gahetNA in het Nationaal Archief

Kaarten Leupe

4.VEL
P.A. Leupe
Nationaal Archief, Den Haag
1867
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.VEL
Auteur: P.A. Leupe
Nationaal Archief, Den Haag
1867
CC0

Periode:

16e - 19e eeuw
merendeel 18e eeuw.

Omvang:

3112 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Een aantal stukken is gesteld in het Frans, in het Engels en in het Latijn.

Soort archiefmateriaal:

Het archief omvat een kaartenverzameling met zeeatlassen, zee- en landkaarten (gedrukt en in manuscript) en tekeningen.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

In het archief worden naast zeeatlassen en kaartboeken getekende manuscriptkaarten en tekeningen bewaard.
Beroemd is de Spieghel der Zeevaerdt, vervaardigd door Lucas Janszoon Waghenaer (ca. 1533-1606), de eerste gedrukte zeeatlas in 1584 in Leiden uitgegeven door Christoffel Plantijn (zie inv.nr. A).
Het archief is vooral van belang door de aanwezigheid van het grootste deel van het VOC-kaartenarchief, dat apart gevormd is vanwege geheimhouding en formaat. Deze kaarten geven inzicht in de bloei van het kaartenmakersbedrijf in Amsterdam waar de kaartenmakers in opdracht van de VOC werkten zoals Willem Jansz en Johannes Blaeu en de familie Van Keulen. De atlas van Isaac de Graaff is - weliswaar niet in zijn geheel, maar verspreid - in de verzameling terug te vinden.
De rubriek zee-, kust- en rivierkaarten volgt de route die de VOC-schepen aflegden via Europa, Afrika, de Perzische Golf, India en Oost- en Zuidoost Azië.
De kaarten vormen de vroegste bronnen voor China, Japan, Thailand, Cambodja, India, Zuid-Afrika, Formosa, Australië en Nieuw-Zeeland en de eilanden van Indonesië, met het handelscentum van de Oostindische Compagnie in Batavia.
De kaarten van de Westindische Compagnie en de Sociëteit van Suriname vertellen het verhaal van de slavenhandel vanaf St. George d'Elmina, het steunpunt in West-Afrika, naar de kusten van Zuid-Amerika en de Antillen. De Nederlanders zaten tientallen jaren in Brazilië met Johan Maurits van Nassau, veroverden Curaçao en voeren de rivieren van Suriname op om plantages in te richten. Ook maakten zij ontdekkingsreizen naar Chili en Peru. De posten in zowel West als Oost waren naar de laatste militaire inzichten gebouwd en vormden de steunpunten in het handelsimperium.
Uit de vroege 17de eeuw, toen de Nederlanders New York in Nieuw-Nederland stichtten zijn er kaarten van de noordoostkust van Amerika aanwezig. De oudste hiervan, een perkamenten kaart, dateert uit 1613/1614 en betreft die van Adriaan Block met verkenningen van de pas door Henry Hudson ontdekte rivier en Manhattan tot aan de kustlijn van Canada.

Archiefvormers:

  • Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen
  • Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen, Comptoir Enkhuizen
  • Comité tot de Oost-Indische Handel en Bezittingen, Comptoir Hoorn
  • Comité tot de Zaken Koloniën en Bezittingen op de Kust Guinea en in Amerika
  • Comité tot de Zaken Koloniën en Bezittingen op de Kust Guinea en in Amerika, Boekhouder- en Ontvanger-Generaal
  • Depot-Generaal van Oorlog
  • Directie ad interim voor de Westindische Koloniën
  • Directie van de Sociëteit van Berbice
  • Directie van de Sociëteit van Suriname
  • Ministerie van Koophandel en Koloniën
  • Ministerie van Koophandel en Koloniën, Algemene Directie
  • Ministerie van Marine en Koloniën
  • Ministerie van Marine en Koloniën, Hollandse Divisie
  • Oud Archief Suriname: Gouvernementssecretarie
  • Raad der Amerikaanse Bezittingen en Etablissementen
  • Raad der Koloniën in West-Indië
  • Staten van Holland en West-Friesland
  • Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Amsterdam
  • Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Amsterdam, Departement van de Equipage
  • Verenigde Oostindische Compagnie, Kamer Zeeland
  • Westindische Compagnie, Kamer Amsterdam
  • Westindische Compagnie, Kamer Zeeland
  • Heneman, J.C. (kartograaf van de Sociëteit van Suriname, ca., 1740-1806)
  • Loten, J.G., (gouverneur van Ceylon, 1710-1789)

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Verwante archieven

Publicaties

Literatuurlijst
  • Bracht, J.Th. W. van (intro.), Atlas van kaarten en aanzichten van de VOC en WIC, genoemd Vingboons-Atlas (Haarlem 1982).
  • Destombes, M., Catalogue des cartes nautiques manuscrites sur parchemin 1300-1700 (Saigon/Ardin 1941).
  • Gosselink, M., Land in zicht. Vingboons tekent de wereld van 17de eeuw (Zwolle 2007).
  • Grote Atlas van de Verenigde Oost-Indische Compagnie = Comprehensive Atlas of the Dutch East India Company, 7 vols. (Voorburg 2006-2010):
    - Volume I: Atlas Isaak de Graaf / Atlas Amsterdam (2006).
    - Volume II: Java en Madoera = Java and Madura (2007).
    - Volume III: Indische Archipel en Oceanië = Malay Archipelago and Oceania (2008).
    - Volume IV: Ceylon (2008).
    - Volume V: Afrika = Africa (2009).
    - Volume VI: Voor-Indië, Perzië, Arabisch Schiereiland = India, Persia, Arabian Peninsula (2010).
    - Volume VII: Oost-Azië, Birma tot Japan = East Asia, Burma to Japan & Supplement (2010).
  • Grote Atlas van de West-Indische Compagnie = Comprehensive Atlas of the Dutch West India Company, 2 vols. (Voorburg 2011-2012).:
    - Volume I: De Oude WIC = The Old WIC, 1621-1674 (2011).
    - Volume II: De Nieuwe WIC = The New WIC, 1674-1791 (2012).
  • Koeman, C, Collections of Maps and Atlases in the Netherlands: Their History and Present State (Leiden 1961).
  • Koeman, C, Links with the Past: The History of the Cartography of Suriname 1500-1971 (Amsterdam 1973).
  • Koeman, C. (ed.), Bibliography of Terrestrial, Maritime and Celestial Atlases and Pilot Books, published in the Netherlands up to 1880: Atlantes Neerlandici, 6 vols. (Amsterdam 1967-1985).
  • Kok, M., "Johan Christoph Heneman: kaartograaf van Suriname en Guyana van 1770-1806", in: Caert-Thresoor 1 (1982), 4-11.
  • Krogt, P. van der, "Commercial cartography in The Netherlands with particular reference to atlas production (16th-18th centuries)', in: Cicle de conferències sobre Història de la Cartografia, 4rt curs La Cartografia dels Països Baixos (Barcelona 1994), 71-140.
  • Krogt, P. van der, Koeman's Atlantes Neerlandici, 8 vols. ('t Goy-Houten 1997).
  • Meer, S. de, Het zeekaarten boek. Vroege zeekaarten uit de collectie van het Maritiem Museum Rotterdam (Zutphen 2007).
  • Meer, S. de &. F. Loomeijer, De schat van Corpus Christi . VOC-kaarten boven water (Zutphen 2007).
  • Mil, P. van (ed.), De VOC in de kaart gekeken (The Hague 1988).
  • Paesie, R., Zeeuwse kaarten voor de VOC. Het kaartenmakersbedrijf van de Kamer Zeeland in de 17de en 18de eeuw (Zutphen 2010).
  • Paesie, R., "Op perkament getekend. Productie en omvang van het hydrografische bedrijf van de VOC", in: Caert-Thresoor 29 (2010), 1-8.
  • Roessingh, M.P.H., Sources of the History of Asia and Oceania in the Netherlands. Part I: Sources up to 1796 (Munich, etc. 1982).
  • Schilder, G., "Organization and Evolution of the Dutch East India Company's Hydrographic Office in the Seventeenth Century", in: Imago Mundi 28 (1976), 61-78.
  • Schilder, G., Monumenta Cartographica Neerlandica, 8 vols. (Alphen aan den Rijn 1986-2007).
  • Schilder, G. & J. Kok, Sailing for the East. History & catalogue of manuscript charts on vellum of the Dutch East India Company (VOC), 1602-1799 ('t Goy-Houten 2010).
  • Vries, D. de, e.a., The Van Keulen Cartography. Amsterdam 1680-1885 (Alphen aan den Rijn 2005).
  • Wieder, F.C., Monumenta Cartographica (The Hague 1925-1933).
  • Zandvliet, C.J. "VOC Maps and Drawings", in: R. Raben and H. Spijkerman (eds.), De archieven van de Verenigde Oostindische Compagnie. The Archives of the Dutch East India Company (1602-1795) (The Hague 1992), 83-99.
  • Zandvliet, C.J., "El Reflejo de la Empresa Neerlandesa en El Atlantico", in: E. van den Boogaard, P.C. Emmer et al., La Expansión Holandesa en El Atlantico (Madrid 1992), 265-321.
  • Zandvliet, C.J., Mapping for money. Maps, plans, and topographic paintings and their role in Dutch overseas expansion during the 16th and 17th centuries (Amsterdam 1998).
  • Zandvliet, C.J., "Mapping the Dutch World Overseas in the Seventeenth Century", in: D. Woodward (ed.), The History of Cartography, volume 3: Cartography in the European Renaissance (Chicago/London 2007), 1433-1462.

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
CAPTCHA
Deze vraag is om te testen of u een menselijke bezoeker bent en om geautomatiseerde spam te voorkomen.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in