Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Oorlog / Plans Vestingen

4.OPV
R.M. Haubourdin, E.R. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1999
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.OPV
Auteur: R.M. Haubourdin, E.R. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1999
CC0

Periode:

1593-1937
merendeel 1700-1914

Omvang:

5636 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands en het Frans. Een klein gedeelte is gesteld in het Latijn.

Soort archiefmateriaal:

Het archief bevat kaarten en tekeningen, gedrukt en in manuscript

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief van de Plans van Vestingen van het archief der Genie van het Ministerie van Oorlog of Defensie bevat onder andere detailtekeningen, doorsneden, plattegronden, profieltekeningen en situatieplannen van linies, stellingen, steden, forten, vestingen, citadellen, dijkposten, batterijen, kustbatterijen en verschansingen in Nederland. Er is een geografische index.

Archiefvormers:

  • Directeur-Generaal der Fortificaties 1688-1795
  • Contrarolleur-Generaal van 's Lands Werken en Fortificatiën van Holland, ca. 1630-1795
  • Raad van State 1588-1795
  • Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande 1795-1798
  • Departement van Oorlog 1798-1813
  • Ministerie van Oorlog 1813-1928
  • Ministerie van Defensie 1928-1940
  • Inspecteur-Generaal der Fortificatiën 1814-1826
  • Chef der Algemene Directie der Genie 1826-1841
  • 1e Inspectie der Fortificatiën 1849-1866
  • 2e Inspectie der Fortificatiën 1849-1866
  • Inspecteur-Genraal van Fortificatiën 1866-1875
  • Inspecteur der Genie 1875-1941

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

Aanwijzingen voor herkomstonderzoek van kaarten en tekeningen.

De scheiding van de kaarten en tekeningen en het geschreven archief bij de genie die in feite sinds de 18e eeuw bij de Raad van State werd ingevoerd en bij de latere defensieorganisaties gehandhaafd, was doelmatig voor het kaartbeheer maar nadelig voor het archief-onderzoek. Indien uit de beschrijving het verband tussen de kaarten en vestingplans en de geschreven archivalia niet duidelijk is, verdient het aanbeveling om een herkomstonderzoek te verrichten volgens onderstaande onderzoeksaanwijzingen. Indien de herkomst niet op de tekeningen staat vermeld en ook niet uit de beschrijvingen kan worden afgeleid, is het mogelijk om de herkomst te achterhalen met behulp van het eigentijdse Register Plans van Vestingen uit 1848. (4. OMM inv. nr. 246) Hierin staat de herkomst vermeld van de ontvangen en ingeschreven vestingplans, die tot 1902-1903 in dit register werden bijgehouden. De aanduiding "Oud-Hollandsch Archief" betekent dat het van voor 1795 dateert en afkomstig is of van de Raad van State of de Hollandse fortificatiën van de Gecommiteerde Raden van de Staten van Holland. Ook de zogenaamde plans van verboden kringen die na wijziging zijn komen te vervallen en vervangen door nieuwe plans staan hierin geregistreerd, met vermelding van de datum van goedkeuring door het ministerie van Oorlog.

Voor de periode 1841-1855 werden bij de genie zogenaamde dagboeken aangehouden, een chronologische register waar op datum van ontvangst de ingekomen kaarten, tekeningen, memories enz. werden ingeschreven, zie hiervoor toegang nr. 4. OMM 251.

-Verbaalarchief van het ministerie van Oorlog/Defensie, 1813-1940.

Voor de verschillende onderzoeksmethoden in het "geschreven archief" wordt men verwezen naar de gebruikshandleiding opgenomen in de inventaris-band I van het archief van het ministerie van Oorlog/Defensie, 1813-1945 door H.H. Jongbloed uit 1995. Voor het archiefonderzoek in de periode na 1880 is het gezien de schoning van het verbaalarchief van Oorlog, raadzaam om gebruik te maken van de specificatie van de bewaarde verbalen uit 1880-1913, opgenomen in inventaris band IV bijlage 5 van toegang nr. 2.13.01. Hierin zijn de verschillende onderwerpen met betrekking tot militaire gebouwen vermeld, Via de geografisch index opgenomen in deze toegang (2.13.01) vindt men direct de stukken die in het verbaalarchief na 1880 bewaard zijn gebleven die mogelijk betrekking hebben op de bouwwerken waarvan de vestingpans in deze inventaris Plans van Vestingen zijn vermeld. (% Zie inleiding inventaris van het gewoon verbaal-archief van het ministerie van Oorlog/Defensie en daarbij gedeponeerde bescheiden, 1813-1945 nummer toegang 2.13.01 banden I t/m VII, door H.H. Jongbloed, e.a., Den Haag 1995. %)

Raadpleeg hiervoor de agenda's en indices op het gewoon verbaalarchief van het ministerie van Oorlog/Defensie uit 1813-1945 toegang nr. 2.13.01.

Verklarende woordenlijst

Voor de verklaring van de militaire begrippen met betrekking tot aanleg en onderhoud van vestingwerken en gebouwen zie de bijlage 2 hierachter met vestingbouw-termen Tevens wordt men verwezen naar: A.H. Mohr, Vestingbouwkundige termen, uitgave van de Stichting Menno van Coehoorn, (Zutphen, 1983).

Verantwoording van de bewerking

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in