gahetNA in het Nationaal Archief

Hof van Holland

3.03.01.01
M.C. le Bailly, P.J.M. van den Heuvel et al.
Nationaal Archief, Den Haag
2008
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.03.01.01
Auteur: M.C. le Bailly, P.J.M. van den Heuvel et al.
Nationaal Archief, Den Haag
2008
CC0

Periode:

1428-1811

Omvang:

592,60 meter; 11696 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Oud-Nederlands; enkele stukken zijn in het Frans of in het Latijn gesteld.

Soort archiefmateriaal:

Normale handgeschreven en gedrukte teksten. De Nederlandstalige stukken van vóór ca. 1700 zijn geschreven in het gotische cursiefschrift, met name in de oud-Hollandse klerkencursief.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het Hof van Holland had in de vijftiende eeuw taken op het gebied van het bestuur, de wetgeving en de rechtspraak in Holland, Zeeland en West-Friesland. De rechtsprekende taak van het Hof werd in eerste aanleg gevormd door die zaken die voorheen in de grafelijke rechtspraak werden berecht, zoals: inbreuken op de rechten van de landsheer en het landsheerlijk gezag, misdrijven en correctie van landsheerlijke ambtenaren, muntzaken, de bescherming van geestelijken, vreemdelingen en de zogenoemde personae miserabiles. In hoger beroep oordeelde het Hof over de uitspraken van lokale rechtbanken in burgerlijke zaken. Van het Hof kon men, in de periode vóór de Opstand, in beroep gaan bij de Grote Raad van Mechelen. Door inperking van de bestuurlijke bevoegdheden van het Hof, met name na de Opstand, bleef de rechtspraak als hoofdtaak van het Hof over.
De stamreeks van het archief wordt gevormd door de memorialen. Hieruit zijn in de loop der tijd andere reeksen afgescheiden, zoals de sententieregisters, waarin de vonnissen werden opgetekend. Daaruit kwamen vervolgens andere reeksen voort zoals de registers van de procureur-generaal, de quaetclappen en de presentatieboeken. Vanaf het begin van de 17e eeuw werden de eigen besluiten van het Hof afgesplitst uit de memorialen en opgetekend in resolutieboeken.
Eigenlijk niet tot het archief behorende zijn de zogenaamde proceszakken met daarin processtukken van partijen die voor het Hof procedeerden. Normaal gesproken werden deze na afloop van een proces opgehaald door de procureurs, maar dat gebeurde lang niet altijd. Het archief van het Hof van Holland is tamelijk compleet bewaard gebleven.

Archiefvormers:

  • Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland, 1428-1798
  • Hof van Justitie van Holland en Zeeland, 1798-1803
  • Hof van Justitie van Holland, 1803-1811
  • Commissie tot afdoening der zaken van de Consignatiekas van het voormalige Hof van Justitie van Holland, 1814-1842

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Afgescheiden archiefmateriaal

Verwante archieven

Publicaties

Bronnenpublicaties
Willem van Alphen, Papegay, ofte formulier-boek van allerhande requesten, mandamenten, conclusien, schrifturen, als anders, in de dagelijksche practijke dienende voor de respective Hoven van Justitie in Hollandt ('s-Gravenhage 1682-1683) 2 dln. en latere edities.L.J. van Apeldoorn, Uit de practijk van het Hof van Holland in de tweede helft van de zestiende eeuw: een handschrift. Werken der Vereeniging tot Uitgave der Bronnen van het Oude Vaderlandsche Recht 3e reeks 7 (Utrecht 1938). L.J. van Apeldoorn, 'Observationes processuum in jure consistentium in Curia Hollandiae controversum: Een verzameling vonnissen van het Hof van Holland uit de jaren 1579-1582', Tydskrif vir hedendaagse Romeins-Hollandse reg 2 (1938) 248-257. M.C. Le Bailly, J. Smithuis, 'Enkele onbekende ordonnanties uit 1462 en 1463 betreffende ambtenaren van het Hof van Holland en procureurs van partijen', VMOVR, nieuwe reeks, deel 10 (1999) 117-134. J.A.M.Y. Bos-Rops, J.G. Smit en E.T. van der Vlist, Holland bestuurd. Teksten over het bestuur van het graafschap Holland in het tijdvak 1299-1567 ('s-Gravenhage 2007). A.S. de Blécourt, E.M. Meijers, Memorialen van het Hof (den Raad) van Holland, Zeeland en West-Friesland, van den secretaris Jan Rosa, delen I, II en III (Haarlem 1929); en vervolgdelen IV tot en met XIII gepubliceerd door R.W.G. Lombarts e.a. (Leiden 1982-1988); register door J.Th. de Smidt e.a. (Leiden 1996). Cornelis Cau, Groot Placaet-boeck vervattende de placaten, ordonnantien ende edicten van de Hoogh Mogende Heeren Staten Generael der Verenighde Nederlanden, ende van de Ed. Groot Mog. Heeren Staten van Hollandt ende West-Frieslandt, mitgaders van de Ed. Mog. Heeren Staten van Zeelandt, 10 dln. ('s-Gravenhage/Amsterdam 1658-1797). Anton Duyck, Decisien en resolutien van den Hove van Holland. Mitsgaders korte begrippen van veelerley constitutien, handvesten, octroyen, enz. Getrokken uit de memorialen, resolutien, sententie-boeken, en andere registers van den welgemelden hove. Ten grootsten deele nooit gedrukt, en nu door aantekeningen opgeheldert ('s-Gravenhage 1751). H.C. Gall, Regtsgeleerde decisien: aan de raadsheer Pieter Ockers toegeschreven aantekeningen betreffende uitspraken van het Hof (1656-1669) en de Hoge Raad (1669-1678) van Holland, Zeeland en West-Friesland (Amsterdam 2002). Willem de Groot, Inleyding tot de practyck van den Hove van Holland ('s-Gravenhage 1656 en volgende drukken). J. Hallebeek, C.H. van Rhee, 'Praxis et ordo iudiciorum curiae Hollandiae': de stijl van het Hof van Holland, in de traditie van het Ius Commune, Verslagen en Mededelingen 10 (1999) 45-116. Het Hogegeregtshof van Holland mitsgaders Braband en Vlaanderen den huyzen van Bourgondien toegekent (Delft 1740). Rombout Hogerbeets, Van het aenleggen ende volvoeren der processen voor de respective Hoven van justitie in Holland (Haarlem 1631). Instructien van den Hove van Hollandt, Zeelandt ende Vrieslandt, 3 dln. ('s-Gravenhage [1788]). Instructie vande Hove van Holland, Zeelant ende Vrieslant (convoluut; 's-Gravenhage, etc. 1521-1657). Instructie vande Hove van Holland, Zeelant ende Vrieslant gheordonneert by dye K.M. int jaar 1531 (convoluut; Antwerpen, etc. 1531-1594). Johannes van der Linden, Verhandeling over de judicieele practijcq of form van procedeeren voor de hoven van justitie in Holland gebruikelijk, voor eenige jaaren door een voornaam en kundig practizijn bij wegen van een 'Korte schets' zaamgesteld. Vervolgens in den jaare 1781 in 't licht gegeeven en nu geheel overzien, verbeterd en uitgebreid (Leiden 1794-1798). E.B.G. Lokerse, C. van der Weele, A. Minneboo, Index op de Memorialen van het Hof van Holland (Inv. nr. 266a), 1428-1447 (Zeeuwse zaken) (Kapelle 1990). R.W.G. Lombarts, L.J. van Soest-Zuurdeeg en H.W. van Soest, ed., Memoriale T uit de Almarie van Bourgonje, 1445-1448 (1453). Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 2. (Den Haag 1996). Manier van procederen voor den Hove van Hollant ('s-Gravenhage, tweede druk 1697). Manier van procederen voor den Hove van Holland, Zeeland en Westvriesland, zoo als de zelve hedendaags gebruikelyk is na de laatste ordonnantie en reglementen opgestelt en met verscheide zeer fraye stukken verrykt ('s-Gravenhage, derde druk 1729). E.M. Meijers, 'Uitgegeven en onuitgegeven rechtspraak van den Hoogen Raad en het Hof van Holland, Zeeland en Westfriesland', Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis 1 (1918) 400-421. Paulus Merula, Manier van procederen in de provintien van Hollandt, Zeelandt en West-Vrieslandt belangende civile zaken (Amsterdam 1592, en volgende drukken). Cornelis van Nieustad, Vonnissen van den Hoogen en Provincialen Raad van Holland, Zeeland en West-Vriesland (Rotterdam 1655). J. van Oudenhoven, Oude Hollandsche landen, heeren, luyden, rechten en rechtsplegingen, oprechten van 't Hoff van Hollandt Zeelandt en West-Vrieslandt, Leenhoff in Hollandt, en den Hogen-Raadt, &c. (Den Haag 1746). Repertorium van de placcaten, octroyen ende ordonnantien ende andere acten uytgegeven inde memoriael-boecken vanden Hove van Hollandt, beginnende anno 1513 ende eyndende anno 1642 incluys ('s-Gravenhage 1643). Th.H.F. van Riemsdijk, ed., De rechtspraak van den graaf van Holland. 3 dln. WVOVR 3e reeks 2, 4 en 5 (Utrecht 1934). L.M. Rollin Couquerque, 'Twee sententien van het Hof van Holland, waarbij wordt uitgemaakt, dat geestelijke personen geen recht hebben om in eene nalatenschap op te volgen en dus ook hun aandeel in eene nalatenschap op te volgen en dus ook hun aandeel in eene nalatenschap niet met goed gevolg kunnen overdragen', Verslagen en Mededeelingen (1899) 100-103. N. Schadee, 'Sententieën van het Hof van Holland 1447/1448', Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis 9 (1929) 347-431. J.Th. de Smidt, 'De editie van de Memorialen Rosa', in: R. Huijbrecht, ed., Handelingen van het eerste Hof van Holland symposium gehouden op 24 mei 1996 in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag. Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 4 (Den Haag 1997) 3-11. Pieter Vromans, Pieter Vromans, advocaat voor de hoven van Justitie in Holland, tractaat de foro competenti, of daagelijksche onderhoorige vierschaar, verklaarende van welke zaaken het Hof, ende de Hoge Raad, ter eerster instantie kennis nemen, ende voorts van wat de pligt is van den rechter, advocaat ende procureur, tot bevordering van de litigieuse zaaken, dewelke voor de resp. hoven van Justitie werden geventileert, als mede van appel, reformatie ende revisie, zeer nuttig en dienstig voor alle practizijns ... (Leiden 1736).
Literatuur
Hof van Holland algemeen
M.C. Le Bailly, Recht voor de Raad. Rechtspraak voor het Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland in het midden van de vijftiende eeuw (Hilversum 2001). J. Berk, 'Uit de archieven van het Hof van Holland', in: Jaarboek Die Haghe (1920/1921) 214-222. S. ter Braake, Met Recht en Rekenschap. De ambtenaren bij het Hof van Holland en de Haagse Rekenkamer in de Habsburgse Tijd (1483-1558) (Hilversum 2007). G.G. Calkoen, 'De wording en ontwikkeling van het 'Hof in die Haghe' gedurende de middeleeuwen', Die Haghe 2 (1901) 8-69. G.G. Calkoen, 'Het Binnenhof van 1247-1747', Die Haghe 3 (1902) 35-182. M. Damen, 'Het Hof van Holland in de late Middeleeuwen', Holland 35:1 (2003) 1-8. F. Doeleman, 'La naissance de la Cour de justice en Hollande et en Zélande et la création d'une Cour de justice pour le pays d'Utrecht', Revue du Nord (1981) 284 e.v. T.S. Jansma, Raad en Rekenkamer in Holland en Zeeland tijdens Hertog Philips van Bourgondië (Utrecht 1932). G.Chr. Kok, In dienst van het recht. Uit de geschiedenis van het gerechtshof 's-Gravenhage en de daaraan vooraf gegane hoven (1428-heden) (Hilversum 2005). P.A. Meilink, 'Remonstrantie van het Hof van Holland en de rekenkamer nopens de administratie van den ontvanger-generaal A. Coebel en de Staten van Holland', Bijdragen en mededeelingen van het Historisch Genootschap (1924) 157-184. C.G. Roelofsen, 'La relation entre le droit romain et le droit coutumier dans quelques procès de prise maritime devant la Cour de Hollande et le Grand Conseil de Malines', in: Cornua legum: actes des Journées internationales d'histoire du droit et des institutions (1987) 167-179. R. Stein, 'De Staten en de ontwikkeling van de Raad van Holland', in: R. Huijbrecht ed., Handelingen van het eerste Hof van Holland symposium gehouden op 24 mei 1996 in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag. Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 4 (Den Haag 1997) 18-28. P. Wagenaar, 'Op zoek naar Den Haags bestuur', in: Th. Wijsenbeek, red., Den Haag. Geschiedenis van de stad. Deel 2: De tijd van de Republiek ('s-Gravenhage 2005). A.A. Wijffels, 'Mos italicus in der Anwaltspraxis des Grossen Rates zu Mecheln und des Hofes von Holland (ca. 1460-1580)', in: Höchste Gerichtsbarkeit im Spätmittelalter und der frühen Neuzeit: Internationales Rechtshistorisches Symposium Amsterdam, 1.-3. Juni 1984 (1985) 105-124.
Archiefvorming
[R.C. Bakhuizen v.d. Brink], Overzigt van het Nederlandsche Rijksarchief. (Den Haag 1854). Inleiding: Overzigt van het archief der voormalige regtscollegien in Holland. R.W.G. Lombarts, '"Nota te setten dair 't behoirt". Enkele opmerkingen over de oudste registers van het archief van het Hof van Holland', Nederlands Archievenblad (1985) 367-374. R. Huijbrecht, 'Het Archief van het Hof van Holland en de advocatenregisters', in: R. Huijbrecht, ed., Handelingen van het eerste Hof van Holland symposium gehouden op 24 mei 1996 in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag. Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 4 (Den Haag 1997) 13-16. J. Smit, 'Bijdrage tot de geschiedenis van de in 1572 uitgeweken regeeringscolleges en de restitutie van hun archieven', Nederlandsch Archievenblad (1928) 31-48 en 173-193.
Voormalige bibliotheek van het Hof van Holland
J.L. van der Gouw, 'De Librye van den Hove van Holland', Het boek 29 (1948) 117-130. Chr.L. Heesakkers, 'Zes viercante witte manden', in: J.A.A.M. Biemans e.a. (red.): Boeken verzamelen. Opstellen aangeboden aan Mr J.R. de Groot bij zijn afscheid als bibliothecaris der Rijksuniversiteit te Leiden (Leiden 1983) 182-197. H. Koekenbakker, Catalogus der bibliotheek van den Hoogen Raad (Den Haag 1912). M.E. Kronenberg, 'Nederlandse drukken in de Catalogus der Librye van het Hof van Holland (1533/34)', Het boek 31 (1952-1954) 22-40 en 121. M.E. Kronenberg, 'Erasmus-uitgaven Ao. 1531 in het bezit van kanunnik Mr. Jan Dircsz. van der Haer', in: Opstellen door vrienden en collega's aangeboden aan Dr. F.K.H. Kossmann ('s-Gravenhage 1958) 99-117. M.E. Kronenberg, 'Luther-uitgaven Ao. 1531 in het bezit van kanunnik Mr. Jan Dircsz. van der Haer', Het boek 36 (1963-1964) 2-23. M.E. Kronenberg, 'Werken van Cornelius Aurelius (Donckanus) in de bibliotheek van kanunnik Mr. Jan Dircsz. van der Haer (Ao. 1531)', Het boek 36 (1963-1964) 69-79. P.P. Schmidt, Oude drukken in de bibliotheek van de Hoge Raad der Nederlanden: catalogus (Zwolle 1988).
Organisatie en samenstelling
S. ter Braake, 'In dienst in Den Haag: makelaardij bij het Hof van Holland aan het eind van de Middeleeuwen (1483-1506)', Holland 35:1 (2003) 9-26. S. ter Braake, '"Zwaeren arbeyden ende cleen proffijten". De rentmeesters van de exploten bij het Hof van Holland 1463-1566', Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis 3:1 (2006) 51-72. S. ter Braake, Met Recht en Rekenschap. De ambtenaren van het Hof van Holland en de Haagse Rekenkamer in de Habsburgse tijd (1483-1558) (Hilversum 2007). S. ter Braake, 'In the service of sovereign and subjects. Conflicting loyalties of Holland officials at the end of the Middle Ages (ca. 1480-1550)', Medieval to Early Modern Culture 8, ter perse. M. Damen, De staat van dienst. De gewestelijke ambtenaren van Holland en Zeeland in de Bourgondische periode (1425-1482) (Hilversum 2000). M. Damen, 'De raad volgens Rosa. De vorming en samenstelling van de Raad van Holland en Zeeland (1428-1447)' in: R. Huijbrecht ed., Handelingen van het eerste Hof van Holland symposium gehouden op 24 mei 1996 in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag. Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 4 (Den Haag 1997) 29-41. W. Heersink, R. Huijbrecht, S. Scheffers en H.J. Tukker, Register Notariorum. De notarissen van het Hof van Holland 1525-1811. Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 8 (Den Haag 1999). R. Huijbrecht, 'Hugo de Groot als advocaat-fiscaal van het Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland 1607-1614', in: De Hollandse jaren van Hugo de Groot (1583-1621): lezingen van het colloquium ter gelegenheid van de 350-ste sterfdag van Hugo de Groot ('s-Gravenhage, 31 augustus-1 september 1995) (Hilversum 1996) 45-56. R. Huijbrecht, S. Scheffers, J. Scheffers-Hofman, Album advocatorum: de advocaten van het Hof van Holland, 1560-1811 (Den Haag 1996). R. Huijbrecht, 'Kraam, comptoir, kantoor. Toezicht op de notarissen van Holland en Zeeland van 1525 tot 1811', in: R. Huijbrecht, ed., Peccatum non dimittur. Handelingen van het derde Hof van Holland symposium tevens vijfde Notarieel Historisch Congres, gehouden op 19 november 1999 in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag (Den Haag 2002) 55-73. G. de Moor, 'Magister Jacob Ruysch: de Haagse mini-Granvelle (ca. 1440-1519)', in: Heidenen, papen, libertijnen en fijnen: artikelen over de kerkgeschiedenis van het zuidwestelijk gedeelte van Zuid-Holland van de voorchristelijke tijd tot heden (1994) 83-106. Th. Morren, 'De Haagsche notarissen. 1525-1600', Bijdragen en Mededeelingen (1902) 293-413. M. Kooijmans e.a., Repertorium van ambtsdragers en ambtenaren 1428-1861, online beschikbaar. J. Smithuis en J. Staüdt, 'Ter bevordering van justitie. De hervorming van de rechtsvertegenwoordiging bij de Raad van Holland, 1462-1464' in: R. Huijbrecht, ed., Handelingen van het eerste Hof van Holland symposium gehouden op 24 mei 1996 in het Algemeen Rijksarchief te Den Haag. Algemeen Rijksarchief Publikatiereeks 4 (Den Haag 1997) 69-85. R.H. Vermij, 'De aanval op de positie van Gerrit van Assendelft als president van het Hof van Holland in 1555', Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden 108:2 (1993) 213-228. M. van de Vrugt, De Criminele Ordonnantiën van 1570. Enkele beschouwingen over de eerste strafrechtcodificatie in de Nederlanden (Zutphen 1978).
Competentie
M.C. Le Bailly, 'Le Conseil de Hollande et Zélande et les autorités locales de La Haye au XVe siècle', PCEEB 40 (Neuchâtel 2000). R. Huijbrecht, 'Scheiding der geesten. Spiegeling langs de breuklijnen der geschiedenis', in: B.C.M. Jacobs en P.L. Nève, ed., Hoven en banken in Noord en Zuid. Derde Colloquium Raad van Brabant Tilburg, 30 en 31 januari 1993 (Assen 1994) 95-102. P. van Meurs, 'Advies van het Hof van Holland aan het Departementaal Bestuur van Holland over de Scheiding tussen rechts- en bestuurszaken, 21 september 1802', Nederlandsch Archievenblad 26:1 (1917-1918) 16-22. C.H. van Rhee, 'Bevoegdheden van de hogere hoven van justitie op het terrein van de regelgeving vóór de codificatie', in: Interactie tussen wetgever en rechter vóór de Trias Politica: handelingen van het congres gehouden te Tilburg op 12 en 13 december 2002 (2003) 131-155. J.B. van der Schueren, 'De jurisdictiegeschillen tusschen het Hof van Holland en den Magistraat van Den Haag', Jaarboek Die Haghe (1902) 183-206, (1903) 80-124, (1906) 272-348 en (1907) 1-72. J. Smit, 'De omzetting van het Hof van Holland in 1572', Bijdragen voor vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde 6:2 (1925) 179-223. Wagenaar, F.P., "Dat de regeringe niet en bestaet by het corpus van de magistraet van Den Hage alleen": de Sociëteit van 's-Gravenhage (1587-1802): een onderzoek naar bureaucratisering (Hilversum 1999).
Procedure
M.C. Le Bailly, Procesgids Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland. De hoofdlijnen van het procederen in civiele zaken voor het Hof van Holland, Zeeland en West-Friesland zowel in eerste instantie als in hoger beroep (Hilversum 2008). M.C. Le Bailly en Chr.M.O. Verhas, Procesgids Hoge Raad van Holland, Zeeland en West-Friesland (1582-1795). De hoofdlijnen van het procederen in civiele zaken voor de Hoge Raad zowel in eerste instantie als in hoger beroep (Hilversum 2006). M.C. Le Bailly, Procesgids Staatse Raad van Vlaanderen te Middelburg (1599-1795). De hoofdlijnen van het procederen in civiele zaken voor de Staatse Raad van Vlaanderen zowel in eerste instantie als in hoger beroep (Hilversum 2007). J.W. Bosch, 'Aantekeningen betreffende de rolprocedure bij het Hof van Holland en den Hoogen Raad', Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis 6 (1925) 439-484. R. Huijbrecht, 'De sententies van het Hof van Holland in revisie', in: Handelingen van het tweede Hof van Holland symposium gehouden op 14 november 1997 in de Trêveszaal te Den Haag (Den Haag 1998) 91-97. A.H. Huussen jr., 'De rechtspraak in strafzaken voor het Hof van Holland in het eerste kwart van de achttiende eeuw', Holland: regionaal-historisch tijdschrift 8:3 (1976) 116-139. F.C.J. Ketelaar, 'De procesgang bij het hof van Holland, Zeeland en West-Friesland', Rijks Archiefschool: Verslag en Bijdragen 1 (1969/70) 33-65. L. van Poelgeest, 'Mr. Johan van Bleiswijk en zijn "observationes tumultuariae"', Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis 55:1-2 (1987) 117-122. H.W. van Soest, 'Hoe vervaardigde Willem Pauw zijn Observationes tumultuariae novae', in: Satura Roberto Feenstra sexagesimum quintum annum aetatis complenti ab alumnis collegis amicis oblata (1985) 587-608. I.C. Steyn, Gijzeling: the historical development of the mode of proceeding in "gijzeling" in the provincial court of Holland from 1531 (Leiden 1938). K. de Vries, 'De opkomst van de gevangenisstraf in de Nederlandse steden benoorden Maas en Schelde', Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis 24 (1956) 324-327. W.G.P.E. Wedekind, Bijdrage tot de kennis van de ontwikkeling van de procesgang in civiele zaken voor het Hof van Holland in de eerste helft van de zestiende eeuw (Assen 1971). F. Wielant, Practijcke criminele, naar het bekende handschrift uitgegeven door A. Orts (Gent 1872). F. Wielant, Practijcke Civile, anastatische herdruk door E.I. Strubbe (Amsterdam 1968). F. Wielant, Verzameld werk. Deel I: Corte instructie in materie criminele, J. Monballyu ed., (Brussel 1995).
Instructies
M.C. Le Bailly, 'De betekenis van de "nieuwe Ordonnancie ende Instructie" van 1462 voor de juridische procedure bij het Hof van Holland (1457-1466)', in: D. Heirbaut en D. Lambrecht ed., Van oud en nieuw recht. Handelingen van het XVde Belgisch-Nederlands Rechtshistorisch Congres. Gandaius: ontmoetingen met recht 1 (Antwerpen 1998) 85-104. T.S. Jansma, 'De voorgeschiedenis van de Instructie voor het Hof van Holland (1462)', Tijdschrift voor Geschiedenis 49 (1934) 444-453 en 51 (1936) 401-419.
Afzonderlijke processen en thema's
M.C. Le Bailly, 'Verbale belediging jegens het Hof van Holland: rond de zaak van Claas de Jager', Leidschrift 12.2. [themanummer Eer en Belediging] (1996) 37-53. M.C. Le Bailly, 'Un cas particulier de lèse-majesté: les injures verbales contre le Conseil de Hollande en tant que collège (1428-1491)', TvRG 67 (1998) 97-113. E. van Biema, 'De geschiedenis van Sofia van Noortwijck', Die Haghe (1911) 1-129. M. van Bourgondiën, 'Medemblik voor het Hof van Holland: de financiële problemen van een Hollandse stad gedurende het laatste kwart van de 15de eeuw', Holland 35:1 (2003) 27-44. A.P. Bruigom, 'Een gijzeling in de 18de eeuw', Broeker Bijdragen 1972-1979 (1980) 63-70. C.M. Cappon, 'De zaak Marie Andriesdr. Boelens: de rechtsgang van een gevluchte religieuze (1525-1532)', in: Miscellanea consilii magni (1984) 71-134. L.J. van Dalen, Lijfstraffelijke rechtspleging in de zestiende eeuw (de moord van 't Anketje) te Dordrecht, naar onuitgegeven bronnen (Dordrecht 1922). D. Everwijn, Abraham de Wicquefort en zijn proces (Leiden 1857). R. Fruin, 'Het proces Buat (1666)', Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde (1882) 1-53. H. Gerlach, Het proces tegen Oldenbarnevelt en de 'maximen in den staet' (Haarlem 1965). H. Hardenberg, De geheimzinnige aanranding. Een opzienbare strafzaak uit 1771 (Amsterdam z.j.). F.J.A. Huart, 'Een "observantie" van een vonnis van het Hof van Holland betreffende de geldtheorie in de zeventiende eeuw', Economisch-historisch jaarboek: bijdragen tot de economische geschiedenis van Nederland 4 (1918) 184-207. R. Huijbrecht, 'Jacob Campo Weyerman en het Hof van Holland', Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman 8:3 (1985) 66-86. R. Huijbrecht, 'Het Hof van Holland en de Haagse Patriotten beweging', Holland: regionaal-historisch tijdschrift 19:4-5 (1987) 207-225. A.J.M. Kerckhoffs-De Hey, 'Een Gorkumsche erfeniskwestie: Verwijzingen naar het Romeinsche recht in een 15e eeuws proces over huwelijksgoederen- en erfrecht', Holland: regionaal-historisch tijdschrift 2 (1970) 108-117. Y.E. Kortlever, 'De handel en wandel van Danckaert Jansz.: geschillen tussen het gerecht van Reimerswaal en Danckaert Jansz. 1498-1511', Archief: vroegere en latere mededeelingen voornamelijk in betrekking tot Zeeland (2000) 1-24. W. Lastdrager, '1457 - Opstand op "Het Oog"', De clock van Callens-Ooghe 14:2 (1999) 35 e.v. J. van Lennep, De moeder en de magistraat. Eene ware geschiedenis uit het archief van het voormalige Hof van Holland (Amsterdam 1856). H.L.Ph. Leeuwenberg en B. Woelderink, ed., Catalogus van de herdenkingstentoonstelling Johan van Oldenbarnevelt, Hugo de Groot, 1619-1969 (1969). Nedermeijer ridder van Rosenthal, 'Het strafgeding tegen Johan van Messen en Dirk van Ruyven, naar oorspronkelijke bescheiden toegelicht', Bijdragen voor Vaderlandsche Geschiedenis en Oudheidkunde 10 (1856) 195-239. C.G. Roelofsen, 'Early Dutch prize law: some thoughts on a case before the Court of Holland and the Grand Council of Mechelen (1477-1482)', Netherlands international law review (1980) afl. 2, 218-226. H.W. van Soest, 'Een langdurig en moeilijk op te lossen geschil voor Hof en Hoge Raad van Holland en Zeeland', in: Tombola: acht rechtshistorische loten aangeboden aan J.Th. De Smidt, ter gelegenheid van zijn afscheid als hoogleraar in het oudvaderlands recht aan de Rijksuniversiteit te Leiden (1988) 83-102. A.J. Sormani, 'Cornelis Sprongh, vrij grondheer van Hoogmade, tegenover Hugo van Heussen', Bijdragen voor de Geschiedenis van het Bisdom van Haarlem 49 (1932) 149-153. A.F.M. van der Vliet, 'Een Amsterdamse burenruzie om een "spijker" en een "gemak"', in: Stad en recht: opstellen van medewerkers van de faculteit der rechtsgeleerdheid ter gelegenheid van het 350-jarig bestaan van het Atheneum en de Universiteit van Amsterdam (Arnhem/Gouda 1982) 195-205.
Het Hof van Holland afgebeeld
M.A. Becker-Moelands, De juridische titelprent in de zeventiende eeuw: het Hof van Holland. Rechtshistorische verkenningen 1 (Muiderberg 1985). M.A. Becker-Moelands, Der rechtshistorische Wert des Titelstichs: Untersuchungen der Abbildungen des "Hof van Holland", Forschungen zur Rechtsarchäologie und Rechtlichen Volkskunde 7 (1985) 13-46. L. de Vries, 'Het Hof van Holland', in: Spiegel Historiael. Magazine voor geschiedenis en archeologie 37:10 (2002) 416-422.
Rechtsterminologie
J.E. Ennik en P. Brood, ed., Practisyns woordenboekje of Verzameling van meest alle de woorden in de rechtskunde gebruikelyk. Centraal Bureau voor Genealogie reeks 14 (facsimile; Den Haag 2005). M. van Hattum en H. Rooseboom, Glossarium van oude Nederlandse rechtstermen (Amsterdam 1977). R. Reinsma, Glossarium van XVe en XVIe-eeuwse rechtstermen ontleend aan sententiën en dossiers van de Grote Raad van Mechelen (Amsterdam 1967). N.I.K.E. Wijdeveld, M. van Hattum, en R. van Answaarden, Glossarium van oude Franse rechtstermen (Amsterdam 1983).
Gratieuze rechtspraak
H. de Schepper en M. Vrolijk, 'Vrede en orde door gratie. In Holland en Zeeland onder de Habsburgers en de Republiek, 1500-1650' in: M. Bruggeman e.a. ed., Mensen van de Nieuwe Tijd. Een liber amicorum voor A.Th. van Deursen (Amsterdam 1996) 98-117. M. Vrolijk, 'La grâce princière et la composition coutumière aux pays bourguignons, 1384-1633' in: P. Texier ed., Liber amicorum P. Braun (Limoges 1996). M. Vrolijk, 'Gratie tussen vorst en bureaucratie: het systeem van "landwinning"' in: P.J.A.N. Rietbergen ed., Bureaucraten betrapt. Historische opstellen (Amersfoort 2001) 61-81. M. Vrolijk, Recht door gratie. Gratie bij doodslagen en andere delicten in Vlaanderen, Holland en Zeeland (1531-1567) (Hilversum 2004).

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in