Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Kaarten Leupe

4.VEL
P.A. Leupe
Nationaal Archief, Den Haag
1867
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.VEL
Auteur: P.A. Leupe
Nationaal Archief, Den Haag
1867
CC0

Periode:

16e - 19e eeuw

Omvang:

3112 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Een aantal stukken is gesteld in het Frans, in het Engels en in het Latijn.

Soort archiefmateriaal:

Het archief omvat een kaartenverzameling met zeeatlassen, zee- en landkaarten (gedrukt en in manuscript) en tekeningen.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

In het archief worden naast zeeatlassen en kaartboeken getekende manuscriptkaarten en tekeningen bewaard.
Beroemd is de Spieghel der Zeevaerdt, vervaardigd door Lucas Janszoon Waghenaer (ca. 1533-1606), de eerste gedrukte zeeatlas in 1584 in Leiden uitgegeven door Christoffel Plantijn (zie inv.nr. A).
Het archief is vooral van belang door de aanwezigheid van het grootste deel van het VOC-kaartenarchief, dat apart gevormd is vanwege geheimhouding en formaat. Deze kaarten geven inzicht in de bloei van het kaartenmakersbedrijf in Amsterdam waar de kaartenmakers in opdracht van de VOC werkten zoals Willem Jansz en Johannes Blaeu en de familie Van Keulen. De atlas van Isaac de Graaff is - weliswaar niet in zijn geheel, maar verspreid - in de verzameling terug te vinden.
De rubriek zee-, kust- en rivierkaarten volgt de route die de VOC-schepen aflegden via Europa, Afrika, de Perzische Golf, India en Oost- en Zuidoost Azië.
De kaarten vormen de vroegste bronnen voor China, Japan, Thailand, Cambodja, India, Zuid-Afrika, Formosa, Australië en Nieuw-Zeeland en de eilanden van Indonesië, met het handelscentum van de Oostindische Compagnie in Batavia.
De kaarten van de Westindische Compagnie en de Sociëteit van Suriname vertellen het verhaal van de slavenhandel vanaf St. George d'Elmina, het steunpunt in West-Afrika, naar de kusten van Zuid-Amerika en de Antillen. De Nederlanders zaten tientallen jaren in Brazilië met Johan Maurits van Nassau, veroverden Curaçao en voeren de rivieren van Suriname op om plantages in te richten. Ook maakten zij ontdekkingsreizen naar Chili en Peru. De posten in zowel West als Oost waren naar de laatste militaire inzichten gebouwd en vormden de steunpunten in het handelsimperium.
Uit de vroege 17de eeuw, toen de Nederlanders New York in Nieuw-Nederland stichtten zijn er kaarten van de noordoostkust van Amerika aanwezig. De oudste hiervan, een perkamenten kaart, dateert uit 1613/1614 en betreft die van Adriaan Block met verkenningen van de pas door Henry Hudson ontdekte rivier en Manhattan tot aan de kustlijn van Canada.

Archiefvormers:

  • Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen
  • Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen, Comptoir Enkhuizen
  • Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen, Comptoir Hoorn
  • Comité tot de Zaken Koloniën en Bezittingen op de Kust Guinea en in Amerika
  • Comité tot de Zaken Koloniën en Bezittingen op de Kust Guinea en in Amerika, Boekhouder- en Ontvanger-Generaal
  • Depot-Generaal van Oorlog
  • Directie ad interim voor de Westindische Koloniën
  • Directie van de Sociëteit van Berbice
  • Directie van de Sociëteit van Suriname
  • Ministerie van Koophandel en Koloniën
  • Ministerie van Koophandel en Koloniën, Algemene Directie
  • Ministerie van Marine en Koloniën
  • Ministerie van Marine en Koloniën, Hollandse Divisie
  • Oud Archief Suriname: Gouvernementssecretarie
  • Raad der Amerikaanse Bezittingen en Etablissementen
  • Raad der Koloniën in West-Indië
  • Staten van Holland en West-Friesland
  • Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Amsterdam
  • Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Amsterdam, Departement van de Equipage
  • Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Zeeland
  • Westindische Compagnie, Kamer Amsterdam
  • Westindische Compagnie, Kamer Zeeland
  • Heneman, J.C. (kartograaf van de Sociëteit van Suriname, ca., 1740-1806)
  • Loten, J.G., (gouverneur van Ceylon, 1710-1789)

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Verwante archieven

  • Archief Staten-Generaal, toegang 1.01.02
  • Archief Raad van State, toegang 1.01.19
  • Archief Admiraliteitscolleges, toegang 1.01.46
  • Archief Stadhouderlijke Secretarie, toegang 1.01.50
  • Archief Compagnieën op Oost-Indië, toegang 1.04.01
  • Archief Verenigde Oostindische Compagnie (VOC), toegang 1.04.02
  • Archief Hoge Regering van Batavia, toegang 1.04.17
  • Archief Nederlandse Factorij in Canton, toegang 1.04.20
  • Archief Nederlandse Factorij in Japan, toegang 1.04.21
  • Archief Oude West-Indische Compagnie (OWIC), toegang 1.05.01.01
  • Archief Tweede West-Indische Compagnie (WIC), toegang 1.05.01.02
  • Archief Raad der Koloniën, toegang 1.05.02
  • Archief Sociëteit van Suriname, toegang 1.05.03
  • Archief Sociëteit van Berbice, toegang 1.05.05
  • Collectie Verspreide Westindische Stukken, toegang 1.05.06
  • Oud Archief Suriname: Gouvernementssecretarie, toegang 1.05.10.01
  • St. Eustatius, St. Maarten en Saba: Oude Archieven tot 1828, toegang 1.05.13.01
  • Archief Nederlandse Bezittingen op de Kust van Guinea, toegang 1.05.14
  • Collectie Geleynssen de Jongh, toegang 1.10.30
  • Collectie Van Hoorn-Van Riebeeck, toegang 1.10.45
  • Collectie Aanwinsten Eerste Afdeling, toegang 1.11.01.01
  • Archief Depot-Generaal van Oorlog, toegang 2.01.14.05
  • Archief Comité Oost-Indische Handel en Bezittingen, toegang 2.01.27.01
  • Archief Raad der Aziatische Bezittingen, toegang 2.01.27.02
  • Archief Ministerie van Koophandel en Koloniën, Ministerie van Marine en Koloniën, toegang 2.01.27.03
  • Archief Hollandse Divisie bij het Ministerie van Marine en Koloniën te Parijs, toegang 2.01.27.05
  • Archief Comptabiliteit Oost-Indië, toegang 2.01.27.06
  • Archief West-Indisch Comité, toegang 2.01.28.01
  • Archief Raad der Amerikaanse Bezittingen, toegang 2.01.28.02
  • Archieven Departement van Marine, toegangen 2.01.29.01, 2.01.29.02 en 2.01.29.03
  • Archief Comité Oost-Indische Handel en Bezittingen, toegang 2.01.32
  • Archief Staten van Holland, toegang 3.01.04.01
  • Collectie Aanwinsten Afdeling Kaarten en Tekeningen, toegang 4.AANW
  • Collectie Bergsma, toegang 4.BMF
  • Collectie J.P. van Braam, toegang 4.BRF
  • Collectie J. van den Bosch, toegang 4.JBF
  • Collectie J.W. Janssens, toegang 4.JSF
  • Departement van Marine Centraal Archief Zee-atlassen- en Kaartenverzameling, toegang 4.MCAL
  • Kaartenarchief Ministerie van Koloniën, toegang 4.MIKO
  • Departement van Oorlog Buitenlandse Plans van Vestingen, toegang 4.OBPV
  • Archief Staatssecretarie en het Kabinet des Konings, toegang 4.STS
  • Kaartenarchief Topografische Dienst en Rechtsvoorgangers, toegang 4.TOPO
  • Kaartencollectie Familie Vosmaer, toegang 4.VMF

Publicaties

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in