Kaarten Leupe Suppl.

Naam archiefblok:

VELH Verzameling Buitenlandse Kaarten Leupe: Eerste Supplement
Kaarten Leupe Suppl.

Periode:

16e - 19e eeuw

Omvang:

955 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Een deel is gesteld in het Frans en in het Engels. Enkele kaarten zijn beschreven in het Latijn, Deens, Spaans en Italiaans.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, gedrukte en getekende documenten. Het betreft een kaaartenarchief met zeeatlassen en zee -en kaarten, kust -en rivierkaarten en landkaarten.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De Inventaris der verzameling Kaarten berustende in het Algemeen Rijksarchief: Eerste Supplement (VELH) beschrijft kaarten uit de periode 1867-1886 die wel aanwezig waren maar ontbreken in de inventaris van P.A. Leupe uit 1867.
Het archief bevat zee-atlassen en wereldkaarten, de rubriek zee, kust -en rivierkaarten volgt de oostelijke route van de VOC-schepen vanaf Europa, via Afrika en Kaap de Goede Hoop naar de Perzische Golf, India en Oost- en Zuid-Oost Azië en de westelijke route van de WIC-schepen naar Amerika. De rubriek landkaarten is op dezelfde wijze ingedeeld maar begint met Afrika, er zijn geen Europese landkaarten in het archief bewaard gebleven. De kaarten dateren voornamelijk uit de achttiende en negentiende eeuw.
Het archief is vooral van belang door de aanwezigheid van het grootste deel van het VOC-kaartenarchief, dat apart gevormd is vanwege geheimhouding en formaat. Deze kaarten geven inzicht in de bloei van het kaartenmakersbedrijf in Amsterdam waar de kaartenmakers in opdracht van de VOC werkten zoals Willem Jansz. en Johannes Blaeu, Johannes Vingboons en de familie Van Keulen. De atlas van Isaac de Graaff is - weliswaar niet in zijn geheel, maar verspreid - in de verzameling terug te vinden.
De kaarten vormen de vroegste bronnen voor China, Japan, Thailand, Cambodja, India, Zuid-Afrika, Formosa, Australië en Nieuw-Zeeland en de eilanden van Indonesië, met het handelscentum van de Oostindische Compagnie in Batavia.
De kaarten van de Westindische Compagnie en de Sociëteit van Suriname vertellen het verhaal van de slavenhandel vanaf St George d'Elmina, het steunpunt in West-Afrika, naar de kusten van Zuid-Afrika en de Antillen. De Nederlanders zaten tientallen jaren in Brazilië met Johan Maurits van Nassau, veroverden Curaçao en voeren de rivieren van Suriname op om plantages in te richten. Ook maakten zij ontdekkingsreizen naar Chili en Peru. De posten in zowel West als Oost waren naar de laatste militaire inzichten gebouwd en vormden de steunpunten in het handelsimperium.
Uit de vroege 17de eeuw, toen de Nederlanders New York in Nieuw-Nederland stichtten zijn er kaarten van de noordoostkust van Amerika aanwezig.
Een belangrijke kaart is de "Vertooningh ofte aenwijsinghe der coursen, landen, eijlanden ende droochten beoosten Japan beseijlt door den E. Commandeur Mathijs Quast ende Abel Jansen Tasman gelijk in dese 2 platte caerten can worden beöogt." De kaart -afkomstig uit het toenmalige Rijksarchief- dook op op een veiling van Van Stockum in 1880 en kwam terug dankzij "de welwillendheid' van de erfgenamen van Prins Hendrik- geeft een overzicht van verschillen in gegevens van vroegere en latere data. In dit supplement op de collectie Leupe bevinden zich de wereldberoemde aquarellen van Johannes Vingboons, kaartmaker in dienst van Joan Blaeu. Deze unieke serie bevat aanzichten en vogelvlucht kaarten van steden en forten van Nederlandse handelsposten van de WIC en de VOC, maar ook die van concurrenten. De 17e eeuwse baaien en plattegronden van New York, Havanna, Kaap de Goede Hoop of Malakka vormen de eerste weergave van die handelsposten..Er zijn facsimilé-uitgaven van deze atlas verschenen.

Archiefvormers:

• College ter Admiraliteit te Amsterdam, Commissie Bepaling Lengte op Zee Verbetering v. Zeekaarten
• Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen
• Comité tot de Zaken Koloniën en Bezittingen op de Kust Guinea en in Amerika
• Depot-Generaal van Oorlog
• Directie ad interim voor de Westindische Koloniën
• Directie van de Sociëteit van Berbice
• Directie van de Sociëteit van Suriname
• Ministerie van Koophandel en Koloniën
• Ministerie van Koophandel en Koloniën, Algemene Directie
• Ministerie van Marine en Koloniën
• Ministerie van Marine en Koloniën, Hollandse Divisie
• Oud Archief Suriname: Gouvernementssecretarie
• Raad der Amerikaanse Bezittingen en Etablissementen
• Raad der Aziatische Bezittingen en Etablissementen
• Raad der Koloniën in West-Indië
• Staten van Holland en West-Friesland
• Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Amsterdam
• Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Amsterdam, Departement van de Equipage
• Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Zeeland
• Westindische Compagnie, Kamer Amsterdam
• Westindische Compagnie, Kamer Zeeland
• Heneman, J.C. (kartograaf van de Sociëteit van Suriname, ca., 1740-1806)
• Loten, J.G., (gouverneur van Ceylon, 1710-1789)