Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Oorlog / Plans Vestingen

4.OPV
R.M. Haubourdin, E.R. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1999
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.OPV
Auteur: R.M. Haubourdin, E.R. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1999
CC0

Periode:

1593-1937
merendeel 1700-1914

Omvang:

5636 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands en het Frans. Een klein gedeelte is gesteld in het Latijn.

Soort archiefmateriaal:

Het archief bevat kaarten en tekeningen, gedrukt en in manuscript

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief van de Plans van Vestingen van het archief der Genie van het Ministerie van Oorlog of Defensie bevat onder andere detailtekeningen, doorsneden, plattegronden, profieltekeningen en situatieplannen van linies, stellingen, steden, forten, vestingen, citadellen, dijkposten, batterijen, kustbatterijen en verschansingen in Nederland. Er is een geografische index.

Archiefvormers:

  • Directeur-Generaal der Fortificaties 1688-1795
  • Contrarolleur-Generaal van 's Lands Werken en Fortificatiën van Holland, ca. 1630-1795
  • Raad van State 1588-1795
  • Comité tot de Algemene Zaken van het Bondgenootschap te Lande 1795-1798
  • Departement van Oorlog 1798-1813
  • Ministerie van Oorlog 1813-1928
  • Ministerie van Defensie 1928-1940
  • Inspecteur-Generaal der Fortificatiën 1814-1826
  • Chef der Algemene Directie der Genie 1826-1841
  • 1e Inspectie der Fortificatiën 1849-1866
  • 2e Inspectie der Fortificatiën 1849-1866
  • Inspecteur-Genraal van Fortificatiën 1866-1875
  • Inspecteur der Genie 1875-1941

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Verwante archieven

Dokumenten behorende tot de vestingplans in andere archiefbestanden van het ARA.

Zoals reeds vermeld zijn in deze inventaris de vestingplans beschreven die afzonderlijk werden bewaard los van de bijbehorende dokumenten zoals bestekken, kostenbegrotingen, rapporten enz. Slechts bij uitzondering zijn bestekken en memories bij de vestingplans bewaard gebleven. Deze documenten die informatie bevatten over de tekening(en) kan men betrekken in het onderzoek, door de volgende archiefbestanden te raadplegen of over de betrokken vesting bestekken, rapporten, memories ed. bewaard zijn gebleven.

-Raad van State:

ARA 1.01.19 inv.nrs. 1569 t/m 1818: De Verbalen van de commissarissen tot de inspectie van de fortificatiewerken 1627-1794. Hierin vindt men de verslagen van de jaarlijkse inspecties van de vestingen van de Republiek, met opgave van de vestingwerken die werden aanbesteed en uitgevoerd, het onderhoud en de gebreken en aanbeveling tot verbetering enz. Als er ontwerp-bestekken werden ingezonden vanuit de vesting, dan kan men deze in de regel onder de ingekomen stukken in het archief van de Raad van State raadplegen.

-Oorlog Memories der Genie 17e eeuw-1940 (4. OMM):

Verzameling memories met historische dokumentatie van de genie over diverse vestingen, linies en onderwerpen betreffende Nederlandse defensie. Zie toegang: 4. OMM inv.nr. 265 (Klapper).

-Ministerie van Oorlog 1795-1813

-1795-1798 Comité tot de algemene zaken van het Bondgenootschap te Lande. Het Comité werd in 1795 belast met de defensiezaken, waaronder de fortificatiedienst. Hoewel in dit geschreven archief zich bijna geen kaarten-en tekeningen bevinden, kan men hierin gegevens vinden over de vervaardiging van vestingplans. Raadpleeg hiervoor de indices over de jaren 1795-1798 inv. nrs. 33-36, rubriek "Plans en Kaarten". Toegang nrs. 2.01.14.01.

-1798-1813 Department van Oorlog voor 1813. Hiervoor geldt eveneens dat de kaarten - en tekeningen die in opdracht van het departement werden vervaardigd en ingezonden in de regel niet in het geschreven archief zijn bewaard, maar door de kaartbeheerder die vanaf 1798 werd aangesteld bij Oorlog apart opgelegd of door de ingenieurs in de vesting werden bewaard. Voor gegevens over de vervaardiging van kaarten en vestingplans raadpleeg de indices onder de rubriek "Plans en Kaarten" en of "Fortificatiën", zie toegang nr. 2.01.14.02.

-Ministerie van Oorlog 1813-1921:

Contracten vestingwerken.

Series bestekken van de aanleg en onderhoud van vestingwerken en militaire gebouwen van het Ministerie van Oorlog uit 1813-1921 (met hiaten). Deze serie is te raadplegen via de registers waarin de bestekken uit 1814 tot 1921 in alfabetische en chronologisch volgorde op plaatsnaam staan vermeld, zie toegangsnummers:

  • 2.13.02 register 1814 tot 1844
  • 2.13.03 register 1846 tot 1921

In deze series berusten de bestekken van de bouwwerken zoals deze werden uitgevoerd tenzij het bestek niet werd goedgekeurd. De bestekken die in het archief van Oorlog in 1945 verloren zijn gegaan kan men terugvinden in de archieven van andere Defensie-organen en regionale diensten ressorterend onder het ministerie. Hiervoor wordt men verwezen naar de archieven van de Eerstaanwezendschappen (zie hieronder) en tevens het archief van de Inspectie der Genie (zie nummer toegang 2.13.45).

-Archief Koninklijke Landmacht 1815-1932:

De geheime situatie-en vestingplans in 1950 uitgezonderd van overdracht en beheerd door de KL als "verzameling" Verboden Kringen 1815-1932 zijn te raadplegen via nr. toegang 2.13.37. Deze situatieplans zijn niet verfilmd. De zogenaamde staten behorend tot deze plans van verboden kringen zijn gedeeltelijk bewaard in het archief Inspectie der Genie, Bureau Stellingbouw nr. toegang 2.13.24.

-Eerstaanwezend Ingenieurs:

De archieven van de Eerstaanwezend ingenieurs (EAI) bewaard in de rijksarchieven in de provincies kunnen eveneens relevante informatie bevattten, aangezien de plans en memories veelal in tweevoud werden opgemaakt zowel ten behoeve van het ministerie als locale EAI-archief. Tot de hoofdtaken van de EAI behoorde het opstellen van een memorie en plannen van de aanval en verdediging van de vesting. ( Zie hiervoor de volgende inventarissen uitgegeven door Centraal Archievendepot van Defensie (CAD) 's-Gravenhage: Geelhoed, A.J., Inventaris EAI Breda, 1860-1975, CAD inventarisreeks nr. 24; Ibidem, Inventaris EAI Bergen op Zoom, (1767) 1814-1964, CAD inventarisreeks nr. 25; Kloosterboer, P., Inventarissen van EAI Groningen: Westwoldingerland, 1676-1810; EAI Deflzijl, 1814-1875; EAI Groningen, 1776-1913, EAI Langakkerschans, 1768-1858; EAI Bourtange, 1672-1851; EAI Zwolle, 1861-1914 CAD inventarisreeks nr. 19; Scholtens. H.H., EAI Brielle en Hellevoetsluis, 1814-1911, CAD-uitgave 1979. )

De archieven van de EAI 's in provincie Zuid-Holland berusten eveneens op het Algemeen Rijksarchief, zie toegang nrs.:

3.09.02.02EAI Delft, 1814-1875
3.09.02.03/4EAI Gorinchem, 1814-1950
3.09.02.05EAI 's-Gravenhage, 1831-1864
3.09.02.06EAI Schoonhoven, 1801-1864
3.09.03EAI Brielle en Hellevoetsluis, 1814-1911
-Ministerie van Binnenlandse Zaken, Afdeling Kunsten en Wetenschappen, 1875-1918:

Bevat stukken over de ontmanteling van de vestingen en voormalige militaire gebouwen die door Oorlog aan Binnenlandse Zaken of gemeenten als monument in beheer werden overgedragen (toegang nr. 2.04.13).

Publicaties

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in