Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Rechtbank Rotterdam 1950-1979

3.03.78.01
P. Ernst
Nationaal Archief, Den Haag
2006
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.03.78.01
Auteur: P. Ernst
Nationaal Archief, Den Haag
2006
CC0

Periode:

1946-2000
merendeel 1950-1979

Omvang:

635,00 meter; 6123 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

De opzet van het archief 1950-1979 is van algemeen naar bijzonder. Stukken van algemene aard bestaan hoofdzakelijk uit series correspondentie die door de rechtbank, de president en de griffier zijn gevormd en hebben een meer algemene strekking zoals de organisatie en het functioneren van de dienst. Bij de stukken betreffende de bijzondere onderwerpen is onderscheid gemaakt in Rechtspraak, Buitengerechtelijke zaken en het Parket. De Rechtspraak is weer onderverdeeld in de straf- en burgerlijke (civiele) rechtspraak. De strafrechterlijke stukken bestaan vooral uit procesdossiers, processen-verbaal en vonissen, zowel van enkel- als meervoudige kamers en rolboeken, rolregisters, en klappers daarop. Tot de civiele stukken behoren onder andere rolregisters, "audiëntiebladen", processen-verbaal van terechtzittingen in burgerlijke- en handelszaken, rekesten en beschikkingen en faillissementsdossiers. Tot de stukken betreffende buitengerechtelijke zaken behoren vooral registers en gedeponeerde akten en de dubbelen van repertoria van notarissen. Verder zijn er algemene stukken zoals notulen van de algemene vergaderingen, correspondentie van de president en benoemingen en ontslagen van leden van de rechterlijke macht. Daarnaast bevat het archief huishoudelijke en griffiezaken, zoals griffiecorrespondentie.

Archiefvormers:

  • Arrondissementsrechtbank Rotterdam
  • Kamer van Toezicht op de notarissen
  • Openbaar ministerie (Parket)

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Arrondissementsrechtbank Rotterdam.
Geschiedenis

1.1.1 Transitie

“Tout les autorités judiciaires actuellement établies dans le sept départemens formés du territoire de la ci-devant Hollande, sont et demeurreront supprimeés à compte du 1er Janvier 1811. A partir du même jour, la justice, dans les dits départemens sera rendue conformément aux lois générales de l’Empire et par les tribunaux qui seront institués par nous”, aldus werd bij keizerlijk decreet van 18 oktober 1810 een einde gemaakt aan de justitiële lappendeken die al vanaf de middeleeuwen in Nederland bestond.

“Dans notre bonne ville de Rotterdam” betekent dit het einde van de schepenrechtspraak en de transitie naar een nieuw rechterlijk bestel, geschoeid op Franse leest. De oude kamer van schepenen, de kamer van commissarissen van kleine zaken- en vredemakers en de kamer van assurantiën, averij en zeezaken (het zgn. zeegerecht) worden vervangen door een ‘tribunaal première instance, een justice de paix en een tribunaal de commerce’.

Rotterdam wordt hiermee gelijk gesteld aan de hoofdplaatsen der arrondissementen, welke rechtbanken zullen bestaan uit acht rechters met een individueel tractement van 3000 fr. per jaar. Vanuit de oude schepenkamer kwamen de heren G. Costerus, later president van de rechtbank, J.J. Coenen en W.M. Swellengrebel de justitiële gelederen van de nieuwe rechtbank versterken. De heer F. Hoogstraten, overleden in 1813, wordt de eerste president. De nieuw benoemde rechters leggen de eed af met een: “Vive l’Empereur, Vive Napoleon le Grand et le bien aimé!”.(

Mulder, J.W. (Rotterdam, M. Wyt en zonen, 1900). Gemeentearchief Rotterdam, bibliotheek, inv.nr. XXIII, C68.

)

1.1.2 Huisvesting

De rechtbank mag dan nu wel bestaan uit nieuwe magistraten, het omhulsel bleef eender. Een eerste onderkomen wordt namelijk gevonden in de schepenkamer van het oude stadhuis. Deze - met herinneringen gevulde kamer - wordt enige maanden later verruild voor een onderkomen in een gehuurd gebouw aan de Scheepmakershaven. Ook hier was het verblijf van tijdelijke aard, want de rechtbank moet op zoek naar een andere lokatie nadat eind 1817 de huur door de eigenaar is opgezegd.... Op 1 november 1817 neemt de rechtbank daarom zijn intrek in de Stadsdoelen (St.Jorisdoelen) aan het Haagscheveer 33.(

, pag. 31. (Rotterdam, 1898).

)

Eind negentiende eeuw, vooral na de vorming van een derde kantongerecht in 1888, is de toestand aldaar schier onhoudbaar. Er moet een drastische oplossing komen voor het nijpende ruimtegebrek. Hiervan is de noodzaak intussen doorgedrongen tot het ministerie en er wordt een nieuw paleis van justitie ontworpen waarvan de kosten f l. 356.000.- bedroegen. Op 29 juni 1897 begint de bouw van het gerechtsgebouw aan de Noordsingel te Rotterdam met daarbij een nieuw Huis van Bewaring. Op 1 december 1899, nog net voor de eeuwwisseling, wordt het gebouw opgeleverd dat aan alle eisen van de tijd voldoet.

Vijftig jaar later – april 1953 – is er sprake van verbouw van het gebouw aan de Noordsingel en een mogelijke sloop van het Huis van Bewaring. Realisatie: komende zomer ! Van dit alles is weinig terechtgekomen. Reden om voor hoofd- officier J.D. de Jong bij de installatie van mr. F.J.M. Nivard in april 1979 de hoop uit te spreken dat de nieuwe president als ‘bouwpastoor’ een nieuwbouw zal kunnen realiseren.(

, 3-4-1979, pag. 5. .

)

1.1.3 Arrondissementsrechtbank Rotterdam.

In 1811, bij het ontstaan van de rechtbank, werden er 8 nieuwe rechters benoemd. Gedurende de negentiende eeuw namen echter de taak en competentie in gelijke tred toe, waardoor rechters en kamers werden toegevoegd aan de rechterlijke organisatie. In 1898, kort voor de verhuizing naar de Noordsingel, bestaat de rechtbank uit de president mr. J. van Heukelom, geassisteerd door twee vice-presidenten, 9 rechters, 5 rechter-plaatsvervangers en de griffier (

Adresboek Rotterdam 1898, pag. 31. De rechterlijke macht (Rotterdam, 1898).

). Vier jaar later beschikt mr. J. van Heukelom, dankzij de nu ruimere behuizing, over twee vice-presidenten, 12 rechters!, 5 rechter-plaatsvervangers en eenzelfde griffier (

Adresboek Rotterdam 1903, pag. 30. De rechterlijke macht (Rotterdam, 1903).

)
.

meervoudige kamer

Op 1 september 1938 treedt het bijzonder reglement en het reglement van orde voor de rechtbank Rotterdam in werking, welke reglementen sindsdien ongewijzigd bleven tot 1954. Ten tijde der vaststelling dezer reglementen was de rechtbank verdeeld in 5 meervoudige- en 6 enkelvoudige kamers. De meervoudige kamers zijn:

  • 1e kamer: alle familie zaken, ook strafzaken, van welke de burgerlijke rechter kennisneemt.
  • 2e en 3e kamer: alle andere burgerlijke zaken, behalve onteigeningszaken.
  • 4e kamer: onteigeningszaken.
  • 5e kamer: alle strafzaken, behalve die, waarvan de politierechter, de kinderrechter of de burgerlijke rechter kennis neemt.
  • 6e en 8e kamer: handels-, import-, export- en transport- en scheepvaartzaken
  • 7e Pleidooien kamer: de rechter geeft hier de partijen een laatste gelegenheid om de rechtbank tijdens een pleidooi nogmaals te informeren.
  • Vakantiekamer: de maanden juli en augustus vormen de gerechtelijke vakantie. In deze periode is een bijzondere vakantiekamer belast met de afdoening van de strafzaken en de spoed vereisende burgerlijke zaken.

De eerste, tweede en derde kamer kan bij haar hangende zaken in verband met haar aard, of in verband met een behoorlijke werkverdeling naar elkaar verwijzen. Deze kamers zijn voorts belast met de behandeling van strafzaken in de raadkamer. In de praktijk is de indeling gebaseerd op zeven meervoudige kamers. Deze indeling was aan de hand van de aard te behandelen zaken als volgt ingedeeld: de vijf kamers die er steeds geweest zijn, vervolgens de zesde kamer, die ook wel pleidooienkamer wordt genoemd, en dan de zevende kamer die ook wel de economische-kamer wordt genoemd.

enkelvoudige kamer

Een enkelvoudige kamer is belast met de behandeling van, volgens art. 288b wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering door de eerste-, tweede- of derde kamer verwezen, burgerlijke zaken. Daarnaast worden drie enkelvoudige rolkamers aangewezen voor de waarneming van de rolzitting van de eerste-. tweede- en derde kamer. De voor de eerste kamer bestemde zaken worden bij de rolrechter van die kamer aangebracht.

Alle voor de tweede en derde kamer bestemde zaken worden bij de rolrechter van de tweede kamer aangebracht, die een deel van deze zaken verwees naar de rolrechter van de derde kamer. Spoedeisende zaken konden ongeacht hun aard bij de rolrechter van de eerste, tweede of derde kamer worden aangebracht. Deze rolrechter kan zaken, die naar hun aard één van de beide andere kamers behoren, of indien een behoorlijke verdeling van de werkzaamheden behandeling door één van die beide andere kamers vorderde, naar de rolrechters van die andere kamer verwijzen.

Begin vijftiger jaren bestaat de rechtbank uit: de president en 4 vice-presidenten, 19 rechters en 15 rechter-plaatsvervangers. De griffier wordt ondersteunt door 12 substituut-griffiers. Het parket - officieel niet tot de rechterlijke macht behorend - telt 1 officier van justitie en 8 substituut-officieren van justitie (

Maasboekje 1954, pag. 114. Uitgave Gemeente Rotterdam, Gemeentedrukkerij.

).

De rechterlijke macht is in Rotterdam in dit tijdperk continue in beweging. Zo wordt in 1952 bij Koninklijk Besluit met ingang van 1 mei bij de arrondissementsrechtbank één enkelvoudige kamer voor de berechting van economische delicten ingesteld, één meervoudige kamer voor de berechting van economische delicten en één meervoudige economische kamer welke als raadkamer optreedt. (

Rotterdams Jaarboekje, 1952, pag. 39 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1953).

). Deze kamers komen in de plaats voor de enkelvoudige kamer voor de berechting van strafzaken rakende het economische leven die al in 1942 was ingesteld en waarvan mr. G.L. Willige Gratama de eerst benoemde rechter was (

Rotterdams Jaarboekje, 1942, pag. XXV (Rotterdam, W.L. & J. Brusse Uitgeversmij., 1942).

)
.

Een jaar later, op 2 september 1953, wordt bij de Rotterdamse rechtbank een speciale verkeerskamer geïnstalleerd ter ontlasting van de gewone strafkamer, president is mr. F.P.E. Bloemarts (

Rotterdams Jaarboekje 1953, pag. 48 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1953).

).

Ingevolge de wijziging in de wet op de rechterlijke organisatie installeert de rechtbank in een bijzondere zitting op 1 januari 1957 twee nieuwe officieren en drie nieuwe substituut-officieren van justitie, omdat de parketten bij de kantongerechten zijn opgeheven en gevoegd zijn bij die van het arrondissement. De in functie zijnde leden van het OM worden bevorderd (

Rotterdams Jaarboekje 1957, (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1957).

).

Het Kort Geding, al in de jaren dertig 'populair' geworden onder mr. Telting, neemt bij de rechtbank Rotterdam een hoge vlucht. Mr. J.G.L. Reuder, president van 1958 tot 1979, doet uitspraak in honderden gedingen per jaar (

Gemeentearchief Rotterdam. 'Uiteenzetting van het karakter van de Rotterdamse rechtspraak en de populariteit van het Kort Geding' door de president van de rechtbank, mr. J.G.L. Reuder, d.d. 25 september 1963. Geluidsarchief: CD 868, orgineel GB 94.

) en hoewel de Kort Gedingen alleen bedoeld zijn voor spoedeisende zaken, is de lijfspreuk van de president: "als je bij mij komt, moet je wel haast hebben" (Waanders, Rotterdam mijn stad, deel 14, pag. 338. (Zwolle, uitgeverij Waanders, 2002).). Overigens ziet de president in de helft van de aangespannen gedingen de zaak eindigen in een minnelijke schikking tussen beide partijen.

De invoering van een nieuw tweede burgerlijk wetboek in de zomer van 1976 en de nieuwe wet op de bijzondere vennootschappen (BV's) doet het werk bij de rechtbank evenredig toenemen (

Gemeentearchief Rotterdam. Interview met mr. M.C. de Graaff, ex-griffier van het kantongerecht, oud-secretaris van de Kamer van Toezicht en ex-griffier van de rechtbank Rotterdam, d.d. 5 september 1978. Geluidsarchief: CD 749, orgineel GB 1057.

).

Aan het eind van de jaren zeventig bestaat de Rotterdamse organisatie uit de president, mr. Nivard, 9 vice-presidenten, 19 rechters, 29 rechter-plaatsvervangers (waarvan 2 gerechtsauditeuren), 1 griffier, 1 substituut-griffier, 11 waarnemend-griffiers en 11 waarnemend-griffiers met buitengewoon verlof. Daarnaast bestaat het parket uit 1 hoofd-officier van justitie, mr. J.D. de Jong, 3 arrondissements-officieren van justitie eerste klasse, 6 arrondissements-officieren van justitie, 1 substituut-officier van justitie, 4 plaatvervangende officieren van justitie en 1 verkeersschout (

Maasboekje 1979, pag. 142. Uitgave Gemeente Rotterdam, Gemeentedrukkerij.

).

Eind 1899 wordt de rechtbank ondergebracht in het gerechtsgebouw aan de Noordsingel te Rotterdam met daarbij een nieuw Huis van Bewaring. Vijftig jaar later - april 1953 - is er sprake van verbouw van het gebouw aan de Noordsingel en een mogelijke sloop van het Huis van Bewaring. Realisatie: komende zomer ! Van dit alles is weinig terechtgekomen. Reden om voor hoofd-officier J.D. de Jong bij de installatie van mr. F.J.M. Nivard in april 1979 de hoop uit te spreken dat de nieuwe president als 'bouwpastoor' een nieuwbouw zal kunnen realiseren (

Rotterdams Nieuwsblad, 3-4-1979, pag. 5. 'Installatie mr. F.J.M. Nivard tot nieuwe president' .

).

1.2 Territorium

Nederland telt 19 arrondissementen, waarvan de arrondissementsrechtbank Rotterdam er één van is. De rechtbank behandeld zaken in eerste- en tweede aanleg. Tot 1 januari 2002 waren de 62 kantongerechten onafhankelijk, daarna resorteren zij onder de arrondissementsrechtbanken.

bron: www.rechtspraak.nl

2. Praesidium 1950 - 1979

Gedurende de periode 1950 - 1979 zijn vijf presidenten aan de arrondissementsrechtbank Rotterdam verbonden geweest.

Mr. dr. G.L. van Oosten Slingeland (oktober 1949- februari 1950)

Mr. dr. G.L. van Oosten Slingeland werd op in oktober 1949 geïnstalleerd als president van de Rotterdamse rechtbank. Hij volgde in die hoedanigheid mr. H. de Bie op. Temeer omdat zijn ambtsperiode binnenkort zou zijn afgelopen werd zijn benoeming gezien als waardering voor zijn gehele loopbaan. Die loopbaan bestond uit diverse rechterlijke functies bekleed te hebben bij de rechtbank te Arnhem ,waar hij in 1930 tot vice-president benoemd werd. Van Oosten Slingeland stond bekend als harde werker. Hij en zijn werkkamer, met de immer brandende verlichting in de avond, stond bij de rechtbank bekend als 'de nachtploeg'. Wegens ziekte moest Van Oosten Slingeland (70) begin 1950 zijn taken neerleggen en kort daarop werd hem eervol ontslag verleend. In 29 april van dat jaar werd Van Oosten Slingeland benoemd tot ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw. Van Oosten Slingeland overleed op 5 mei 1964 in De Steeg. (

Rotterdams Jaarboekje 1950, 3 okt. 1949 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse Uitgeversmij. 1950)., Rotterdams Jaarboekje 1951, 25 febr. 1950 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse Uitgeversmij. 1951)., Rotterdams Parool, 4-10-1949, pag.2 'Installatie president en vice-president' , Rotterdams Parool, 1-3-1950, pag. 2 'Presidentwisseling bij de Rotterdamse rechtbank'.

).

Mr. J. van Vollenhoven (maart 1950 - maart 1957)

Met het alleen het vervullen van de vereiste formaliteiten werd vice-president mr. J. van Vollenhoven (geb. 15 juni 1889) op 1 maart 1950 benoemd tot nieuwe president. Mr. van Vollenhoven, Rotterdammer van geboorte, studeerde op het Erasmiaans Gymnasium en na zijn doctoraal rechten werd hij in 1917 adjunct-inspecteur der directe belastingen te Hoorn en een jaar later inspecteur. In 1920 vertrok hij naar Nederlands Indië. In Semarang vervulde hij het inspecteurschap-financiën. In 1924 werd hij in het particuliere leven secretaris van de Indische Ondernemersbond te Batavia. In 1932 werd van Vollenhoven gerepatrieerd en vestigde zich als advocaat en procureur te Schiedam. Twee jaar later wordt hij rechter-plaatsvervanger bij de Rotterdamse rechtbank en in 1937 rechter waar hij als politierechter zeer bekend wordt.

In 1946 wordt hij benoemd tot vice-president. Andere benoemingen zijn ondermeer raadsheer bij het bijzonder Gerechtshof voor de berechting van oorlogsmisdadigers in Den Haag en in 1947 vice-president van datzelfde hof. In 1957 verlaat hij Rotterdam om als president van het Arnhems belastinggerechtshof het vice-presidentschap aldaar te bekleeden. Als president van de Rotterdamse rechtbank behandelde hij soms meer dan 20 Kort Gedingen per week.

Mr. van Vollenhoven heeft naast zijn rechterlijke functie's nog tal van functie's bekleed. Zo was hij plv-voorzitter van de Tariefcommissie te Amsterdam, voorzitter van de Raad van Beroep der directe Belastingen, regent van de strafgevangenis, bestuurslid van het Hofje Gerrit de Koker, commissaris van de Diergaarde Blijdorp en voorzitter van de Spijtoptantencommissie. Laatstgenoemde commissie is voor personen die spijt hebben van het aannemen van de Indonesische nationaliteit na de soeveraniteitsoverdracht. Hij is trouw bezoeker van de Groote Sociëiteit Amicitia en placht gaarne een 'Braziligar'op te steken. Mr. van Vollenhoven overleed op 27 juli 1967 (

Rotterdams Jaarboekje 1958, 6 febr. 1957 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1958), Rotterdams Parool, 1-3-1950, pag. 2 'Presidentwisseling bij de Rotterdamse rechtbank', De Rotterdammer, 6-2-1957, pag. 5 'Mr. J.van Vollenhoven zal Rotterdam verlaten', Rotterdams Parool, 7-2-1957, pag. 3 'Mr. J. van Vollenhoven gaat naar Arnhem', Nederlands Patriciaat 1967, pag. 272-331. 'Van Vollenhoven', Rotterdams Jaarboekje 1968, pag. 231-233 Mr. J. van Vollenhoven, 15 juni 1889 - 27 juli 1967' éloge door mr. A. Dirkzwager. (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1968).

).

Mr. J. Overwater (maart 1957 - juni 1958)

Mr. J. Overwater was een telg uit een Zuidhollands boerengeslacht en werd op 25 februari 1882 te Barendrecht geboren. Net als zijn voorganger studeerde hij aan het Erasmiaans Gymnasium en daarna rechten in Leiden. In 1919 promoveerde hij met een proefschrift over de reclassering van minderjarigen. Een jaar later wordt hij secretaris van het genootschap voor zedelijke verbetering en in 1921 secretaris van de voogdijraad te Amsterdam. In 1932 wordt hij kinderrechter te Rotterdam. In 1947 wordt hij vice-president van de rechtbank waar hij leiding geeft aan de kamer voor familiezaken. In datzelfde jaar benoemd tot ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw tijdens het 25-jarig jubileumbijeenkomst over het Nederlandse kinderrecht.

Hij werkte in een tweetal commissies, aan de eerste herziening van het (kinder)strafrecht en die van pleegkinderen. (o.a. met prof. Pompe, van het centraal college voor de reclassering). Ook presideerde hij een commissie voor de FIOM die leidde tot de adoptiewet van januari 1957. Hij was voorzitter van de Federatie voor de Kinderbescherming én van het comité van kinderpostzegels. Mr. Jacobus Overwater overleed geheel onverwacht op donderdag 13 juni 1958 in de leeftijd van 66 jaar (

Rotterdams Jaarboekje 1958, 26 maart 1957 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1958), Rotterdams Parool, 27-3-1957, pag. 3. 'Mr. Overwater president van de Rotterdamse rechtbank', De Rotterdammer, 16-6-1958, pag. 4. 'Humaan rechter met warm hart voor kinderbescherming Mr. J. Overwater (66) donderdag overleden'.

).

Mr. J. G.L. Reuder (augustus 1958 - april 1979)

Mr. J.G.L. Reuder (Jan, voor intimi) werd na het onverwacht overlijden van zijn voorganger in augustus 1958 tot president van de rechtbank benoemd. Hij was een geboren Rotterdammer, (14-3-1909) die studeerde aan het Erasmiaans Gymnasium. Zijn rechterlijke loopbaan begon hij als waarnemend-griffier bij de rechtbank terwijl hij tevens een advocatenpraktijk uitoefende (1932-1940). Op 4 mei 1939 ontving Johannes George Levin Reuder zijn doctorsbul in de rechtsgeleersdheid met het proefschrift "De grondtrekken van 't procesrecht der vrijwillige rechtspraak".

In 1940 volgde zijn benoeming tot substituut-griffier aan de rechtbank. Drie jaar later werd mr. Reuder door de Duitse bezettingsauthoriteiten ontslagen. Na de oorlog kwam hij terug bij de rechtbank aan de Noordsingel. In 1946 volgde zijn benoeming tot rechter. Na een loopbaan van 47 jaar werd hem in 1979 eervol ontslag verleend. Mr. Reuder (70) werd bij die gelegenheid benoemd tot commandeur in de orde van Oranje Nassau. De 'meester van het Kort Geding' werd al zingend uitgeluid door het advocatengilde met mr. Ten Have aan de piano. 'de heer zij ons genadig' waren zijn laatste woorden in functie. Op 29 maart 1999 overleed hij op negentigjarige leeftijd (

Rotterdams Parool, 15-8-1958, pag.3. 'Mr. Reuder, president van de rechtbank', Rotterdams Nieuwsblad, 31-3-1979, pag.5. 'Mr. Reuder met ontslag', Rotterdams Jaarboekje 1980, 30 maart 1979 (Rotterdam, W.L. & J. Brusse NV, 1980).

).

Mr. F.J.M. Nivard (april 1979 - maart 1988)

Mr. F.J.M. Nivard heeft over de periode 1950-79 slechts kort zijn presidentschap mogen uitoefenen. Voor het merendeel bestrijkt zij de periode ná 1979. Bij zijn installatierede maakte hij gewag over: "de onderbezetting rechterlijke macht die een chronische kwaal wordt." In 1988 wordt hij bij zijn afscheid benoemd tot commandeur in de orde van Oranje Nassau welke versierselen hem worden omgehangen door minister van justitie B. Korthals Altes (

Rotterdams Nieuwsblad, 3-4-1979, pag. 5. 'Installatie mr. F.J.M. Nivard tot nieuwe president', Rotterdams Nieuwsblad, 1-3-1988, pag.15. 'Mr. Ter Kuile nieuwe president van de Rotterdamse rechtbank'.

)

Bijlage II: Overzicht van functionarissen van de rechterlijke macht van de arrondissementsrechtbank Rotterdam, periode 1950 - 1979 (op chronologie).
Tabel met zoekresultaten in archieven
Presidenten
15-08-1949 - 17-02-1950 15-08-1949 - 17-02-1950
17-02-1950 - 30-01-1957 17-02-1950 - 30-01-1957
23-03-1957 - 12-06-1958 23-03-1957 - 12-06-1958
04-08-1958 - 01-04-1979 04-08-1958 - 01-04-1979
04-01-1979 - 01-03-1988 04-01-1979 - 01-03-1988

 

Tabel met zoekresultaten in archieven
Vice-presidenten
04-05-1946 - 16-02-1950 04-05-1946 - 16-02-1950
02-05-1947 - 23-03-1957 02-05-1947 - 23-03-1957
15-08-1949 - 01-10-1959 15-08-1949 - 01-10-1959
29-04-1950 - 14-02-1959 29-04-1950 - 14-02-1959
29-o4-1950 - 30-11-1950 29-o4-1950 - 30-11-1950
16-01-1950 - 22-09-1952 16-01-1950 - 22-09-1952
07-04-1953 - 01-09-1962 07-04-1953 - 01-09-1962
17-03-1956 - 04-08-1958 17-03-1956 - 04-08-1958
23-03-1957 - 01-08-1959 23-03-1957 - 01-08-1959
05-12-1958 - 01-12-1981 05-12-1958 - 01-12-1981
19-03-1959 - 01-07-1977 19-03-1959 - 01-07-1977
02-09-1959 - 01-12-1982 02-09-1959 - 01-12-1982
02-09-1959 - 01-04-1983 02-09-1959 - 01-04-1983
02-09-1959 - 11-05-1962 02-09-1959 - 11-05-1962
18-06-1962 - 04-01-1979 18-06-1962 - 04-01-1979
18-06-1962 - 01-04-1969 18-06-1962 - 01-04-1969
17-10-1962 - 25-03-1964 17-10-1962 - 25-03-1964
14-07-1964 - 07-08-1974 14-07-1964 - 07-08-1974
21-11-1966 - 22-04-1969 21-11-1966 - 22-04-1969
21-03-1969 - 01-08-1978 21-03-1969 - 01-08-1978
06-06-1969 - 01-03-1988 06-06-1969 - 01-03-1988
07-11-1972 - 01-04-1977 07-11-1972 - 01-04-1977
02-01-1974 - 12-09-1977 02-01-1974 - 12-09-1977
09-12-1974 - 01-10-1982 09-12-1974 - 01-10-1982
13-05-1977 - 03-09-1981 13-05-1977 - 03-09-1981
18-03-1978 - ?? 18-03-1978 - ??
06-07-1978 - 01-03-1988 06-07-1978 - 01-03-1988
09-06-1979 - ?? 09-06-1979 - ??

 

Tabel met zoekresultaten in archieven
Rechters
07-04-1927 - 01-12-1958 07-04-1927 - 01-12-1958
20-05-1937 - 29-04-1950 20-05-1937 - 29-04-1950
10-05-1941 - 28-04-1959 10-05-1941 - 28-04-1959
22-08-1942 - 15-01-1951 22-08-1942 - 15-01-1951
05-07-1943 - 08-04-1947 05-07-1943 - 08-04-1947
17-04-1947 - 17-12-1951 17-04-1947 - 17-12-1951
04-08-1943 - ?? 04-08-1943 - ??
01-09-1945 - 27-12-1945 01-09-1945 - 27-12-1945
31-05-1946 - 13-01-1956 31-05-1946 - 13-01-1956
10-05-1946 - 15-04-1951 10-05-1946 - 15-04-1951
04-10-1946 - 16-03-1956 04-10-1946 - 16-03-1956
04-10-1946 - 01-10-1959 04-10-1946 - 01-10-1959
05-11-1947 - 01-04-1977 of 06-11-72 05-11-1947 - 01-04-1977 of 06-11-72
01-04-1948 - 01-12-1981 of 04-12-58 01-04-1948 - 01-12-1981 of 04-12-58
17-09-1948 - 07-02-1956 17-09-1948 - 07-02-1956
01-10-1949 - 01-08-1981 of 19-03-59 01-10-1949 - 01-08-1981 of 19-03-59
17-02-1950 - 23-09-1959 17-02-1950 - 23-09-1959
17-02-1950 - 01-09-1959 17-02-1950 - 01-09-1959
20-06-1950 - 01-09-1959 20-06-1950 - 01-09-1959
20-06-1950 - 26-05-1957 20-06-1950 - 26-05-1957
13-01-1951 - 14-07-1960 13-01-1951 - 14-07-1960
13-01-1951 - sept-okt 1961 13-01-1951 - sept-okt 1961
01-05-1951 - sept-okt 1961 01-05-1951 - sept-okt 1961
07-08-1952 - 07-08-1974 07-08-1952 - 07-08-1974
10-07-1953 - 18-06-1962 10-07-1953 - 18-06-1962
13-01-1954 - 15-10-1956 13-01-1954 - 15-10-1956
21-08-1956 - 08-02-1960 21-08-1956 - 08-02-1960
21-08-1956 - 16-10-1962 21-08-1956 - 16-10-1962
11-04-1957 - ?? 11-04-1957 - ??
10-08-1957 - 30-03-1969 10-08-1957 - 30-03-1969
19-08-1957 - 16-07-1964 19-08-1957 - 16-07-1964
29-01-1958 - 02-10-1967 29-01-1958 - 02-10-1967
29-01-1958 - 30-06-1966 29-01-1958 - 30-06-1966
22-07-1959 - 20-11-1966 22-07-1959 - 20-11-1966
14-09-1959 - 26-03-1969 14-09-1959 - 26-03-1969
17-03-1960 - 21-04-1969 17-03-1960 - 21-04-1969
17-03-1960 - 15-01-1968 17-03-1960 - 15-01-1968
09-04-1960 - 26-06-1974 09-04-1960 - 26-06-1974
14-09-1960 - 17-10-1961 14-09-1960 - 17-10-1961
11-02-1961 - 19-05-1983 11-02-1961 - 19-05-1983
20-03-1961 - 28-06-1962 20-03-1961 - 28-06-1962
13-04-1965 - 26-05-1970 13-04-1965 - 26-05-1970
17-11-1961 - 16-07-1970 17-11-1961 - 16-07-1970
13-12-1961 - 25-09-1972 13-12-1961 - 25-09-1972
13-12-1961 - 01-09-1964 13-12-1961 - 01-09-1964
31-01-1962 - 02-04-1962 31-01-1962 - 02-04-1962
10-01-1963 - 01-09-1966 10-01-1963 - 01-09-1966
10-01-1963 - 16-03-1967 10-01-1963 - 16-03-1967
01-09-1964 - 05-01-1971 01-09-1964 - 05-01-1971
13-09-1964 - 05-01-1973 13-09-1964 - 05-01-1973
07-01-1965 - 09-12-1974 07-01-1965 - 09-12-1974
07-01-1965 - 02-01-1974 07-01-1965 - 02-01-1974
06-08-1966 - 16-10-1972 06-08-1966 - 16-10-1972
30-08-1966 - 16-02-1970 30-08-1966 - 16-02-1970
21-11-1966 - 18-01-1977 21-11-1966 - 18-01-1977
17-02-1962 - 01-09-1967 17-02-1962 - 01-09-1967
14-07-1967 - 01-04-1968 14-07-1967 - 01-04-1968
29-09-1967 - 01-05-1974 29-09-1967 - 01-05-1974
27-02-1968 - 06-06-1969 27-02-1968 - 06-06-1969
27-02-1968 - 30-08-1968 27-02-1968 - 30-08-1968
03-05-1974 - 01-08-1984 03-05-1974 - 01-08-1984
01-04-1968 - 01-05-1970 01-04-1968 - 01-05-1970
24-05-1968 - 02-09-1977 24-05-1968 - 02-09-1977
13-06-1969 - 01-08-1984 13-06-1969 - 01-08-1984
12-07-1969 - 30-07-1975 12-07-1969 - 30-07-1975
12-07-1969 - 01-10-1974 12-07-1969 - 01-10-1974
20-07-1969 - 10-01-1978 20-07-1969 - 10-01-1978
28-07-1969 - 12-03-1976 28-07-1969 - 12-03-1976
15-06-1970 - 06-07-1978 15-06-1970 - 06-07-1978
04-06-1971 - 28-02-1974 04-06-1971 - 28-02-1974
04-06-1971 - 09-07-1979 04-06-1971 - 09-07-1979
01-12-1971 - 20-04-1972 01-12-1971 - 20-04-1972
18-07-1972 - 12-06-1980 18-07-1972 - 12-06-1980
05-04-1973 - ?? 05-04-1973 - ??
05-04-1973 - 23-11-1979 05-04-1973 - 23-11-1979
28-07-1973 - 18-03-1978 28-07-1973 - 18-03-1978
28-07-1973 - 17-12-1976 28-07-1973 - 17-12-1976
16-03-1974 - 01-10-1974 16-03-1974 - 01-10-1974
31-07-1978 - 16-06-1981 31-07-1978 - 16-06-1981
09-08-1974 - 20-04-1979 09-08-1974 - 20-04-1979
09-08-1974 - 24-11-1974 09-08-1974 - 24-11-1974
07-04-1975 - 05-07-1982 07-04-1975 - 05-07-1982
27-06-1975 - 10-03-1982 27-06-1975 - 10-03-1982
23-08-1975 - 13-05-1977 23-08-1975 - 13-05-1977
23-04-1976 - 04-09-1981 23-04-1976 - 04-09-1981
23-04-1976 - 01-09-1981 23-04-1976 - 01-09-1981
19-10-1976 - 20-12-1982 19-10-1976 - 20-12-1982
21-04-1977 - 02-01-1985 21-04-1977 - 02-01-1985
21-06-1977 - 01-09-1988 21-06-1977 - 01-09-1988
21-06-1977 - 22-03-1983 21-06-1977 - 22-03-1983
06-10-1977 - 17-08-1983 06-10-1977 - 17-08-1983
23-05-1978 - 21-05-1986 23-05-1978 - 21-05-1986
31-07-1978 - 16-06-1981 31-07-1978 - 16-06-1981
04-08-1979 - 21-02-1983 04-08-1979 - 21-02-1983
07-03-1979 - 17-04-1989 07-03-1979 - 17-04-1989
10-03-1979 - 11-12-1980 10-03-1979 - 11-12-1980
09-10-1979 - 23-01-1987 09-10-1979 - 23-01-1987

 

Tabel met zoekresultaten in archieven
Rechter-plaatsvervangers
12-04-1937 - 01-07-1954 12-04-1937 - 01-07-1954
12-04-1937 - 01-09-1954 12-04-1937 - 01-09-1954
01-09-1939 - 01-12-1973 01-09-1939 - 01-12-1973
21-10-1942 - 01-03-1963 21-10-1942 - 01-03-1963
10-05-1944 - 01-06-1967 10-05-1944 - 01-06-1967
09-10-1946 - 01-10-1976 09-10-1946 - 01-10-1976
03-07-1948 - 01-07-1980 03-07-1948 - 01-07-1980
03-07-1949 - 17-04-1952 03-07-1949 - 17-04-1952
21-06-1949 - 29-06-1950 21-06-1949 - 29-06-1950
21-06-1949 - 11-08-1951 21-06-1949 - 11-08-1951
28-11-1949 - 03-11-1975 28-11-1949 - 03-11-1975
02-08-1952 - ?? 02-08-1952 - ??
22-09-1942 - 01-11-1957 22-09-1942 - 01-11-1957
07-10-1942 - 08-10-1953 07-10-1942 - 08-10-1953
07-10-1942 - 01-03-1963 07-10-1942 - 01-03-1963
14-04-1944 - 01-07-1967 14-04-1944 - 01-07-1967
13-04-1944 - 01-03-1958 13-04-1944 - 01-03-1958
25-06-1946 - 01-07-1976 25-06-1946 - 01-07-1976
03-07-1948 - 01-05-1967 03-07-1948 - 01-05-1967
03-07-1948 - 25-04-1965 03-07-1948 - 25-04-1965
21-05-1949 - 26-05-1953 21-05-1949 - 26-05-1953
21-06-1949 - 01-01-1962 21-06-1949 - 01-01-1962
20-11-1949 - 03-11-1975 20-11-1949 - 03-11-1975
04-07-1950 - 01-01-1968 04-07-1950 - 01-01-1968
04-07-1950 - 15-10-1956 04-07-1950 - 15-10-1956
26-01-1951 - 12-01-1954 26-01-1951 - 12-01-1954
10-02-1951 - 01-11-1952 10-02-1951 - 01-11-1952
10-02-1951 - 10-05-1955 10-02-1951 - 10-05-1955
06-08-1952 - 07-10-1957 06-08-1952 - 07-10-1957
17-06-1954 - 18-03-1955 17-06-1954 - 18-03-1955
15-10-1955 - 15-10-1957 15-10-1955 - 15-10-1957
24-11-1955 - 01-10-1972 24-11-1955 - 01-10-1972
13-05-1957 - 27-05-1958 13-05-1957 - 27-05-1958
12-08-1957 - 01-08-1974 12-08-1957 - 01-08-1974
12-08-1957 - 01-11-1974 12-08-1957 - 01-11-1974
12-08-1957 - 17-11-1959 12-08-1957 - 17-11-1959
12-08-1957 - 14-02-1962 12-08-1957 - 14-02-1962
12-08-1957 - ?? 12-08-1957 - ??
12-08-1957 - ?? 12-08-1957 - ??
18-11-1957 - ?? 18-11-1957 - ??
29-01-1958 - 31-01-1959 29-01-1958 - 31-01-1959
01-02-1961 - 18-09-1965 01-02-1961 - 18-09-1965
01-02-1961 - 16-04-1965 01-02-1961 - 16-04-1965
11-10-1961 - 28-06-1962 11-10-1961 - 28-06-1962
18-01-1962 - ?? 18-01-1962 - ??
18-01-1962 - 16-04-1965 18-01-1962 - 16-04-1965
18-01-1962 - 18-01-1963 18-01-1962 - 18-01-1963
19-09-1962 - 24-06-1965 19-09-1962 - 24-06-1965
19-09-1962 - 01-09-1964 19-09-1962 - 01-09-1964
20-12-1962 - 01-09-1964 20-12-1962 - 01-09-1964
25-02-1963 - ?? 25-02-1963 - ??
25-02-1963 - 13-10-1978 25-02-1963 - 13-10-1978
18-03-1963 - 05-12-1968 18-03-1963 - 05-12-1968
05-04-1963 - 20-02-1965 05-04-1963 - 20-02-1965
14-07-1964 - 09-02-1967 14-07-1964 - 09-02-1967
19-10-1964 - 01-10-1969 19-10-1964 - 01-10-1969
04-12-1964 - ?? 04-12-1964 - ??
14-06-1965 - 02-09-1968 14-06-1965 - 02-09-1968
14-06-1965 - ?? 14-06-1965 - ??
16-02-1966 - 17-02-1967 16-02-1966 - 17-02-1967
31-05-1967 - 04-10-1979 31-05-1967 - 04-10-1979
01-08-1966 - 20-05-1971 01-08-1966 - 20-05-1971
29-09-1966 - ?? 29-09-1966 - ??
16-11-1966 - 06-10-1968 16-11-1966 - 06-10-1968
08-02-1967 - 26-02-1968 08-02-1967 - 26-02-1968
03-04-1967 - 28-07-1969 03-04-1967 - 28-07-1969
14-07-1967 - 12-07-1969 14-07-1967 - 12-07-1969
29-08-1967 - 28-07-1969 29-08-1967 - 28-07-1969
03-07- 1968 - 13-01-1969 03-07- 1968 - 13-01-1969
20-12-1968 - 20-10-1970 20-12-1968 - 20-10-1970
24-09-1969 - 15-06-1970 24-09-1969 - 15-06-1970
16-10-1969 - 06-11-1972 16-10-1969 - 06-11-1972
10-11-1969 - 27-01-1977 10-11-1969 - 27-01-1977
23-09-1970 - 15-06-1972 23-09-1970 - 15-06-1972
07-08-1971 - 07-12-1971 07-08-1971 - 07-12-1971
08-12-1971 - 18-07-1972 08-12-1971 - 18-07-1972
26-01-1972 - 05-04-1973 26-01-1972 - 05-04-1973
28-04-1972 - 23-12-1978 28-04-1972 - 23-12-1978
27-03-1973 - 21-04-1977 27-03-1973 - 21-04-1977
15-11-1973 - ?? 15-11-1973 - ??
02-02-1974 - ?? 02-02-1974 - ??
28-02-1974 - ?? 28-02-1974 - ??
05-04-1974 - ?? 05-04-1974 - ?? (

was al rechter tussen '66 en '72

)
10-04-1974 - ?? 10-04-1974 - ??
24-05-1974 - 23-04-1976 24-05-1974 - 23-04-1976
27-06-1974 - 23-04-1976 27-06-1974 - 23-04-1976
17-06-1974 - 27-06-1975 17-06-1974 - 27-06-1975
17-08-1974 - ?? 17-08-1974 - ??
07-10-1974 - ?? 07-10-1974 - ??
24-01-1975 - 19-10-1976 24-01-1975 - 19-10-1976
22-02-1975 - 21-06-1977 22-02-1975 - 21-06-1977
08-03-1975 - ?? 08-03-1975 - ??
12-05-1975 - 20-06-1977 12-05-1975 - 20-06-1977
21-05-1971 - ?? 21-05-1971 - ??
07-11-1975 - ?? 07-11-1975 - ??
09-06-1976 - ?? 09-06-1976 - ??
22-06-1976 - 06-10-1977 22-06-1976 - 06-10-1977
29-12-1976 - 23-05-1978 29-12-1976 - 23-05-1978
02-10-1977 - ?? 02-10-1977 - ??
30-10-1977 - 04-08-1979 30-10-1977 - 04-08-1979
14-04-1978 - ?? 14-04-1978 - ??
14-04-1978 - ?? 14-04-1978 - ??

 

Voorzitters van de Raad van Beroep Sociale Verzekeringen

In 1917 zijn alle toen bestaande Raden van Beroep opgeheven en is een zevental nieuwe raden van beroep ingesteld (waaronder in Rotterdam). Hierbij werd de voorzitter opnieuw benoemd.

In 1992 zijn de Raden van Beroep opgegaan in de sector Bestuursrecht.

1941 - 1952 1941 - 1952
1952 - 1962 1952 - 1962
1963 - 1981 1963 - 1981
3. Kamer van Toezicht op de notarissen.

Naast de rechterlijke macht is er in het Rotterdamse nog een Kamer van Toezicht op de notarissen, advocaten, procureurs en deurwaarders. De president van de rechtbank is ambtshalve voorzitter van deze Kamer van Toezicht. Verder bestaat de Kamer van Toezicht uit 2 notaris-leden, 2 leden door de minister aangewezen, plus de griffier van de rechtbank die als secretaris fungeert.

De Kamer is verantwoordelijk voor de toezicht op de notarissen die resideren binnen het arrondissement. De notarissen kunnen kwestieuze te verlijden akten bij de Kamer melden. Ook bemiddeld de Kamer van Toezicht in geschillen tussen notarissen onderling én tussen notaris en cliëntele. De Kamer van Toezicht is autonoom en er bestond in de periode 1950-79 geen landelijk overkoepelend orgaan (

Gemeentearchief Rotterdam. Interview met mr. M.C. de Graaff, ex-griffier van het kantongerecht, oud-secretaris van de Kamer van Toezicht en ex-griffier van de rechtbank Rotterdam, d.d. 5 september 1978. Geluidsarchief: CD 749, orgineel GB 1057.

).

4. Openbaar Ministerie (Parket)

Hoewel het Parket organiek niet tot de rechtbank behoort zijn de registers van het parket toegevoegd aan het archief van de arrondissementsrechtbank Rotterdam (

Huijbrecht, C.R. (e.d.) Werkboek inventarisatie rechtelijke archieven 1838-1940 (Den Haag, 1991, pag. 64 en pag. 78).

). Het betreft hier de parketregisters strafzaken, de parketregisters economische delicten en de parketregisters belastingzaken.

5. De rechtspraak
5.1 Algemeen

Als uitgangspunt voor de indeling van het Nederlands staatsrecht hanteren we de theorie van de "Trias Politica" van Montesquieu. Wij gaan hierbij niet uit van een spreiding der machten maar van een driedeling van overheidsfuncties, te weten regelgeving, bestuur en rechtspraak.

De rechterlijke macht is het overheidsorgaan waaraan de de functie rechtspraak, althans een belangrijk deel daarvan, is opgedragen. De hoofdlijnen van de bevoegdheid en de inrichting van de rechterlijke macht zijn geregeld in het zesde hoofdstuk van de Grondwet. Daarin treffen wij evenwel geen opsomming aan van de tot die rechterlijke macht behorende gerechten. Art. 116 bepaalt namelijk dat deze door de wetgever worden aangewezen.

De rechterlijke macht bestaat uit de zittende magistratuur, die word gevormd door de leden die zijn belast met de rechtspraak en de staande magistratuur, het openbaar ministerie (OM) De leden van het OM zijn, met uitzondering van de procureur-generaal bij de Hoge Raad, hiërarchisch ondergeschikt aan de minister van justitie.

De leden van de rechterlijke macht met rechtspraak belast en de procureur-generaal bij de Hoge Raad worden bij koninklijk besluit voor het leven benoemd. De aldus gewaarborgde onafhankelijkheid van de rechter houdt in dat hij binnen het staatssysteem aan zelfstandige, niet ondergeschikte positie inneemt. Hij is aan de wetgever en het bestuur geen verantwoording schuldig over de wijze waarop hij zijn taak uitoefent. Er zijn evenwel waarborgen geschapen om met behoud van een onafhankelijke positie het gevaar van willekeur te voorkomen. Deze zijn gelegen in :

  • de gebondenheid van de rechter aan de wet welke als uitgangspunt dient voor de rechterlijke beslissing;
  • de mogelijkheid van hoger beroep;
  • de verantwoording die de rechter verschuldigd is in de vorm van motivering van zijn beslissing tegenover partijen en tegenover de samenleving als geheel.

Competentie en organisatie van de rechterlijke macht zijn onder andere geregeld in de Wet op de Rechterlijke organisatie, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en het Wetboek van Strafvordering.

5.2 Taak en absolute competentie

De arrondissementsrechtbank heeft tot taak in eerste aanleg kennis te nemen van alle burgerlijke rechtsvorderingen uitgezonderd die welke behoren tot de bevoegdheid van de kantongerechten, de hoven en de Hoge Raad (de laatste twee behandelen slechts bij uitzondering civiele zaken in eerste aanleg) alsmede het grootste deel van de strafzaken.

Van een vonnis van de rechtbanken staat in het algemeen beroep open op het "Gerechtshof".

Uitgesloten van beroep zijn onder andere rechtsvorderingen beneden de zogenaamde appèllabiliteitsgrens (oorspronkelijk f 400,=). Verder doet de rechtbank recht in hoger beroep van vonnissen van de kantonrechter. Anders dan in de Franse rechtelijke organisatie bestaan sinds 1838 geen afzonderlijke rechtbanken van koophandel: de arrondissementsrechtbanken zijn tevens bevoegd in zaken van koophandel. Het onderscheid tussen zaken van koophandel (waarvoor bijzondere procedureregels golden) en andere zaken bestond tot 1934. In de taak, de absolute competentie en de procedures van de rechtbanken werden meermaals veranderingen aangebracht (

Huijbrecht, C.R. (e.d.) Werkboek inventarisatie rechterlijke archieven, 1838-1940 (Den Haag, 1991).

).

5.3 Arrondissement

5.3.1 Zittende magistratuur

De arrondissementsrechtbank bestaat uit een aantal rechters en plaatsvervangende rechters, die voor het leven worden benoemd door de Kroon. De grotere rechtbanken zijn verdeeld in kamers van tenminste drie rechters, onder wie de president of vice-president. De rechters vonnissen in burgerlijke zaken in oneven aantal, doch tenminste met drie rechters.

Sedert 1909 (

Wet van 27 september 1909, Staatsblad 1909, art. 324.

) was het echter reeds mogelijk enkelvoudige kamers te vormen, maar van deze bevoegdheid is alleen in Amsterdam en Rotterdam gebruik gemaakt. Pas in 1932 werd bij iedere arrondissementsrechtbank een unus judex verplicht gesteld naar wie de rechtbank iedere zaak kan verwijzen. Strafzaken worden gewoonlijk bij de arrondissementsrechtbank door drie rechters afgedaan.

Naast de meervoudige kamers zijn er ook enkelvoudige kamers. Deze bestaan uit een alleen rechtsprekende rechter (unus judex):

  • De politierechter heeft als taak de vereenvoudigde behandeling van eenvoudige strafzaken waarin ten hoogte zes maanden gevangenisstraf kan worden opgelegd
  • De kinderrechter is belast met de behandeling van burgerlijke kinderzaken en kinderstrafzaken
  • De economische politierechter houdt zich uitsluitend bezig met de berechting van economische delicten.

De president van de arrondissementsrechtbank is bevoegd in "alle gevallen waarin het belang van partijen eenige onverwijlde voorzieningen bij voorraad vordert" een uitspraak in kort geding te doen. Zijn beslissing brengt echter geen nadeel toe aan de zaak ten principale (de zogenaamde bodemprocedure).

De arrondissementsrechtbank wordt bijgestaan door een griffier en aan hem ondergeschikte substituut-griffiers en klerken. Aan elke arrondissementsrechtbank zijn deurwaarders verbonden, zij worden aangesteld door het gerechtshof op voordracht van de rechtbank. Zij mogen tevens deurwaarder zijn bij de kanton-gerechten welke behoren tot het arrondissement waarin zij zijn aangesteld. Eén van de deurwaarders in het arrondissement wordt aangewezen als eerste deurwaarder, onder meer belast met het bewaren van de orde tijdens de terechtzittingen

5.3.2 Staande magistratuur

Het openbaar ministerie (OM), ook wel "het parket" genoemd, is ook per arrondissement ingedeeld. Het OM behoort niet echter tot de rechterlijke macht, de voornaamste taak van de ambtenaren van het OM is het vervolgen van strafbare feiten.

In civiele zaken heeft het OM tot taak het aanbrengen van zaken die de openbare orde raken, bij voor- beeld zaken waarbij personae miserabiles (minderjarigen, onder curatele gestelden) betrokken zijn. Tot 1932 (

Wet van 3 december 1932, Staatsblad 1932, art. 577.

) was voorts in bepaalde zaken een preadvies of conclusie van het OM vereist alvorens vonnis kon worden gewezen.

5.4 Procedures

Hieronder volgt in het kort een overzicht van de procedures bij de arrondissementsrechtbank, de zogenaamde ´context van handelen´.

5.4.1 Strafrechtelijke zaken

1. Procesgang voor de meervoudige kamer:

  • Is er een strafbaar feit gepleegd, dan vindt een opsporingsonderzoek plaats door de politie en het openbare ministerie.
  • Aanhangig maken van de zaak door de officier van justitie- hetzij rauwelijks - hetzij na gerechtelijk vooronderzoek door de rechter-commissaris - en door betekening van een dagvaarding vanwege de deurwaarder aan de verdachte.
  • De zaak wordt op de zittingsrol gezet.
  • De zaak wordt door de deurwaarder uitgeroepen, verschijnt de verdachte niet dan kan de rechtbank verstek verlenen.
  • Behandeling van de zaak ter terechtzitting: onder andere door voorlegging van de zaak door de officier van justitie, verhoor van getuigen en deskundigen en verhoor van de verdachte
  • Vordering (requisitoir) van de officier van justitie, inhoudende straf of maatregel en strafbaar feit.
  • Antwoord en verdediging verdachte. Hierna kan de officier van justitie nogmaals het woord voeren. De verdachte heeft het laatst woord.
  • Van de zitting wordt door de griffier een proces-verbaal opgemaakt.
  • Na onderzoek ter terechtzitting volgt na beraadslaging in de Raadkamer (geheim), de uitspraak; direct of na bepaalde tijd.
  • Hierna volgt de uitspraak en het vonnis in een openbare zitting, waarvan proces verbaal wordt opgemaakt.
  • Tegen het vonnis is hoger beroep bij het gerechtshof of cassatie bij de Hoge Raad mogelijk.

2. Procesgang voor de enkelvoudige kamer:

De procesgang voor de politierechter, kinderrechter en economische politierechter verloopt op ongeveer dezelfde wijze als de procesgang voor de meervoudige kamer.

5.4.2 Burgerrechtelijke zaken

1. Meervoudige kamer bij dagvaarding; procesgang:

  • Dagvaarding, uitgebracht (betekent, geëxploiteerd) door de deurwaarder.
  • Plaatsing op de rol.
  • Afroeping zaak door deurwaarder. Wanneer de gedaagde niet verschijnt kan de rechtbank verstek verlenen.
  • Conclusie van eis door procureur van eiser en overlegging stukken en conclusie van antwoord door procureur gedaagde.
  • Hierop conclusie van antwoord namens eiser en daarop dupliek door gedaagde en eventuele andere conclusies.
  • Na nemen van conclusie kunnen pleidooien volgen of kan recht op stukken, d.w.z. zonder mondelinge toelichting gevraagd worden.
  • Na pleidooien kunnen stukken in handen van het openbaar ministerie worden gesteld, ter fine van conclusie.
  • Alvorens eindvonnis te wijze kan de rechtbank bij interlocutoir vonnis (tussenvonnis) bewijsvoering opleggen, door middel van verhoor van getuigen (enquête), bericht van
  • deskundigen, gerechtelijke plaatsopneming (oculaire inspectie, descente), het opleggen van een eed, verhoor op vraagpunten, boekenonderzoek, dwanguitgifte van akten en onderzoek naar de echtheid van een geschrift.
  • De rechtbank bepaalt het vonnis dat ter openbare zitting wordt uitgesproken. Hiervan wordt verslag (proces-verbaal) gemaakt door de griffier.
  • Tegen het vonnis kan hoger beroep bij het gerechtshof of cassatie bij de hoge raad worden ingesteld.

2. Meervoudige kamer, bij rekest

De rekestprocedure is eenvoudiger dan de dagvaardingsprocedure en begint met de inschrijving van het rekest in het register van rekesten. De behandeling van het verzoek vindt plaats in de raadkamer waarna de rechter een schriftelijke uitspraak doet in de vorm van een beschikking.

3. Faillissement

De faillissementswetgeving is geregeld in de faillissementswet 1893 en de procedure geldt zowel voor kooplieden als voor particulieren. De rekestprocedure is een bijzondere omdat het vonnis de faillissementsprocedure juist ingang zet. Sinds 1914 bestaat naast het faillissement de mogelijkheid tot het aanhouden van de faillietverklaring en het verlenen van surséance van betaling.

4. Opsluiting van krankzinnigen

Belanghebbende kunnen of bij de kantonrechter of via de officier van justitie bij de president van de rechtbank een rekest indienen ter machtiging tot plaatsing in een gesticht. Stukken betreffende de opsluiting van krankzinnigen kunnen dus zowel in het archief van de arrondissementsrechtbank als ook van het kantongerecht gevonden worden.

5. Enkelvoudige kamer, president in kort geding

Een kortgeding is bedoeld om op kort termijn een uitspraak te krijgen. Een behandeling in kort geding is slechts mogelijk wanneer aan twee eisen is voldaan: er moet sprake zijn van onverwijde spoed en een onmiddellijke voorziening is nodig. De zaak wordt aanhangig gemaakt bij dagvaarding of door vrijwillige verschijning van partijen. Tegen het vonnis staat hoger beroep open bij het gerechtshof.

6. Enkelvoudige kamer, kinderrechter

Het kinderrecht behoort tot de voluntaire rechtspraak en zaken vangen aan met het indienen van een verzoekschrift. De rechter roept altijd direct betrokken op als ouders, voogden en de raad voor de kinderbescherming voordat hij een uitspraak doet. De kinderrechter neemt deel aan alle zaken die betrekking hebben op kinderrechtzaken. Dit betekent dat civielrechtelijke en strafrechtelijke ondertoezichtstelling door de dezelfde rechter behandeld wordt.

5.4.3 Buitengerechtelijke zaken

1. Register ter inschrijving van akten van beraad (en aanvaarding onder het voorrecht van boedelbeschrijving)

Erfgenamen kunnen een nalatenschap aanvaarden zonder enig voorbehoud of onder het voorstel van boedelbeschrijving (beneficiaire aanvaarding) of verwerping. Indien de nalatenschap wordt verworpen, beneficiair aanvaard of wanneer gebruikt wordt gemaakt van het recht van beraad, dient een verklaring hieromtrent bij de griffie van de arrondissementsrechtbank te worden ingeschreven.

2. Register ter inschrijving van akten van overbrenging van de register van de burgerlijke stand

De dubbelen van de registers van de burgerlijke stand dienen elk jaar in januari te worden overgebracht naar de griffie van arrondissementsrechtbank. Van deze overbrenging wordt een akte opgemaakt die wordt ingeschreven in dit register. Deze registers en de dubbelen van de akten over de periode 1950-1979 worden niet met deze inventaris overgebracht maar zullen als een apart bestand worden geïnventariseerd (

Hoofd Rijksarchiefinspectie, machtiging met kenmerk CD/RAI/88/254, periode 1933-85 (d.d. 5 sept. 1988).

).

3. Registers van akten van depot van dubbelen van repertoria van notarissen

De dubbelen van repertoria dienen elk jaar in de eerste twee maanden door de notarissen te worden overgebracht naar de griffie van arrondissementsrechtbank. Van deze overbrenging wordt een akte opgemaakt die wordt ingeschreven in dit register.

Literatuuroverzicht
  1. Achter de Molen, A , Inventaris van het Archief arrondissementrechtbank te Zwolle 1940-1949. (Zwolle)
  2. Algra N.E. Inleiding tot het nederlandse privaatrecht (Doorn, 1968)
  3. Algra N.E. Gokkel, H.R.W. Fockema Andreae’s rechtsgeleerd handwoordenboek (Alphen aan de Rijn, 1977)
  4. Belifante A.D, In plaats van Bijltjesdag. De geschiedenis van de Bijzondere rechtspleging na de tweede wereldoorlog (Assen, 1978)
  5. Dingemans, R.P.B.A en Steensma, R.W. Gedeelde Geschillen, PIVOT-rapport, nr. 124. Een Institutioneel onderzoek naar het handelen van de rechterlijke macht vanaf 1950. Rijksarchiefdienst, (´s-Gravenhage, 2001)
  6. Everts-Crince le Roy, A.M.C. e.a. Inventaris van het Archieven van de arrondissementrechtbank 1838-1959, het parket van de officier van justitie 1845-1959, de ambtenaar van het openbaar en kandidaat-notarissen 1935-1971 te Almelo (Zwolle, 1993-1996) ministerie 1857-1897, de kamer van toezicht op notarissen
  7. Faber, W. 90- jaren in beroep. Geschiedenis van de raden beroep en de ambtenarengerechten (Zwolle, 1992)
  8. Franken, H. Inleiden tot de rechtswetenschap (Arnhem, 1987)
  9. Fruin, J.A. Bewerkt door Bink, N.J., De Nederlandsche wetboek (Den Haag, 1940)
  10. Gemeentearchief Rotterdam, Ach Lieve Tijd, Zeven eeuwen Rotterdam. De Rotterdammers en hun recht en orde (Zwolle, 1990)
  11. Gessel, A Ketelaar F.C.J. Teuling, A.J.M. den, Archiefbeheer in de praktijk (Alphen aan den Rijn, 1986)
  12. Huijbrecht, C.R. (e.d.) Werkboek inventarisatie rechtelijke archieven 1838-1940 (Den Haag, 1991)
  13. Komen, A. Juridisch zakboek (Deventer, 1981)
  14. Maanen, R.H.C. van, Inventaris van het archief van de arrondissementrechtbank te Rotterdam (1857) 1931 – 1939 (1942) (Den Haag, 1985)
  15. Meerendonk, H.J. van, Handleiding voor selectie en vernietiging van archiefbescheiden (Den Haag, 1985)
  16. Mulder, J.W, de rechtbank te Rotterdam van 1811 tot 1900. Uitgave t.g.v. van de opening van het nieuwe gerechtsgebouw aan de Noordsingel (Rotterdam, 1900)
  17. Stichting Archief Publicaties, Lexicon van Nederlandse Archiefterminologie (Den Haag, 1983)
  18. Stichting Studiecentrum Rechtspleging. Afkortingen en begrippen (Zutphen, maart 2001)

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in