Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Rechtbank Gorinchem

3.03.14.01
C. Venema
Nationaal Archief, Den Haag
1989
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.03.14.01
Auteur: C. Venema
Nationaal Archief, Den Haag
1989
CC0

Periode:

1813-1877
merendeel 1838-1877

Omvang:

14,70 meter; 263 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

In het archief zitten de processen-verbaal van terechtzittingen, en de vonnissen van de strafzaken, hoofdzakelijk misdrijven. Strafzaken die bij de officier van Jusititie worden aangemeld krijgen een parketnummer, als de zaken voor de rechtbank komen krijgen ze ook een rolnummer. De burgerlijke zaken zijn onderverdeeld naar procesgang in dagvaardingen en rekesten. Van de dagvaardingen zijn er audiëntiebladen, vonnissen en processtukken, van de rekesten zijn er de beschikkingen. Onder de burgerlijke zaken vallen: geldvorderingen boven een bepaald bedrag, maar ook faillissementen, ondertoezichtplaatsingen, echtscheidingen, bezoekregelingen, en curatele zaken. De rechtbank bewaart ook diverse gedeponeerde akten en dubbelen van repertoria van notarissen. Het archief bevat tevens huishoudelijke en griffiezaken, zoals vergaderstukken.

Archiefvormers:

  • Arrondissementsrechtbank te Gorinchem (1811) 1838-1877

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis

Het arrondissement Gorinchem werd na de reorganisatie van 1838 gevormd door de drie kantons Gorinchem, Sliedrecht en Vianen. Van deze kantons gingen na de opheffing van de arrondissementsrechtbank in 1877 Gorinchem en Sliedrecht over naar het arrondissement Dordrecht, terwijl Vianen sindsdien tot het arrondissement Tiel behoorde.

De arrondissementsrechtbank van Gorinchem was gevestigd in het stadhuis. Op 24 december 1858 werd de afbraak van het oude en de bouw van een nieuw stadhuis aanbesteed.( W.F. Emck, Kroniek van Gorinchem, p. 18. ) Tijdens de afbraak en de nieuwbouw zetelde de arrondissementsrechtbank in het gebouw in de Zusterstraat, ( Gemeentearchief Gorinchem, archief van het gemeentebestuur 1814-1938, hoofdstuk 31, nr. 53, d.d. 10-1-1859. ) Wijk C, N. 428 en 429, later ook wel bekend als de 'tussenschool'. ( H.A. van Gogh, Van Arkel's oude veste, p. 74 ) Omdat in het nieuwe stadhuis zowel de arrondissementsrechtbank als het kantongerecht gehuisvest moest worden vroeg de gemeente een rijkssubsidie aan. Nadat op 3 oktober 1860 het nieuwe stadhuis al in gebruik was genomen, ( W.F. Emck, Kroniek van Gorinchem, p. 119. ) werd bij Koninklijk Besluit van 24 oktober 1860 een bouwsubsidie toegekend van ruim vijfentwintigduizend gulden. ( Kort overzicht van de geschiedenis der gebouwen bij het Departement van Justitie in gebruik, met vermelding van de nummers der dossiers waarin de stukken zijn opgenomen, p. 76. ) In ruil hiervoor stelde de gemeente de benodigde lokalen, voor de rechtbank gelegen in de vleugels op de tweede verdieping, ( Zie voor de precieze indeling: Gemeentearchief Gorinchem, archief van het gemeentebestuur 1814-1938, hoofdstuk 31, nr. 53, d.d. 19-10-1860. ) gratis ter beschikking.

Over de dreigende opheffing van de arrondissementsrechtbank te Gorinchem is veel te doen geweest. In de resoluties van de gemeenteraad ( Gemeentearchief Gorinchem, archief van het gemeentebestuur 1814-1938, hoofdstuk 31, nr. 53. ) vinden we reeds in 1843 en in 1862 benoemingen van commissies tot behoud van de rechtbank, gevolgd in 1870, 1872 en 1876 door adressen aan de Tweede Kamer, waarin het belang en het aanzien van Gorinchem (marktplaats, zetel hoogheemraadschap, kortom hèt middelpunt van de streek), de geïsoleerde ligging van het rechtsgebied tussen de grote rivieren en het wèl voortbestaan van andere kleine rechtbanken, die minder afgescheiden van nieuwe arrondissementsplaatsen lagen, werden aangevoerd als argumenten tegen opheffing.

In 1877 kwam het toch zover. Na de opheffing van de arrondissementsrechtbank werden

de lokalen in het stadhuis verdeeld tussen het kantongerecht en de gemeente.

Lijst van gemeenten in het arrondissement Gorinchem

Volgens de wet van 22 december 1828, Staatsblad nr. 74, in werking getreden per 1 oktober 1838

De spelling der plaatsnamen is letterlijk overgenomen uit het Staatsblad.

KANTON GORINCHEM
  • Gorinchem
  • Ameide
  • Arkel en Rietveld
  • Tienhoven
  • Kedichem en Oosterwijk
  • Hoornaar
  • Hoog-Blokland
  • Schelluinen
  • Nieuwland
  • Giessen-Nieuwkerk en Meerkerk
  • Moesenbroek
  • Spijk
  • Hardinxveld
  • Leerbroek, Reigerskoop en Middelkoop
KANTON SLIEDRECHT
  • Sliedrecht en Naaldwijk met Niemandsvriend
  • Oud-Alblas
  • Papendrecht en Matena
  • Nieuw-Lekkerland
  • Bleskensgraaf
  • Alblasserdam
  • Hofwegen
  • Streefkerk
  • Nederslingeland
  • Brandwijk en Gijbeland
  • Ottoland
  • Molenaarsgraaf
  • Laagblokland
  • Wijngaarden en Ruigbroek
  • Giessendam en Giessen-Oudkerk
  • Groot-Ammers of Gelkenes-Ammers, 's-Graveland, Achterland en Peulwijk
  • Peursum
  • Nieuwpoort
  • Oud en Nieuw Goudriaan
  • Langerak
  • Noordeloos en Overslingeland
KANTON VIANEN
  • Vianen
  • Heikop en Boeikop
  • Hagestein
  • Leerdam
  • Lexmond, Achthoven en Lakerveld
  • Schoonderwoerd
  • Asperen
  • Everdingen en Zijderveld, benevens Tienhoven
  • Heukelom

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in