gahetNA in the National Archives

Rechtbank Dordrecht, 1940-1949

3.03.12.03
Alfonso Ros Wiese
Nationaal Archief, Den Haag
2000
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.03.12.03
Auteur: Alfonso Ros Wiese
Nationaal Archief, Den Haag
2000
CC0

Periode:

1940-1949

Omvang:

36,00 meter; 324 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bevat de processen-verbaal, vonnissen en dossiers van de strafzaken, hoofdzakelijk misdrijven. Strafzaken die bij de officier van Jusititie worden aangemeld krijgen een parketnummer, als de zaken voor de rechtbank komen krijgen ze ook een rolnummer. De burgerlijke zaken zijn onderverdeeld naar procesgang in dagvaardingen en rekesten. Van de dagvaardingen zijn er audiëntiebladen, vonnissen en processtukken, van de rekesten zijn er de beschikkingen. Onder de burgerlijke zaken vallen: geldvorderingen boven een bepaald bedrag, maar ook faillissementen, ondertoezichtplaatsingen, echtscheidingen, bezoekregelingen en curatele zaken. De rechtbank bewaart ook diverse akten, zoals de akten van depot, betreffende nalatenschappen, afstand van gemeenschap van goederen en de verkoop van schepen. Het archief bevat tevens huishoudelijke en griffiezaken, zoals vergaderstukken.

Archiefvormers:

  • Arrondissementsrechtbank te Dordrecht 1940-1949

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

Geschiedenis van het archiefbeheer

Geschiedenis van het archief

Gedurende de jaren 40 was het gerechtsgebouw gesitueerd aan de Steegoversloot 40. (Tegenwoordig is dit Steegoversloot 36).

Aanvankelijk was het archiefmateriaal verspreid over een aantal verschillende locaties binnen het gerechtsgebouw. Dit kwam mede door de beperkte ruimte die beschikbaar was binnen het gebouw. Zeker door de dreiging van het mogelijk opheffen van de rechtbank te Dordrecht in het midden van de jaren veertig kwam er ook geen steun vanuit het Ministerie van Justitie voor de uitbreiding van het gebouw.

Uiteindelijk werd besloten om niet over te gaan tot opheffing van de rechtbank, maar dat leidde toch niet tot een uitbreiding van het gebouw.

Het was zo dat zowel de "zittende" (de rechtsprekende) als de "staande" (O.M.) magistratuur streng gescheiden archieven hadden.

De beperkte ruimte had tot gevolg dat soms beide partijen in één ruimte archiveerden.

Het archief van de "zittende" magistratuur bestond uit:

  • Aangebrachte strafzaken en vonnissen
  • Civiele zaken en vonnissen
  • Burgerlijke stand

Het archief van de "staande" magistratuur bestond uit:

  • Niet vervolgde -c.q. getransigeerde zaken

Gedurende de loop van de jaren veertig is veel van het archiefmateriaal overgebracht naar de klokkenzolder. Ondanks dat er nog geen sprake was van klimaatbeheersing kon de klokkenzolder toch goed fungeren als archiefruimte. Het was een droge ruimte, waardoor het archiefmateriaal goed kon worden bewaard en in zeer redelijke staat kon worden aangetroffen. Dat het een droge zolder was blijkt uit het feit dat de conciërge tijdens de oorlog in de tuin van de rechtbank tabaksplanten teelde. De bladeren droogde hij op de klokkenzolder.

Uit de volgende opvallende feiten blijkt dat de klokkenzolder niet alleen als archiefruimte diende. De klokkenzolder heeft ook een tijdje gezorgd voor de huisvesting van een onderduiker.

Ook bevonden zich op de zolder een aantal deuren met daarachter kleine kamertjes. Een paar van deze kamertjes werd gebruikt voor het "bewaren" van spullen van het verzet.

Een andere opvallende gebeurtenis is het wegvoeren van de klok van het Tribunaal door de Duitsers in januari 1943. De klok komt terug, samen met die van de Grote Kerk, het Stadhuis en de Leeszaal op 9 januari 1946.

Tegenwoordig wordt deze klokkenzolder niet meer gebruikt als archiefruimte en staat de zolder gewoon leeg.

Van een archivaris was gedurende de periode 1940 - 1949 nog geen sprake. Door het tekort aan kantoorartikelen, ruimte en personeel was het ondenkbaar iemand aan te nemen die zich uitsluitend met het archief bezighield. Als er al iemand werd aangenomen, was dat ter ondersteuning van het kantoorpersoneel.

Het was dan ook dit zelfde kantoorpersoneel en met name het personeel van de griffie, die belast waren met het "bijhouden" van het archief.

Het Openbaar Ministerie

Het administratief personeel van het parket diende het eigen archief te verzorgen.

De wijze van opbergen was als volgt:

Een jaargang werd gewikkeld in handzame hoeveelheden in roodbruin pakpapier en vervolgens met dik (harig) touw aan alle zijden omwikkeld. Vervolgens werd met grote letters of cijfers de inhoud op die bundel vermeld. Het touw werd vastgezet met een doorschietende knoop.

De verwerving van het archief

Overbrenging van een overheidsarchief

Het archief is krachtens bepalingen van de Archiefwet overgebracht.

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in