Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Kaarten Hingman Suppl.

4.VTHR
A.J.H. Rozemond
Nationaal Archief, Den Haag
1969
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.VTHR
Auteur: A.J.H. Rozemond
Nationaal Archief, Den Haag
1969
CC0

Periode:

1533-1913

Omvang:

2156 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands, enkele zijn in het Frans.

Soort archiefmateriaal:

Normale getekende en gedrukte kaarten, atlassen en kaartboeken. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De verzameling kaarten die bekend staat als de collectie Rozemond bestaat uit het eerste en tweede supplement op de collectie Hingman. Het zijn hoofdzakelijk kaarten van Nederland uit de 18e en 19e eeuw, die verworven of opgespoord zijn in de archieven nadat de inventaris 4.VTH was afgerond. Er werden echter ook hele collecties aan toegevoegd, zoals die van resp. waterstaatsingenieur Blanken, Dozy en Lenshoek. Ook zijn er kaarten in opgenomen die zich nog in de Grafelijkheids Rekenkamer bevinden. De index is gemaakt op zowel de collectie 4.VTH als op 4.VTHR op plaatsnaam en op persoonsnaam van de kaartmakers c.q uitgevers.

Archiefvormers:

  • Agentschap van Inwendige Politie en Toezicht op de Staat van Dijken, Wegen en Wateren
  • Commissie van Superintendentie der Rivieren
  • Commissie van Superintendentie over de Waterstaat der Bataafse Republiek
  • Commissie van Superintendentie van Zeehavens en Zeegaten
  • Contrarolleur-Generaal van 's Lands Werken en Fortificatiën van Holland
  • Directie van Bruggen en Wegen in Holland
  • Grafelijkheidsrekenkamer
  • Hof van Holland
  • Hoge Raad van Holland en Zeeland
  • Inspecteur-Generaal over 's Lands Rivieren
  • Intermediair Administratief Bestuur
  • Ministerie van Waterstaat
  • Opzichter der fortificatien te Hinderdam, Muiden, Weesp , Uitermeer en andere posten daaromtrent
  • Oud Archief Suriname: Gouvernementssecretarie
  • Rekenkamer ter Auditie
  • Staatse Leger, Directeur-Generaal der Fortificaties
  • Staatsraad
  • Brunings, Chr.
  • Brunings Jr, Chr.
  • Goudriaan, A.F.

Archiefvorming

Geschiedenis van het archiefbeheer

De ontstaansgeschiedenis van deze collectie is als volgt.

In de vorige eeuw dacht men het meeste nut van kaarten te hebben wanneer alle kaarten uit een archiefdepot tot één verzameling werden bijeengebracht. Op zichzelf is dit niet onverstandig, daar kaarten minder te lijden hebben wanneer ze in plano geplaatst worden in speciale kaartenkasten, dan wanneer ze in veelvoud opgevouwen opgeborgen worden in de archieven zelf. Men verzuimde echter veelal aan te tekenen uit welk archief - met aanduiding van de oorspronkelijke plaats in dat archief - een kaart gelicht werd, waardoor het verband van een kaart tot een archief meestal verloren ging. Dit betekende een waardevermindering zowel van de kaart als van het archief zelf.

Ook op het Algemeen Rijksarchief is men aldus te werk gegaan. Daartoe werden de archieven van de Staten-Generaal, van de Raad van State, van de Oost- en West-Indische Compagnieën en van ander instellingen van kaarten ontdaan. (

Dit wil niet zeggen, dat in deze archieven nu geen kaarten meer voorkomen; men heeft er nog als eens wat over het hoofd gezien, weliswaar meestal van klein formaat.

)

De kaarten werden gesplitst in binnenlandse en buitenlandse kaarten. De laatste zijn beschreven in de gedrukte inventaris van de hand van P.A. Leupe (

P.A. Leupe, ambtenaar bij het Algemeen Rijksarchief.

) getiteld: Inventaris der verzameling kaarten, berustende in het Rijksarchief. Uitgegeven op last van Zijne Excellentie den Minister van Binnenlandsche Zaken. Eerste gedeelte. 's-Gravenhage, Martinus Nijhoff, 1867. Deze verzameling staat sindsdien bekend als de collectie Leupe (

Hierop is in 1914 in druk een supplement verschenen van de hand van S.P. l'Honoré Naber, getiteld: Inventaris der verzameling kaarten, berustende in het Algemeen Rijksarchief, uitgegeven op last van Zijne Excellentie den Minister van Binnenlandsche Zaken; eerste supplement. 's-Gravenhage, Martinus Nijhoff, 1914.

)
.

De binnenlandse kaarten zijn beschreven door J.H. Hingman (

J.H. Hingman, ambtenaar bij het Algemeen Rijksarchief.

) (4) en is druk verschenen in de "Inventaris der verzameling kaarten berustende in het Rijksarchief. Uitgegeven op last van Zijne Excellentie den Minister van Binnenlandsche Zaken. Tweede gedeelte. 's-Gravenhage, Martinus Nijhoff, 1871." Dit is de zgn. collectie Hingman (

Deze inventaris bevat niet helemaal enkel binnenlandse kaarten. Achterin zijn een kleine honderd kaarten beschreven van Belgische vestingwerken en steden, en van enkele gewesten en polders, gelegen buiten Nederland.

)
.

Na het verschijnen van deze inventaris is Hingman doorgegaan kaarten uit archieven op fiches te beschrijven. Daartoe is hij begonnen de Appointementen van de Grafelijkheids Rekenkamer uit te kammen. Vanwege het geringe formaat zijn deze kaarten niet uit het archief gelicht. (

Zie inv. nrs. 3850-3956. De nummers 3848, 3849, 3888, 3903, 3905, 3913 en 3925 zullen wel uit dit archief gelicht zijn. De later nog in dit archief gevonden kaartjes komen verder in dit supplement voor.

) Uit andere archieven zijn echter weer wel kaarten gelicht. Ook de in die jaren verkregen aanwinsten, zoals de collecties Blanken, en Lenshoek (

Beide inspecteurs van de waterstaat.

)
en de door toedoen van Dozy in 1887 (

D.Dozy, ambtenaar bij het Algemeen Rijksarchief

)
verkregen kaarten, werden door hem op fiches beschreven. Het zal de bedoeling geweest zijn deze beschrijvingen eens in druk te doen uitgeven als eerste supplement, daar de nummering aansluit op de gedrukte inventaris. Er is echter nooit iets van gekomen.

In de twintiger jaren van deze eeuw zijn veel departementsarchieven door het Algemeen Rijksarchief overgenomen. Hieronder bevonden zich ook heel wat kaarten. Deze zijn door J.K. Bondam (

J.K. Bondam, ambtenaar bij het Algemeen Rijksarchief.

) op fiches beschreven. Hij is echter opnieuw gaan nummeren. Deze verzameling is sindsdien beschouwd als een tweede supplement op de collectie Hingman.

De verwerving van het archief

De rechtstitel is (nog) onbekend

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in