Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Rechtbank 's-Gravenhage tot 1939

3.03.15.01
C. Venema
Nationaal Archief, Den Haag
1992
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.03.15.01
Auteur: C. Venema
Nationaal Archief, Den Haag
1992
CC0

Periode:

1838-1940
merendeel 1838-1939

Omvang:

100.20 meter; 1165 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bevat de rolregisters met klappers, de vonnissen en de procesdossiers van de strafzaken. Strafzaken die bij de officier van Jusititie worden aangemeld krijgen een parketnummer, als de zaken voor de rechtbank komen krijgen ze ook een rolnummer. Het deel-archief van de Politierechter bevat een serie 'fiscale vonnissen' in belastingzaken. Van de rechtspraak in burgerlijke zaken is vrijwel niets bewaard gebleven (als gevolg van het bombardement van maart 1945 op het Bezuidenhout). Tot de stukken betreffende buitengerechtelijke zaken behoort een serie dubbelen van repertoria van notarissen in het arrondissement.

Archiefvormers:

  • Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage, 1838-1939 (1940)

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis

Het arrondissement 's-Gravenhage was op 1 oktober 1838 verdeeld in vier kantons:

's-Gravenhage, Delft, Voorburg en Naaldwijk. (

Wet van 22 december 1828, Stb. 74.

) Per 15 mei 1877 gingen de kantons Voorburg en Naaldwijk op in 's-Gravenhage en Delft, en door opheffing van de arrondissementsrechtbank werden de kantons Leiden en Alphen toegevoegd. (

Wet van 9 april 1877, Stb. 76.

)

Per 1 januari 1934 bleef deze indeling nagenoeg ongewijzigd; slechts de grenzen van de kantons werden enigszins veranderd. (

Wet van 17 november 1933, Stb. 603.

) Zo kwam Bodegraven, dat van 1877 tot 1934 in het kanton Woerden van het arrondissement Utrecht lag, in het kanton Alphen te liggen.

De arrondissementsrechtbank was in 1838 gevestigd aan de Prinsegracht. (

J.F. van West de Veer, De rechtbank te 's-Gravenhage van 1811-1966.

) In 1846 werd het gebouw van de voormalige Nieuwe Doelen betrokken. Dit gebouw, gelegen aan de Korte Vijverberg op de hoek van het Tournooiveld, was eigendom van de gemeente 's-Gravenhage, die per 1 januari 1880 zelf over het gebouw wilde beschikken. (

Kort overzicht van de geschiedenis der gebouwen bij het Departement van Justitie in gebruik, met vermelding van de nummers der dossiers waarin de stukken zijn opgenomen, p. 4.

)
Omdat het aanvankelijk niet lukte vervangende ruimte te vinden werd de huur met twee jaar en daarna nog met zes weken verlengd. Op 11 februari 1882 nam de arrondissementsrechtbank haar intrek in het vroegere woonhuis van Groen van Prinsterer aan de Korte Vijverberg 3. Deze huisvesting was bepaald niet ideaal - veel te klein, zoals in een rapport van 1880 (!) alreeds was geconstateerd (

Algemeen Rijksarchief, Archief Ministerie van Justitie, Gebouwen, dossier 2.

)
- maar het zou tot 1902 duren voordat een beter onderkomen werd gerealiseerd. In 1900 was het paleis aan de Korte Voorhout, dat Koning Willem I in 1828 had laten bouwen voor zijn zoon prins Frederik, voor driehondervijftigduizend gulden gekocht van de Prinses von Wied, Prinses der Nederlanden. Het werd verbouwd tot een Paleis van Justitie, waarin het Gerechtshof en de arrondissementsrechtbank werden gehuisvest. In 1912 werd het pand nogmaals verbouwd, waarbij onder andere de archiefruimte werd vergroot. Bij het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 is het gebouw geheel verwoest.

Bijlagen
Lijsten van gemeenten in het arrondissement 's-Gravenhage

1. Volgens de wet van 22 december 1828, Staatsblad nr. 74, in werking getreden per 1 oktober 1838.

KANTON 'S GRAVENHAGE

  • Wassenaar
  • Scheveningen
  • Zuidwijk

KANTON DELFT

  • Ruijven
  • Vrijeban
  • Tempel
  • Pijnacker
  • Biesland
  • Ackersdijk en Vrouwenregt
  • Schipluiden
  • Abtsregt
  • Hodenpijl
  • 't Hof van Delft

KANTON VOORBURG

  • Zegwaard
  • Rijswijk
  • Zoetermeer
  • Veur en noordzijde van den Leydschendam
  • Nootdorp
  • Nieuweveen
  • Stompwijk, Wilsveen, zuidzijde van den Leydschendam en Tedingerbroek
  • Hoogeveen

KANTON NAALDWIJK

  • 's Maartensregt en Dorppolder
  • Wateringen
  • Hoog en het Woud-Harnasch
  • Loosduinen
  • Groeneveld
  • Monster, Terheijde, Poeldijk en Quintsheul
  • De Lier
  • 's Gravezande en Zand-Ambacht

2. Volgens de wet van 9 april 1877, Staatsblad nr. 76, in werking getreden per 15 mei 1877.

KANTON 'S GRAVENHAGE

  • Voorburg
  • Wassenaar
  • Rijswijk
  • Veur
  • Loosduinen

KANTON DELFT

  • Vrijenban
  • Stompwijk
  • Schipluiden
  • Zegwaard
  • de Lier
  • Zoetermeer
  • Monster
  • Nootdorp
  • Naaldwijk
  • Pijnacker
  • Wateringen
  • Berkel en Rodenrijs
  • Hof van Delft

KANTON LEIDEN

  • Katwijk
  • Leiderdorp
  • Oegstgeest
  • Zoeterwoude
  • Warmond
  • Voorschoten
  • Noordwijkerhout
  • Valkenburg
  • Noordwijk
  • Rijnsburg
  • Voorhout
  • Sassenheim

KANTON ALPHEN

  • Nieuwveen
  • Hazerswoude
  • Rijnsaterwoude
  • Benthuizen
  • Ter Aar
  • Boskoop
  • Woubrugge
  • Zwammerdam
  • Koudekerk
  • Aarlanderveen
  • Oudshoorn

3. Volgens de wet van 17 november 1933, Staatsblad nr. 603, in werking getreden

per 1 januari 1934.

KANTON 'S GRAVENHAGE

  • Voorburg
  • Wassenaar
  • Rijswijk
  • Veur

KANTON DELFT

  • Schipluiden
  • Stompwijk
  • de Lier
  • Zegwaard
  • Monster
  • Zoetermeer
  • 's Gravenzande
  • Nootdorp
  • Naaldwijk
  • Pijnacker
  • Wateringen
  • Berkel

KANTON LEIDEN

  • Warmond
  • Leiderdorp
  • Noordwijkerhout
  • Zoeterwoude
  • Noordwijk
  • Voorschoten
  • Voorhout
  • Valkenburg
  • Sassenheim
  • Rijnsburg
  • Alkemade
  • Katwijk
  • Leimuiden
  • Oegstgeest

KANTON ALPHEN

  • Rijnsaterwoude
  • Hazerswoude
  • Ter Aar
  • Benthuizen
  • Woubrugge
  • Boskoop
  • Koudekerk
  • Zwammerdam
  • Zevenhoven
  • Bodegraven
  • Nieuwkoop
  • Nieuwveen

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Verversen Geef de karakters in die u in de afbeelding ziet. Neem de tekens uit het bovenstaande figuur over. Wanneer de tekens niet duidelijk zijn, kunt u het formulier verzenden om een nieuw figuur weer te geven. De tekens zijn niet hoofdlettergevoelig.  Schakel over naar audio verificatie.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in