gahetNA in het Nationaal Archief

Rijkswaterstaat ZH / Kaarten en tekeningen

4.WDZ
R.M. Haubourdin
Nationaal Archief, Den Haag
1988
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.WDZ
Auteur: R.M. Haubourdin
Nationaal Archief, Den Haag
1988
CC0

Periode:

1808-1930

Omvang:

255 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Een enkel stuk is in het Frans gesteld.

Soort archiefmateriaal:

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief van de hoofd-ingenieurs van de Directie Zuid-Holland van Rijkswaterstaat is ondergebracht in vijf deelarchieven: I. Commissie Superintendentie Rivieren: Inspecteur 2de district Beneden-Rivieren (Neder-Rijn, Lek, Waal, Merwede, Maas), 1803-1805 (1808) (voornamelijk rivierkaarten en tekeningen en profielen van peilingen); II. Inspecteur van de Waterstaat in het 9de en 10de District en Ingenieur en chef Departement Monden van de Maas, 1808-1813 (de bladen betreffen zeedijken, rivier- en havenwerken, wegen); III. Hoofdingenieur van de Waterstaat in Zuid-Holland, 1813-1849 (onderwerpen: algemeen, zeedijken, rivierwerken, droogmakerijen, kanalen, wegen en bruggen, op plaatsnaam gerangschikt); IV. Hoofdingenieur 10de District Rijkswaterstaat Zuid-Holland, 1849-1930 (algemeen, wegen, Voorns kanaal, gebouwen) en V. Overigen.
Er is een index op geografische namen.

Archiefvormers:

  • Hoofdingenieurs van de Directie Zuid-Holland van Rijkswaterstaat (1808-1930) en
  • de Commissie Superintendentie Rivieren (1797)
  • Hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat in Zuid-Holland
  • Ingenieurs van Rijkswaterstaat in Zuid-Holland

Archiefvorming

Geschiedenis van het archiefbeheer

Algemeen.

Deze plaatsingslijst van kaarten en tekeningen van de ingenieurs van Rijkswaterstaat in Zuid-Holland is onvolledig. Enerzijds ontbreken de kaarten en tekeningen van de waterstaatsingenieurs uit de periode 1795-1813, die na overdracht aan het ARA [het huidige Nationaal Archief] in 1860 werden opgenomen in de verzameling binnenlandse kaarten zoals beschreven in de inventarissen van Hingman (1871) en Rozemond (1969), bestandscodes VTH en VTHR. Overigens deden zij dit zonder verwijzing naar de herkomst, zodat pas na herinventarisatie deze kaarten kunnen worden teruggevoerd naar het kaarten- en tekeningenarchief van Rijkswaterstaat Zuid-Holland. Anderzijds zijn slechts een gering aantal kaarten en tekeningen van na 1849 in deze inventaris opgenomen.

Herkomst.

Het kaarten- en tekeningenarchief, dat door de administratie gescheiden van de "geschreven" archivalia werd bewaard, werd in twee gedeelten door de directie Zuid-Holland van Rijkswaterstaat aan het ARA overgedragen. In 1932 droeg de hoofdingenieur-directeur van Rijkswaterstaat, directie Zuid-Holland, de kaarten en tekeningen van vóór 1849 over aan het Rijksarchief.(

KB d.d. 1 augustus 1931, nr. 32.

) Het betrof naast Zuid-Holland ook kaarten en tekeningen van rijkswaterstaatswerken in de provincie Utrecht, omdat van 1920 tot 1935 de directie Zuid-Holland met Utrecht was verenigd.(

Zestig jaren veranderingen in de organisatie van de Rijkswaterstaat, Hoofddirectie Rijkswaterstaat, 's-Gravenhage, 1985, p. 55.

)
Na overdracht werd het kaartenbestand met betrekking tot Utrecht afgezonderd. In 1940 en 1945 werden tevens afgedwaalde kaarten en tekeningen uit het archief van de directie Zuid-Holland door het Rijksarchief Noord-Holland overgedragen. Deze kaarten zijn destijds afgezonderd doordat in 1889-1890 de dienst van het 10de district Zuid-Holland werd waargenomen door de hoofdingenieur van Rijkswaterstaat in Noord-Holland.(

VROA, 1940, p. 22 en VROA, 1945, p.20.

)
In 1957 werd een tweede gedeelte van het kaartenarchief door directie Zuid-Holland van Rijkswaterstaat overgedragen.(

VROA, 1957, pp. 36-37. De kaarten werden opgenomen in de collectie aanwinsten 1957 V 1-24.

)
Ook met deze laatste overdracht was het kaarten- en tekeningenarchief van Rijkswaterstaat nog incompleet. Vooral de kaarten en tekeningen uit de periode van na 1849 ontbreken. Dit is waarschijnlijk te verklaren uit het feit dat in 1874-1875 kaarten en tekeningen uit het archief van de hoofdingenieur van het 10de district van Rijkswaterstaat moeten zijn gelicht, ten behoeve van de provinciale waterstaat van Zuid-Holland.(

J.F. Boogaard, Wetten, decreten, besluiten en traktaten op den Waterstaat van Nederland, 's-Gravenhage, 1874, dl. 11, p.10.

)
Bovendien waren de ingenieurs geneigd hun ambtelijke kaarten als privé-eigendom te beschouwen, waardoor deze in een aantal gevallen na afloop van hun dienstverband niet aan de administratie werden overgedragen, maar in familiebezit bleven berusten. Een voorbeeld hiervan is het bureauarchief van A. Blanken Jz., waterstaatsingenieur in Zuid-Holland 1808-1823. Diens kaarten en tekeningen zijn in 1984 opnieuw geïnventariseerd, en vormen een belangrijke aanvulling op deze inventaris.(

R.M. Haubourdin, Inventaris van kaarten, tekeningen en modellen van de waterbouwkundige ingenieurs J. Blanken Jz. (1755-1838), A. Blanken Jz. (1767-1824) en J. van Lakerveld Blanken (1793-1885), 's-Gravenhage 1984. Het betreft de inv. nrs. BLF 283 t/m 513.

)

Aangezien de ingenieurs vanaf 1817 verplicht waren van hun minuutkaarten in hun bureauarchief een tweede kopie te vervaardigen en deze als origineel naar Den Haag te zenden, ontstond op het departement van Waterstaat een omvangrijk kaarten- en tekeningenarchief.(

Nationaal Archief, Tweede Afdeling; Binnenlandse Zaken, Afdeling Waterstaat, inv. nr. 269, Rel. verbaal, d.d. 3-5-1817, nr. 4424.

) Voor eventuele ontbrekende kaarten en tekeningen van rijkswaterstaatswerken in Zuid-Holland, wordt men verwezen naar dit centraal kaarten- en tekeningenarchief, dat is beschreven in de catalogus Putters (WCAP) uit 1868, en de supplementen hierop.

De verwerving van het archief

De rechtstitel is (nog) onbekend

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in