gahetNA in het Nationaal Archief

Topografische Dienst / Kaarten

4.TOPO
K. Zandvliet, G.G.J. Boink
Nationaal Archief, Den Haag
1992
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.TOPO
Auteur: K. Zandvliet, G.G.J. Boink
Nationaal Archief, Den Haag
1992
CC0

Periode:

1814-1932

Omvang:

5527 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, gedrukte en getekende documenten. Het betreft een kaartenarchief met landkaarten, zeekaarten, kust -en rivierkaarten.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De kern van het archief van de Topografische dienst bestaat uit 19e en 20e eeuwse gedrukte topografische kaartenseries van Nederland, Indonesië, Suriname en de Nederlandse Antillen. Een mooi voorbeeld is de Topografische en Militaire Kaart van het Koninkrijk der Nederlanden (TMK) op schaal 1:50.000. Van deze tussen 1850 en 1862 in manuscript getekende kaart verschenen vele edities in druk. Het archief bevat verder vele thematische kaarten van Nederland die zijn gedrukt voor andere overheidsdiensten zoals Waterstaat, bijvoorbeeld rivierkaarten.
Het kaartenarchief van de Topografische Dienst bevat ook verzameld (documentair) materiaal, gebruikt bij de vervaardiging van de topografische kaarten. Een voorbeeld hiervan is de Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden door J.J.F. graaf de Ferraris in 1771-1778, die het grondgebied van België bestrijkt. Een ander opmerkelijke collectie binnen dit bestand is de zogenaamde collectie Van De Graaff, een fraaie serie 18e eeuwse manuscriptkaarten van Zuid-Afrika.

Archiefvormers:

  • Topografische Bureau
  • Topografische Dienst
  • Topografische Inrichting

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

De Topografische Dienst werd opgericht in 1815 en kan beschouwd worden als de voorganger van de hedendaagse Topografische Dienst/Kadaster.

De Topografische Dienst kwam voort uit de Dienst der Militaire Verkenningen, deze ressorteerde onder de Tweede Afdeling van het Topografisch Bureau, onderdeel van het Archief van Oorlog, ingesteld op 12 maart 1814. Deze Dienst voerde ook topografische verkenningen uit. Het Archief werd geleid door kolonel M.J. de Man. Deze moest verantwoording afleggen aan Baron C.R.T. Krayenhoff, inspecteur-generaal der Fortificaties.

Krayenhoff had in 1811 de metingen voor een algemene kaart van het Bataafse grondgebied voltooid, de zgn. Chorografische Kaart. Naar Frans voorbeeld gebruikte hij de driehoeksmeting of triangulatie. Registers met berekeningen hiervan zijn terug te vinden in de collectie Krayenhoff. In 1823 zag de eerste volledige uitgave van de kaart het licht Een latere druk is in deze inventaris aanwezig.

In 1826 werden het Archief van Oorlog en het Topografisch Bureau opgesplitst. Het Archief bleef fungeren als kaartendepot. De Dienst der Militaire verkenningen kreeg in datzelfde jaar een steendrukkerij. Diverse stukken betreffende druk en beheer van lithostenen zijn in het archief bewaard gebleven.

De al eerder genoemde kolonel De Man leidde tussen 1820 en 1827 een commissie die zich bezighield met de ideale topografische kaart voor alle overheidsdiensten. Het archief bevat registers met aantekeningen en berekeningen hiervan.

Geschiedenis van het archiefbeheer

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in