gahetNA in het Nationaal Archief

Waterstaat / Kaarten- en tekeningen

4.WCA
Centrale Archief Selectiedienst
Nationaal Archief, Den Haag
2000
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.WCA
Auteur: Centrale Archief Selectiedienst
Nationaal Archief, Den Haag
2000
CC0

Periode:

1681-1940
merendeel (1814) 1681-1940(1982)

Omvang:

20013 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Voor Belgische plaatsnamen worden zonodig de Franse benamingen vermeld.

Soort archiefmateriaal:

Het archief bevat kaarten en tekeningen, gedrukt en in manuscript.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het kaarten- en tekeningenarchief van het Ministerie van Waterstaat en voorgangers (1681-) 1814-1940 (-1982) is gerubriceerd in hoofdindelingen op onderwerp. De volgende hoofdrubrieken zijn gedefinieerd: waterstaatswerken; wegen en spoorwegen; mijnwezen; rijksgebouwen; posterijen, telegrafie en telefonie; elektriciteitsvoorziening; luchtvaartterreinen; visserij. Deze hoofdrubrieken zijn, indien mogelijk, onderverdeeld in subrubrieken. Zo is de hoofdrubriek 'Waterstaatswerken' in de volgende subrubrieken geordend: zeeweringen; rivieren; kanalen en vaarten; havens; bedijkingen, droogmakerijen, inpolderingen; ontginningen en verveningen; waterschappen en nauwkeurigheidswaterpassing. De verdere onderverdeling is standaard, waarbij eerst Algemeen wordt gebruikt, gevolgd door een onderverdeling op provincie, waarna, indien van toepassing, België. Voor ieder inventarisnummer is, voor zo ver mogelijk, het object beschreven, de plaatsnaam, de schaalaanduiding en de datum. Naast kaarten en tekeningen van objecten, onder beheer of toezicht van het Ministerie van Waterstaat, zijn er ook kaarten van militaire objecten in dit archief te vinden (Algemeen; plans en plattegronden; situatieplans; gebouwen). Daarnaast bevat het kaarten- en tekeningenarchief van het Ministerie van Waterstaat een collectie kaarten van Oost- en West-Indië, benevens een verzameling buitenlandse kaarten.

Archiefvormers:

  • Generale directie van Waterstaat, bruggen en wegen, 1814-1815.
  • Ministerie van Waterstaat en publieke werken, 1815-1819.
  • Minister van staat, voorlopig belast met het beheer der wegen en de dienst der mijnen, 1820.
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken en Waterstaat: centrale administratie van de waterstaat, afd. wegen en bruggen, afd. personeel van de waterstaat, afd. rivieren en droogmakerijen, afd. zeewerken, afd. landsgebouwen, 1820-1823.
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken (Onderwijs en Waterstaat), administratie van Waterstaat, wegen en publieke werken, 1823-1829.
  • Ministerie van Waterstaat, Nationale Nijverheid en Koloniën, afd. Waterstaat, 1830-1831.
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken, 3e afd. Waterstaat, 1831-1877
  • Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid, 1877-1905
  • Ministerie van Waterstaat, 1906-1945

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Verantwoording van de bewerking

Het oorspronkelijke kaarten- en tekeningenarchief van het ministerie van Waterstaat van na 1813 berustte bij het Algemeen Rijksarchief (ARA).

Het bestand kende de volgende blokken:

WCAPWaterstaat Catalogus Putters, 1813-c.1930, inventarisnummers 1-5752.
Bij dit bestand behoren de volgende toegangen:
- 4. WCAP IND1, gedrukte Catalogus Putters 1868, op nrs. WCAP 1-2145 op alfabetisch-geografische volgorde.
- 4. WCAP01, register met nummerieke lijst nrs. 1-5111.
- 4. WCAP05, register op nrs.1-2145.
- 4. WCAP04, register /agenda op WCAP nrs. 5112-5752.
- 4. WCAP IND2, index op beschrijvingen WCAP, nrs. 3482-5752 uit 1984.
WCAP-WPortefeuilles en delen voorlopig genummerd 1A, zijnde het niet-fotomateriaal, met als toegang:
- 4. WCAP-W plaatsingslijst van 1970.
WBWKaarten en tekeningen van de Waterstaatswerken in de Zuidelijke Nederlanden (België), 1813-1832, behorend tot het Verbaalarchief Binnenlandse Zaken, Waterstaat voor 1830, afgezonderd voor ruil met België, doch nooit afgestaan, met plaatsingslijst 4. WBW.
WAANWaterstaat, losse aanwinsten, zonder toegang.
WATWaterstaatskaartserie schaal 1:50.000, gedrukte series, 1865 1934, zonder toegang, volgens bladwijzer onderverdeeld.
WRHRWaterstaat, gedrukte rivierkaarten schaal 1:10.000, 2e herziene editie 1873-1908 en 3e editie 1909-1961. Incompleet en zonder toegang, bladwijzerkaart indeling van de bladen.
WMRWaterstaat Rivierkaartserie uitgave Meetkundige Dienst, RWS 1962, zonder toegang.
ECMKaartenarchief van het Bureau Mijnwezen, voorheen Afdeling Mijnwezen en Afdeling Vervoer- en Mijnwezen van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, (1881) 1906-1940, met als toegang :
- 4.ECM plaatsingslijst van het kaartenarchief van het Bureau Mijnwezen, 1991 en Inventaris van het ministerie van Waterstaat, Afdeling Mijnwezen 1923-1926 en Afdeling Vervoer- en Mijnwezen, 1927-1940; toegangsnummer 2.16.26.01/02.
WDGRKaartenarchief van waterstaats-inspecteur W. van Ommeren, 1800-1849, inv.nrs. 1-136, met als toegang:
- plaatsingslijst 4. WDGR.
WGOKaartenarchief van waterstaats-inspecteur Goekoop, 1813-1838, met als toegang:
- plaatsingslijst.
AANWAanwinstencollectie 1814-heden, met als toegang:
- plaatsingslijst 4.AANW.
MBAWKaarten en tekeningen afkomstig uit de verbaalarchieven van de Afdeling Waterstaat van het ministerie van Binnenlandse Zaken, 1814-1877, zonder toegang.

De reeds bestaande toegangen omvatten niet alle blokken en geven niet altijd een beschrijving per tekening, maar per onderwerp. Hierdoor was het exacte aantal tekeningen niet bekend. Parallel aan de bewerking van het kaarten-en tekeningenarchief vond bij de CAS ook de bewerking van bovengenoemd verbaalarchief (MBWA) van de Afdeling Waterstaat van het ministerie van Binnenlandse Zaken plaats. De in dit archief aangetroffen tekeningen werden uit dat bestand gelicht en ingevoegd in deze inventaris. Tijdens de bewerking werd verder nog een klein bestand Staatsspoorwegen, Lijn F, aangetroffen.

Doel van de bewerking bij de Centrale Archief Selectiedienst (CAS) was om alle tekeningen apart toegankelijk te maken, middels één nieuwe toegang.

Uit het archief is niet vernietigd; alleen dubbele tekeningen werden afgescheiden en in een aparte toegang beschreven. Tekeningen, niet behorende tot het taakgebied van de Waterstaat, werden, voorzover mogelijk, afgescheiden. Dit betrof voornamelijk de gedrukte kaarten van de Hydrografische Dienst van de Marine en de Topografische Dienst van het ministerie van Oorlog. Deze kaarten zijn geretourneerd aan het ARA.

Aanwezige foto's zijn uit het archief verwijderd om later samengevoegd te worden in een nog te vormen fotoblok van de Waterstaat.

Voor de bewerking golden de normen goede en geordende staat conform de standaardeisen van de Rijks Archief Dienst 1991-1994. De tekeningen werden gevlakt en ook als zodanig opgeborgen. In de inventaris werd door de vermelding "schade" aangegeven, dat bepaalde tekeningen scheurvorming of andere beschadigingen vertoonden. Zwaar beschadigde tekeningen gingen onbewerkt retour naar het ARA om daar gerestaureerd te worden.

In de nieuwe inventaris zijn de tekeningen ingedeeld naar bergingsformaat met een daarbij behorende nummerserie die van tevoren is vastgesteld. Het is dus niet gezegd dat al deze nummers gebruikt zijn. De volgende bergingsformaten zijn te onderscheiden:

Affichemap:nrs. 1-4999 en 40.000-49.999
A-formaat:nrs. 10.000-16.500
B-formaat:nrs. 7000-9999 en 19.000-29.999
C-formaat:nrs. 5000-6999
Jezet:nrs. 30.000-39.999
Bulk:nrs. 50.000-50.499
Standaard:nrs. 50.500-50.999
Dubbel standaard:nrs. 51.000-51.499
Buiten formaat:nrs. 51.500-51.999

Gezien de verwachte omvang van het aantal tekeningen en daarmee samenhangend de bewerkingstijd, werd gekozen voor een vorm van beschrijven die niet overeenkomt met de geldende beschrijvingsregels voor kaarten en tekeningen. Er is bij het beschrijven gekozen voor een telegramstijl. Door gebruikmaking van een alfabetische ordening van de beschrijvingen binnen de rubrieken is getracht de verschillende werken of objecten en de onderdelen daarvan bij elkaar te houden.

Binnen de beschrijvingen is gekozen voor een vaste volgorde; inventarisnummer, inhoud met de geografische plaatsaanduiding en een omschrijving van het waterstaatsobject/-werk met de schaal en de datering.

Als één tekening uit meerdere stukken bestond is dit vermeld bij de beschrijving. In dat geval hebben alle stukken wel hetzelfde inventarisnummer gekregen.

Bij de geografische aanduiding werden Belgische plaatsnamen zowel ingevoerd met de Nederlandse als de Franse naam.

Aangezien bij de bewerking niet kon worden beschikt over geschreven materiaal, zijn de beschrijvingen gemaakt "vanaf de tekening". Om de koppeling met het geschreven archief te bewerkstelligen zijn in de inventaris de kenmerken, die verwijzen naar verbalen en/of dossiers, genoteerd.

De indeling van de inventaris in rubrieken is als volgt geschiedt:

- de hoofdindeling is op onderwerp:

  • 1 Kaarten en tekeningen van objecten, onder beheer of toezicht van het ministerie van Waterstaat
  • 1.1 Waterstaatswerken
  • 1.2 Wegen en spoorwegen
  • 1.3 Mijnwezen
  • 1.4 Rijksgebouwen
  • 1.5 Posterijen, telegrafie en telefonie
  • 1.6 Electriciteitsvoorziening
  • 1.7 Luchtvaartterreinen
  • 1.8 Visserij
  • 2 Overige kaarten en tekeningen

- de hoofdrubrieken zijn indien mogelijk onderverdeeld in sub-rubrieken:

  • 1.1 Waterstaatswerken
  • 1.1.1 Zeeweringen
  • 1.1.2 Rivieren
  • 1.1.3 Kanalen en vaarten
  • enz.

De verdere onderverdeling is standaard, waarbij eerst Algemeen wordt gebruikt en daarna een onderverdeling op provincie: Groningen - Limburg en dan, indien van toepassing, België. De totale onderverdeling is te vinden in de inhoudsopgave.

Al tijdens de bewerking werden de definitieve inventarisnummers aan de kaarten toegekend; reden waarom de inventaris geen oplopende nummering kent.

Na afloop van de bewerking bleek het totale bestand te bestaan uit 26.238 kaarten en tekeningen, waarvan er 6084 dubbel aanwezig bleken te zijn. Het afgescheiden gedeelte bestaat uit 638 tekeningen. Het aantal tekeningen dat is opgenomen in deze inventaris bedraagt 19.516 stuks.

De uiteindelijke datering van de in deze inventaris opgenomen kaarten en tekeningen is 1681-1982. De datering op de stickers is echter voor aanvang van de bewerking vastgesteld op 1814-1940.

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in