gahetNA in het Nationaal Archief

Hof van Holland

3.03.01.01
M.C. le Bailly, P.J.M. van den Heuvel et al.
Nationaal Archief, Den Haag
2008
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.03.01.01
Auteur: M.C. le Bailly, P.J.M. van den Heuvel et al.
Nationaal Archief, Den Haag
2008
CC0

Periode:

1428-1811

Omvang:

592,60 meter; 11696 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Oud-Nederlands; enkele stukken zijn in het Frans of in het Latijn gesteld.

Soort archiefmateriaal:

Normale handgeschreven en gedrukte teksten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het Hof van Holland had in de vijftiende eeuw taken op het gebied van het bestuur, de wetgeving en de rechtspraak in Holland, Zeeland en West-Friesland. De rechtsprekende taak van het Hof werd in eerste aanleg gevormd door die zaken die voorheen in de grafelijke rechtspraak werden berecht, zoals: inbreuken op de rechten van de landsheer en het landsheerlijk gezag, misdrijven en correctie van landsheerlijke ambtenaren, muntzaken, de bescherming van geestelijken, vreemdelingen en de zogenoemde personae miserabiles. In hoger beroep oordeelde het Hof over de uitspraken van lokale rechtbanken in burgerlijke zaken. Van het Hof kon men, in de periode vóór de Opstand, in beroep gaan bij de Grote Raad van Mechelen. Door inperking van de bestuurlijke bevoegdheden van het Hof, met name na de Opstand, bleef de rechtspraak als hoofdtaak van het Hof over.
De stamreeks van het archief wordt gevormd door de memorialen. Hieruit zijn in de loop der tijd andere reeksen afgescheiden, zoals de sententieregisters, waarin de vonnissen werden opgetekend. Daaruit kwamen vervolgens andere reeksen voort zoals de registers van de procureur-generaal, de quaetclappen en de presentatieboeken. Vanaf het begin van de 17e eeuw werden de eigen besluiten van het Hof afgesplitst uit de memorialen en opgetekend in resolutieboeken.
Eigenlijk niet tot het archief behorende zijn de zogenaamde proceszakken met daarin processtukken van partijen die voor het Hof procedeerden. Normaal gesproken werden deze na afloop van een proces opgehaald door de procureurs, maar dat gebeurde lang niet altijd. Het archief van het Hof van Holland is tamelijk compleet bewaard gebleven.

Archiefvormers:

  • Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland, 1428-1798
  • Hof van Justitie van Holland en Zeeland, 1798-1803
  • Hof van Justitie van Holland, 1803-1811
  • Commissie tot afdoening der zaken van de Consignatiekas van het voormalige Hof van Justitie van Holland, 1814-1842

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Afgescheiden archiefmateriaal

Er zijn geen wezenlijke bestanddelen van dit archief afgescheiden. Zoals eerder bleek in de paragraaf 'selectie en vernietiging' zijn hoogstens enkele afzonderlijke stukken afgedwaald of onderdelen elders bewaard omdat ze naar het bestemmingsbeginsel niet in het archief van het Hof van Holland thuishoren. Het NA bezit onder meer de volgende particuliere archieven waarin zich stukken bevinden die strikt genomen in het archief van het Hof horen te zitten omdat ze voortvloeien uit de functie van voormalig Hofpersoneel:

  • Collectie Bisdom (toegangsnummer 1.10.06);
  • Collectie Fagel (toegangsnummer 1.10.29);
  • Familiearchief van Limborgh; Van der Craght (toegangsnummer 3.20.38);
  • Familiearchief Pots (toegangsnummer 3.20.46) voor stukken van Hendrik en Adriaen Pots, François Griep en Cornelis Rollant;
  • Familiearchief de Riemer (toegangsnummer 3.20.49);
  • Familiearchief van Slingelandt de Vrij Temminck (toegangsnummer 3.20.52) over G.J. en J.D. van Slingelandt;
  • Collectie J.G.H. van Tets van Goudriaan (toegangsnummer 2.21.158) waarin ook stukken van A. Pots;
  • Archief raadpensionaris Adriaan Pauw, 1651-1653 (toegangsnummer 3.01.16);
  • Archief raadpensionaris Caspar Fagel, 1672-1688 (toegangsnummer 3.01.18);
  • Archief raadpensionaris Isaac van Hoornbeek, 1720-1727 (toegangsnummer 3.01.20);
  • Archief Willem van Assendelft, 1703-1741 (toegangsnummer 1.10.61);
  • Archief raadpensionaris Pieter Steyn, 1749-1772 (toegangsnummer 3.01.24);
  • Collectie Handschriften van het voormalige Rijksarchief in Zuid-Holland, 1951-1990 (toegangsnummer 3.22.01.02)
In bovenstaande en andere particuliere archieven zijn ook vele stukken te vinden die te maken hebben met de activiteiten van het Hof van Holland, maar die volgens het bestemmingsbeginsel niet thuis horen in zijn archief, zoals uitgaande missiven en brieven, civiele processtukken en dergelijke meer. Minuten en kladden van uitgaande stukken zijn vanzelfsprekend wel in het archief van het Hof van Holland bijgehouden. Wat betreft de civiele processtukken (of proceszakken), die moesten normaal gesproken door de partijen bij de griffie worden opgehaald na afloop van procedures. De ruim 2800 proceszakken die nu in het archief van het Hof zijn bewaard, horen er zoals gezegd strikt genomen niet in thuis.

In dit kader is het tevens van belang te wijzen op de rekeningen van de ontvanger van de exploiten. Technisch gezien was deze ambtenaar in dienst van het Hof van Holland, maar omdat zijn rekeningen door de Grafelijkheids Rekenkamer werden afgehoord, zijn die aldaar te vinden (toegangsnummer 3.01.27.02).

Andersom geldt ook een gelijkaardige situatie voor de Rijnlandse rekeningen. Omdat zij door het Hof van Holland werden afgehoord, bevinden zich exemplaren hiervan in zijn archief. Rendants exemplaren van deze rekeningen liggen in het archief van het Hoogheemraadschap van Rijnland (toegangsnummer 1.1.1, inventaris online beschikbaar).

Verwante archieven

Publicaties

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in