Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Drees

2.21.286
J.H. Gaemers
Nationaal Archief, Den Haag
2007
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.21.286
Auteur: J.H. Gaemers
Nationaal Archief, Den Haag
2007
CC0

Periode:

1853-2002
merendeel 1898-2002

Omvang:

18,20 meter; 1706 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten. De meeste door Drees eigenhandig geschreven stukken is in stenografie (systeem-Groote), evenals een deel van zijn correspondentie.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

W. Drees (1886-1988) was van 1948 tot en met 1958 minister-president van Nederland. Het archief bevat stukken uit zowel zijn openbare leven als zijn privéleven. Zijn politiek-bestuurlijke archivalia omvatten correspondentie, teksten van artikelen en redevoeringen, aantekeningen, krantenknipsels, partijstukken, verkiezingsmateriaal, (afschriften van) ambtelijke stukken en gedrukt materiaal. De stukken hebben betrekking op zijn gehele politiek-bestuurlijke loopbaan: zijn activiteiten voor de Sociaal Democratische Arbeiderspartij (SDAP) en de Partij van de Arbeid (PvdA), de Haagse gemeentepolitiek (1913-1940), de bezettingstijd, de jaren als minister en premier (1945-1958), zijn vele nevenfuncties en de ambteloze jaren, alsmede zijn lidmaatschappen van verschillende verenigingen. De particuliere archivalia omvatten vooral correspondentie en stukken betreffende verschillende familieaangelegenheden. Daarnaast bevat het archief stukken afkomstig van enkele familieleden van Drees: zijn ouders, zijn jongere zuster Bets Beck-Drees, zijn echtgenote To Drees-Hent en zijn oudste zoon Jan.

Archiefvormers:

  • Drees, W. (1886-1988)
  • Drees, J.M. (1858-1891)
  • Drees-Van Dobbenburgh, A.S. (1857-1954)
  • Beck-Drees, C.E. (1888-1968)
  • Drees-Hent, C. (1888-1974)
  • Drees, J.M. (1919-2002)

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

Aard van de stukken

Het archief omvat stukken uit zowel Drees' openbare leven als zijn privéleven. Zijn politiek-bestuurlijke leven was lang en rijk en zijn archief bevat interessant materiaal voor politiek-historici. De archivalia omvatten correspondentie, teksten van artikelen en redevoeringen, aantekeningen, krantenknipsels, partijstukken, verkiezingsmateriaal, (afschriften van) ambtelijke stukken en gedrukte documentatie. De voornaamste onderwerpen zijn:

  1. de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP) en de Partij van de Arbeid (PvdA) waarin Drees bestuurlijk actief was van 1910 tot 1971
  2. verkiezingen voor (Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraad) tussen ca. 1910 en 1967
  3. de Haagse gemeentepolitiek in de periode 1910-1940
  4. de landspolitiek in de crisistijd, jaren 1930
  5. het politieke verzet in de bezettingstijd
  6. de landspolitiek in de periode 1945-1958, in het bijzonder de kabinetsformaties, de Indonesische kwestie, de sociaal-economische politiek en aangelegenheden betreffende het Koninklijk Huis.

Wat betreft zijn 'verenigingsleven' verdienen zijn niet-politieke idealen vermelding: stenografie, drankbestrijding en Esperanto.

De archivalia betreffende Drees' privéleven omvatten vooral familiecorrespondentie en stukken over verschillende familieaangelegenheden als huwelijken en sterfgevallen. Daarnaast bevat het archief stukken afkomstig van enkele familieleden van Drees: zijn ouders, zijn jongere zuster Bets Beck-Drees, zijn echtgenote To Drees-Hent en zijn oudste zoon Jan.

Documenten in steno

Een bijzonder probleem ten aanzien van Drees' archief betreft het feit dat veel stukken voor de meeste mensen onleesbaar zijn: ze zijn in steno geschreven (systeem-Groote). Voor zichzelf maakte Drees zijn gehele leven lang aantekeningen in steno: notities in agenda's, concepten van uitgaande brieven, teksten voor speeches en zo meer. Hij had het kortschrift bij wijze van hobby geleerd, toen hij het boekje Stenografie voor iedereen van A.W. Groote in handen kreeg. Dat nieuwe, 'revolutionaire' schrift boeide hem in hoge mate en samen met enkele vrienden richtte hij de oefenclub 'Steeds Sneller' op. Door hard te oefenen ontwikkelde Drees zich tot de beste stenograaf van het systeem-Groote. Het lag daardoor voor de hand dat hij van zijn hobby zijn beroep maakte.

Als het ideaal van Groote - 'stenografie voor iedereen' - ergens is verwezenlijkt, dan wel in de familie Drees. Zijn beide zusters leerden steno, zijn latere vrouw To, hun kinderen en zelfs sommige kleinkinderen, al zou alleen Jan Drees een intensieve gebruiker van het schrift worden. Het archief bevat daardoor veel steno: behalve aantekeningen van Drees zelf, ook hele briefwisselingen, in het bijzonder die met To in hun verlovingstijd (1907-1910) en in de bezettingstijd toen Drees het veiliger vond niet thuis te wonen (1943-1945). Daarnaast zijn natuurlijk ook de ingekomen brieven van Groote en andere stenografen in kortschrift.

Al in de jaren zestig onderkende Drees het probleem dat historici geen kennis konden nemen van de vele stenoaantekeningen in zijn archief. Met administratieve hulp van het Algemeen Rijksarchief zijn veel belangrijke documenten, door Drees op de band gedicteerd, uitgetypt en na controle aan het archief toegevoegd ter vervanging van de originele aantekeningen. In sommige gevallen zijn de stenoaantekeningen wel bewaard gebleven naast de transcripties. Bij het uitwerken gaf Drees prioriteit aan stukken betreffende de bezettingstijd, de Indonesische kwestie en de naoorlogse kabinetsformaties, onderwerpen die de belangstelling hadden van historici. Door de achteruitgang van Drees' gezichtsvermogen en het wegvallen van de administratieve hulp kwam begin jaren zeventig een einde aan deze wijze van uitwerken.

De gebruiker van het archief-Drees moet ermee rekening houden dat in veel inventarisnummers stenografische documenten of aantekeningen op documenten voorkomen. Signalering van de aanwezigheid van steno in alle voorkomende gevallen zou te veel NB's opleveren. De opmerking 'In steno' is alleen gebruikt wanneer de inhoud van een inventarisnummer geheel of praktisch geheel in kortschrift is geschreven.

Getypte transcripties van aantekeningen zijn gedateerd op de datum van het oorspronkelijke stenografische document.

Stukken opgesteld door Jan Drees of Wim Drees jr.

In de jaren 1985-1988 behartigden Jan Drees en zijn broer Wim Drees jr. de zaken van hun vader wegens diens ziekte. De brieven die ze namens hem schreven zijn geborgen bij de ingekomen stukken en bevinden zich derhalve verspreid over het archief van hun vader.

Verantwoording van de bewerking

Ordening van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Onder het kopje 'Beperkingen aan het gebruik' is geen verwijzing naar de aanwezigheid van stenografische aantekeningen opgenomen, maar bij de betreffende inventarisnummers wel. Het zou mijn inziens aanbeveling verdienen om ook bij 'Beperkingen aan het gebruik' ofwel de inventarisnummers in kwestie op te nemen, of te volstaan met de mededeling 'Bevat veel stukken in steno.' o.i.d.

In de inleiding onder 'Inhoud en structuur van het archief' vindt u een uitgebreid stuk over steno in het archief Drees en hoe bij het beschrijven van het archief daarmee is omgegaan.

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in