Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Oorlog / Binnenlandse Kaarten

4.OBGK
K. Zandvliet
Nationaal Archief, Den Haag
1979
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

4.OBGK
Auteur: K. Zandvliet
Nationaal Archief, Den Haag
1979
CC0

Periode:

17e-19e eeuw

Omvang:

2072 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der opschriften van de kaarten is in het Nederlands en in het Frans.

Soort archiefmateriaal:

Getekende en gedrukte kaarten.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bevat voornamelijk door de Genie verzamelde getekende en gedrukte kaarten van strategisch en militair belang: topografische en kadastrale kaarten, stadsplattegronden, kaarten van forten en vestingen, linies, dijken en waterwegen, havens, spoorwegen, telefonische verbindingen en overige infrastructuur, de bouw en inrichting van barakken en commandoposten, ontwerpen voor kazernes en arsenalen. De kaarten stammen uit de zeventiende tot en met de twintigste eeuw en betreffen in hoofdzaak het huidige Nederland en België.

Archiefvormers:

  • Archief van Oorlog / Topografisch Bureau
  • Departement van Oorlog / Afdeling der Genie

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

Zoals gezegd werd de collectie gedrukte kaarten in 1814 opgezet, dit gebeurde bij het Archief van Oorlog en Topografisch Bureau. Hier werd enerzijds materiaal van belang voor de Nederlandse geschiedenis, en daarbij vooral de krijgsgeschiedenis, bewaard en verzameld en anderzijds de produktie van militaire kaarten verzorgd. In de jaren na 1814 werd na een eerste inventarisatie veel materiaal verzameld en aangekocht. In 1841 kwam de collectie te ressorteren onder de Afdeling der Genie bij het Departement van Oorlog. Hier werd in 1851 een inventaris Binnenlands Gedrukte Kaarten opgemaakt door P.I.M. Meyboom. Deze laatste kan ook voor een groot deel als de verantwoordelijke man worden gezien voor belangrijke aanwinsten die de Afdeling in de jaren daarna verkreeg, zoals b.v. van de Koninklijke Bibliotheek die haar kaartenbestand bijna geheel overdroeg aan het Departement van Oorlog.

De omvang van de collectie deed de Minister van Oorlog in 1864 besluiten deze te verdelen over de Afdeling Genie en het Topografische Bureau. Voortaan zôuden de buitenlandse kaarten bij het Topografische Bureau beheerd worden terwijl de binnenlandse kaarten bij de Afdeling Genie bleven (zie: C. Koeman, Collections of maps and atlases in the Netherlands ..., Leiden, 1961, p. 196-202).

Ondanks deze materiële scheiding in de collectie werden in de jaren 1880-1890 nog enkele catalogi van alle gedrukte kaarten gemaakt.

Na 1900 werd de verzameling van gedrukte kaarten bij de Afdeling Genie nauwelijks uitgebouwd. Gedeeltelijk omdat de verzameling zijn functie begon te verliezen, zeker voor de Afdeling Genie, en bovendien omdat de taakverdeling bij het Departement van Oorlog veroorzaakte dat deze afdeling zich gerichter ging bezighouden met de bouw en onderhoud van militaire gebouwen etc.

Om die reden is het verklaarbaar dat de kasten waarin de gedrukte kaarten werden bewaard geleidelijk aan hun orde verloren en steeds meer werden gebruikt voor de opberging van tekeningen van gebouwen, vestingen e.d.

De collectie werd in 1949-1950 vanuit het Archief der Koninklijke Landmacht overgebracht naar het Algemeen Rijksarchief. De kaarten werden toen in de oude kasten vervoerd naar het archief, waarin zij in april 1979 nog steeds werden bewaard.

De rechtstitel is (nog) onbekend

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in