gahetNA in het Nationaal Archief

Staten van Holland na 1572

3.01.04.01
W.E. Meiboom
Nationaal Archief, Den Haag
1990
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

3.01.04.01
Auteur: W.E. Meiboom
Nationaal Archief, Den Haag
1990
CC0

Periode:

1572-1795

Omvang:

427,20 meter; 4164 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands. Een klein gedeelte is gesteld in talen als het Frans, het Duits, het Latijn, het Engels het Portugees en het Spaans.

Soort archiefmateriaal:

Geschreven en gedrukte documenten. Kennis van het 16e, 17e en 18e eeuwse handschrift is noodzakelijk. Het archief bevat een aantal kaarten.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief van de Staten van Holland en West-Friesland bevat ondermeer geschreven en gedrukte resoluties inzake financiële aangelegenheden, stukken over onderhandelingen met het buitenland, over het stadhouderschap, ingediende rekesten en de door de Staten van Holland verleende octrooien.
Daarnaast bevat het archief stukken betreffende de Admiraliteit, bijvoorbeeld over het bewapenen en loodsen van koopvaardijschepen, de VOC en de WIC, stukken met betrekking tot het innen, wijzigen en hervormen van belastingen en stukken betreffende militaire zaken.

Archiefvormers:

  • Staten van Holland en West-Friesland

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschikbaarheid van kopieën

Afgescheiden archiefmateriaal

Onderdelen van de besluitvorming binnen de Staten van Holland

Een heel belangrijk onderdeel van de besluitvorming binnen de Staten van Holland zal men niet aantreffen in deze inventaris, nl. de teksten van de beraadslagingen in de vergaderingen van de Staten van Holland en de notulen van de commissievergaderingen. In deze inventaris vindt men alleen de verzoeken, soms de adviezen en altijd de besluiten.

Voor de teksten van de beraadslagingen in de vergadering van de Staten van Holland is men aangewezen op de particuliere notulen van de stemhebbende steden (

Zie voor uitleg en informatie hierover p. 75-83 van de "Aanvulling op het archief van de Staten van Holland en West-Friesland ...", door R. Kramer en W.E. Meiboom.

).

Naast de vergaderingen van de Staten van Holland zelf waren er ook vergaderingen van commissies samengesteld uit leden van de Staten van Holland. Tussen 1572 en 1795 zijn voor voorbereiding en advisering een groot aantal commissies ingesteld door de Staten van Holland, zowel vaste commissies (voor financiën, juridische zaken, enz.) als ad-hoc commissies (

Voor verdere informatie hierover zie de inleiding op de inventaris van het archief van "De gedeputeerden van Haarlem ter dagvaart" (3.01.09).

). De notulen van de commissievergaderingen, in die tijd besognes geheten, bevinden zich gedeeltelijk ook in deze particuliere notulen. Een andere mogelijkheid om achter de besluitvorming in de commissies te komen, is het raadplegen van de archieven van de gedeputeerden ter dagvaart, dat wil zeggen het raadplegen van de archieven van de afgevaardigden van de steden naar de Staten van Holland. De teksten van de beraadslagingen en de notulen van de commissievergaderingen geven vaak een helder beeld van de achtergronden van de besluitvorming in de Staten van Holland.

Een andere onmisbare bron van onderzoek vormen de archieven van de raadpensionarissen. Veelal legden zij hun archief onderwerpsgewijs aan, zodat de stukken over één zaak bijelkaar zaten. Een groot gedeelte van de raadpensionaris-archieven is in de achterliggende jaren geïnventariseerd en van een naamindex voorzien. Onderzoek in deze archieven kan een onderzoeker snel aan veel informatie helpen.

Oude beschrijvingen uit 1880

De inventaris uit 1880 en ook de getypte versie uit 1957 bevatte meer dan de beschrijvingen 1- 2999 A. De archiefbestanden van de diverse raadpensionarissen, beschreven onder nummer 2581-2999, zijn tot afzonderlijke archieven gevormd. De hernummering is opgenomen in de concordantie.

In deze inventaris zijn ook niet opgenomen:

  • Inventarisnummer 3000-4421 (Archief van Gecommitteerde Raden van het Zuiderkwartier)
  • De beschrijvingen van archiefstukken die bekend staan als "Het Bruine Kastje" [Zie voor uitgebreide informatie over het "Bruine Kastje", H.J.Ph.G. Kaajan, Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt, Den Haag, 1984, p. LXXXV, noot 226].

De beschrijvingen van de archiefstukken van Gecommitteerde Raden (inv.nr. 3000-4421) zijn gefotokopieerd en zullen worden opgenomen in deel 2. Dit deel zal worden ingedeeld volgens het schema, dat in deze inventaris gehanteerd is.

Inventarisnummers van de bestanddelen niet opgenomen in deze omgeknipte inventaris
I - Inventarisnummers die niet zijn opgenomen in deze omgeknipte versie aangezien ze overgebracht zijn naar andere archieven en daar een nieuw nummer gekregen hebben.

Het betreft die stukken uit de Staten van Holland die zijn overgebracht naar andere archieven, nadat de inventaris uit 1880 in 1913 overgeschreven is. Onder de naam van het archief waarin de stukken nu zijn opgenomen treft men het oude Staten van Holland-nummer aan. Voor de nieuwe nummering raadplege men de genoemde archiefbestanden.

Buys, landsadvocaat Paulus2581
Cats, raadpensionaris Jakob2641-2642
Financie van Holland, kantoor van de1295-1353
1356
1806-1810
Heinsius, raadpensionaris Anthonie1256-1258
2940-2947
Hoornbeek, raadpensionaris Isaac2952-2972
Van Oldenbarnevelt, landsadvocaat Johan van1294 A-C
1358 H-L
1363 * 1, 4
1367e
1369 F, K, M
2582-2634
Van Oldenbarnevelt, familiearchief2635-2640
Van Slingelandt de Vrij Temminck, familiearchief2974-2996
Stadhouderlijke Secretarie2998
Staten van Holland vóór 1572318-322 behalve 322a
1290 A
1359 E
Steyn, raadpensionaris Pieter2997
II - Inventarisnummers die wel opgenomen zijn onder Staten van Holland-nummers maar in aparte inventarissen
Fagel, raadpensionaris Gaspar2867 - 2939
Witt, raadpensionaris Johan de2643 - 2866
III - Archiefstukken die al uit de inventaris verdwenen waren, voordat de inventaris in 1880 werd samengesteld.

Voorts moet er rekening mee worden gehouden dat er veelvuldig stukken gehaald zijn uit het archief van de Staten van Holland en ingevoegd zijn in andere archieven. Dit geldt o.a. voor stukken betreffende de VOC, de WIC, Admiraliteitsaangelegenheden en voor Staten van Oorlog en verbalen van buitenlandse gezanten.

Aangezien deze stukken al uit het archief verwijderd waren voordat de inventaris in 1880 was opgesteld, zonder vermelding van de omvang en de aard van de verwijderde bestanden, is het helaas onmogelijk aan te geven om hoeveel en om welke stukken het gaat.

Ook zijn in de loop van de jaren, zonder vermelding, deels (ver) voor 1880 en deels erna archiefstukken uit het archief van de Staten van Holland terechtgekomen in:

  • het archief van de Ridderschap.
  • het archief van het kantoor van de Financie van Holland.
  • het archief van het kantoor van de gemene middelen.
  • het archief van de Contrarolleur van 's lands werken en fortificatiën in Holland.
  • het archief van de gedeputeerden van Haarlem.
  • de handschriften-verzameling van het Rijksarchief in Zuid-Holland.
  • het archief van de Rekenkamer ter Auditie.
  • de collectie Goldberg.
  • de archieven van de gedeputeerden van de steden die tot 1795 zitting hadden in de Staten van Holland (merendeels berustend bij de gemeente- en streekarchieven).
  • particuliere archieven van gedeputeerden in de Staten, met name van leden van de Ridderschap.
  • het archief van de stadhouderlijke secretarie (deels berustend bij het Koninklijk Huisarchief te 's-Gravenhage.
  • het archief van de Staten-Generaal 1576-1796.
  • het archief van de Raad van State 1588-1795.
IV - Lijst van ontbrekende inventarisnummers

Deze nummers waren gedeeltelijk nog wel aanwezig, toen de inventaris in 1957 werd overgetypt. Een deel was echter in deze inventaris al vermeld als zoek per juli 1901. In dat jaar vond de verhuizing naar het archiefdepot aan het Bleyenburg plaats en zijn alle archieven gecontroleerd.

Bedacht dient worden, dat de datum die achter de ontbrekende stukken vermeld staat, de datum is waarop de vermissing geconstateerd is, dit kan betekenen dat het nummer al veel langer zoek is.

1354asinds 18 dec. 1958
1357*23sinds sep. 1987
1364.10sinds juni 1987
1372sinds 11 juni 1901
1784sinds 1979
1818sinds 11 juni 1901
1829asinds sep. 1988
1868sinds 11 juni 1901
1869sinds 11 juni 1901
2059sinds 11 juni 1901
2408sinds 11 juni 1901

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in