieken moest dienen. Tot 1944 worden de rubrieken, geborgen in donkerbruine dossiermappen met verschillende kleurentabs, jaarlijks afgesloten, maar na het ontslag van gouverneur Kielstra komt hierin wijziging. Er wordt een registratuurplan ontworpen, dat enkele hoofdrubrieken aangeeft als "Kabinet, Militaire Zaken, Buitenlandse Zaken, Bedrijven en Personen, Internering", waarbinnen de stukken dossiersgewijs op jaar geordend worden. Helaas verdwijnen dan de dossieromslagen, zodat de zaken niet bij oogopslag te onderkennen zijn. Tot medio 1944 zijn de door het gouvernement ontvangen telegrammen en de minuut-antwoorden, vóórdat ze in de dossiers zijn geborgen, in chronologische volgorde afgeschreven op lijsten, maar een verwijzing van deze lijsten naar de rubrieken en dossiers ontbreekt.

In de jaren 1945-1948 vormde gouverneur J.C. Brons een afzonderlijk Kabinetsarchief, dat bestond uit chronologisch geordende en genummerde stukken, analoog aan het vooroorlogse verbaal Kabinet Geheim. Deze van een afzonderlijke agenda voorziene correspondentie werd buiten de registratie gehouden.

In 1952 werden de gewone en geheime archivalia wel afzonderlijk geagendeerd, maar in de uiteindelijke berging werd geen onderscheid tussen beide categorieën gemaakt. Men kan derhalve stellen, dat het archief Kabinet Geheim van de Gouverneur van Suriname kan worden afgesloten op 31 december 1951 en dat daarna het archief van het Kabinet van de Gouverneur een aanvang neemt.

De verwerving van het archief

Overbrenging van een overheidsarchief

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

LET OP: DIT ARCHIEF IS PER 7 DECEMBER 2011 NIET MEER RAADPLEEGBAAR WEGENS DIGITALISERING

Reacties

Beste heer/mevr,
zou u mij svp kunnen helpen aan art 169 van het Regeringsreglement van 1869 van Suriname?

dank

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in