gahetNA in the National Archives

Rijkswaterstaat afdrukken

2.24.11
H. Rooseboom, H.A.J. van Schie
Nationaal Archief, Den Haag
2008
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.24.11
Auteur: H. Rooseboom, H.A.J. van Schie
Nationaal Archief, Den Haag
2008
CC0

Periode:

ca. 1860-1920
merendeel 1865-1910

Omvang:

117 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der bijschriften is in het Nederlands.

Soort archiefmateriaal:

Afdrukken van foto's (positieven) op papier.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het fotoarchief bevat foto's uit de jaren circa 1865-1910, vervaardigd in opdracht van Rijkswaterstaat en van de Dienst tot aanleg van Staatsspoorwegen. Ze brengen vooral de aanleg van bruggen, sluizen, zeeweringen, kanalen in beeld.

Archiefvormers:

  • Ministerie van Binnenlandse Zaken, 3e afdeling Waterstaat, 1856-1877
  • Ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid, Afdeling Waterstaat (A / I), 1877-1906
  • Ministerie van Waterstaat, Afdeling Waterstaat, 1906-1930

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

De zorg voor de 'waterstaat', de fysieke bescherming van het land tegen het water (de zgn. natte waterstaat), is een taak van de rijksoverheid. Tot 1877 was de minister van Binnenlandse Zaken daarmee belast. In november 1877 werd deze taak opgedragen aan de minister van Waterstaat, Handel en Nijverheid tot 1906, waarna de minister van Waterstaat met deze zorg belast was. De eigenlijke werkzaamheden werden uitgevoerd door de dienst van Rijkswaterstaat. De werkzaamheden bestonden uit de bouw en het onderhoud van zeeweringen, rivierdijken, kanalen, sluizen, havens en droogmakerijen en inpolderingen. De aanleg en onderhoud van wegen, bruggen en spoorwegen (de droge waterstaat) was eveneens aan deze dienst opgedragen, zij het dat in de periode 1860-1893 voor de spoorwegaanleg een specialistische bouwdienst heeft gefunctioneerd: de Algemene dienst tot aanleg van Staatsspoorwegen.

Rijkswaterstaat was in de 19de eeuw een belangrijke opdrachtgever voor het maken van foto's van de voortgang van de aanleg van dergelijke grote openbare werken. In veel gevallen zijn er series foto's gemaakt die de verschillende bouwstadia documenteren. De eerste foto's zijn gemaakt door de Dienst tot aanlag van Staatsspoorwegen. Deze foto's werden zeer gewaardeerd en geschikt geacht voor het technisch onderwijs aan de Polytechnische School (de huidige Technische Universiteit) te Delft. In april 1869 heeft de minister van Binnenlandse Zaken aan de hoofdingenieurs van Rijkswaterstaat de opdracht gegeven om "van de meest belangrijke waterstaatswerken photografische voorstellingen, zooveel na de verschillende en meest belangrijke phasen van uitvoering, als na de voltooying" te doen vervaardigen. Daartoe moesten zij "bij het ontwerpen van bestekken van werken, die daartoe naar Uw [hun] oordeel in aanmerking zouden komen, de levering van een zeker aantal photografien, op vaste tijdstippen der uitvoering, voor den aannemer verbindend [...] stellen" (

Circulaire van 3 april 1869, no. 221 3e Afd. Waterstaat aan de hoofdingenieurs van de Waterstaat, in: NL-HaNA, BiZa / Waterstaat, 2.04.07, inv.nr. 2522.

). Van deze foto's moesten drie exemplaren worden toegezonden naar het ministerie en één exemplaar naar de directeur van de Polytechnische school te Delft. Ook aan de directie van de Amsterdamsche Kanaalmaatschappij, welke het Noordzeekanaal aan het bouwen was, werd gevraagd foto's te laten maken van de voortgang van de bouw van dat kanaal.

Zo is in het bestek tot het maken van een ijzeren draaibrug over de Willemsvaart in de Centraal Spoorweg van Utrecht naar Zwolle(

Bestek 136, dienstjaar 1870, in: NL-HaNA, BiZa / Waterstaat, 2.04.07, inv.nr. 5885.

), in art. 18 (par. 42) de bepaling opgenomen: "De aannemer levert op twee door de directie te bepalen tijdstippen tien stel fotografien van den stand van het werk, te vervaardigen door een door de directie aan te wijzen fotograaf. De grootte der fotografien moet minstens zijn 33 bij 26 c.M.". In vele andere bestekken, maar lang niet in alle, zijn vergelijkbare bepalingen opgenomen.

De opdrachten zijn in veel gevallen aan lokale fotografen gegund. Pieter Oosterhuis (1816-1885) was de enige die op vele uiteenlopende locaties (min of meer door het hele land) gewerkt heeft. Hij was bij uitstek specialist op dit gebied; bijna eenderde van de foto's is door hem gemaakt (en/of door zijn zoon Gustaaf, die het bedrijf onder de naam van zijn vader voortzette na diens dood). In een aantal gevallen zijn de foto's gemaakt door buitenlandse fotografen (Edmond Fierlants en Charles D'Hoy uit België en J.H. Schönscheidt uit Duitsland).

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in