gahetNA in het Nationaal Archief

Gerretson

2.21.246
E.A. van den Heuvel-Strasser
Nationaal Archief, Den Haag
1990
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.21.246
Auteur: E.A. van den Heuvel-Strasser
Nationaal Archief, Den Haag
1990
CC0

Periode:

1608-1958
merendeel 1816-1958

Omvang:

38,70 meter; 1355 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Nederlands

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Prof. dr. F.C. Gerretson (1884-1958) was van 1925 tot 1954 hoogleraar geschiedenis aan de universiteit van Utrecht. Daarnaast was hij van 1951 tot 1956 lid van de Eerste Kamer voor de Christelijk Historische Unie (CHU). Gerretson was tevens actief als dichter en als strijdbare rechtse publicist. Zijn belangrijkste historische werk was de vijfdelige 'Geschiedenis der Koninklijke' (1932-1973) over de Shell.
Het archief bevat een aantal stukken van zijn ouders en enkele andere familieleden. Daarnaast omvat het particuliere stukken, een omvangrijke correspondentie met historici, letterkundigen en politici, en stukken over de Nationale Unie (1925-1934), de Indologische Faculteit in Utrecht, de CHU en zijn lidmaatschap van de Eerste Kamer. Het archief bevat publicaties, aantekeningen, artikelen en redevoeringen over de Nederlandse geschiedenis, de koloniale geschiedenis en politiek, de Groot-Nederlandse gedachte, de Vlaamse beweging, zijn bijdrage aan de oppositie tegen het Nederlands-Belgisch verdrag (1925), de Geschiedenis der Koninklijke en zijn literair werk (pseudoniem: Geerten Gossaert).

Archiefvormers:

  • Prof. dr. F.C. Gerretson, 1884-1958

Archiefvorming

Inhoud en structuur van het archief

Inhoud

Selectie en vernietiging

Verantwoording van de bewerking

Zoals reeds vermeld, kan men bij dit archief niet van een "oude orde" spreken.(

Deze inventarisatie beperkt zich tot het archief van F.C. Gerretson, (en betrekt daarbij niet de archieven van zijn ouders B.J. Gerretson en van A.G. Gerretson-van den Heuvel en de archieven van De Vlaamse Stem en van de Nationale Unie).

) Er moest een nieuwe structuur aan worden gegeven. Vanuit zijn maatschappelijk ideaal zocht Gerretson bewust naar functies en publieke activiteiten, waar hij zijn visie kon uitdragen. Dit leidde tot een sterke mate van verstrengeling van zijn bezigheden, hetgeen het vinden van een bevredigende nieuwe structuur heeft bemoeilijkt.

De inventaris is onderverdeeld in: 'Stukken van algemene aard' en 'Stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen'. De eerste bevat uitsluitend een serie correspondentie, alfabetisch geordend. De 'Stukken betreffende afzonderlijke onderwerpen' zijn in eerste instantie verdeeld in de afdelingen A. 'Stukken betreffende zijn persoonlijk leven' en B. 'Stukken betreffende zijn openbare leven'. Binnen deze laatste categorie zijn drie hoofdrubrieken onderscheiden: I. Functies; II. Nevenactiviteiten op politiek gebied; III. Nevenactiviteiten als publicist.

De onder hoofdrubriek I geplaatste 'Functies' dienden in de eerste plaats om in zijn levensonderhoud te voorzien. Nevenactiviteiten (II en III) konden ook verdiensten met zich meebrengen, maar dit was een bijzaak. Onder hoofdrubriek II zijn uitsluitend stukken betreffende politieke activiteiten gerangschikt. Weliswaar gebruikte hij zijn positie bij de Bataafsche Petroleum Maatschappij en zijn hoogleraarschap ook als 'uitvalsbasis' om politiek te bedrijven, dit was toch niet zijn hoofdtaak.

Hoofdrubriek III bevat stukken betreffende zijn 'nevenactiviteiten als publicist'. Alle literaire en historische geschriften zijn onder deze rubriek geordend. Politieke geschriften of geschriften die uit hoofde van een van zijn functies of van een van zijn lidmaatschappen zijn geschreven, zijn bij de desbetreffende functie of organisatie geplaatst. Een uitzondering daarop vormt de rubriek 'Algemeen' (III.1). Deze bevat twee categorieën: een serie door Gerretson zelf ingebonden overdrukken van zijn "Verspreide Geschriften"; verder een door dr.G. Puchinger gevormde serie van manuscripten ter voorbereiding van de uitgave van de Verzamelde Werken van F. C. Gerretson (hierop wordt later teruggekomen). In deze series komen, naast literaire en historische, ook politieke geschriften voor.

De subrubriek 'Nevenactiviteiten als journalist/redacteur' (III.2.a) bevat uitsluitend stukken die Gerretson opgemaakt of ontvangen heeft uit hoofde van een redactielidmaatschap of van een correspondentschap in dienst van een bepaalde krant of tijdschrift. In deze kranten en tijdschriften heeft hij over alle onderwerpen die hem bezighielden geschreven, over politiek, literatuur en geschiedenis.

Zijn geschiedkundige publicaties zijn in deze ordening losgemaakt van de stukken betreffende zijn functie als 'Hoogleraar Rijksuniversiteit Utrecht' (I.4.). Zijn eerste historische werken dateren immers van jaren vóór zijn benoeming tot hoogleraar. Alleen geschriften, waarvan duidelijk vaststond dat deze in het kader van zijn functie als hoogleraar waren ontstaan, zijn onder de rubriek 'Hoogleraar' (I.4) geordend. Alle overige werken zijn geplaatst onder de subrubriek 'Nevenactiviteiten...als historicus' (III.2.c.) Ter beoordeling ingezonden manuscripten, ook van niet-studenten, zijn bij de stukken betreffende zijn professoraat ondergebracht.

De rubrieken 'Nevenactiviteiten op politiek gebied als lid van de Eerste Kamer' (II.1.) en 'Nevenactiviteiten op politiek gebied als lid van politieke groeperingen' (II.2.) enerzijds en 'Nevenactiviteiten op politiek gebied op persoonlijke titel' (II.3.) anderzijds zijn als volgt onderscheiden. Als regel werden alle bescheiden die zijn politieke activiteiten betreffen, onder de rubriek 'Nevenactiviteiten op politiek gebied op persoonlijke titel' geordend (II.2), tenzij uit formele kenmerken bleek dat ze uit hoofde van een functie of in het kader van het lidmaatschap van een bepaalde organisatie waren opgemaakt of ontvangen. Dit geldt bijvoorbeeld voor zijn activiteiten inzake de Nederlands-Belgische waterwegen waarmee hij zich als Eerste Kamerlid, als lid van de Nationale Unie, als lid van het Nationaal Comité inzake een Nederlandsch-Belgische Overeenkomst en op persoonlijke titel heeft beziggehouden. Eenzelfde regel werd toegepast bij stukken met betrekking tot het onderwerp koloniale en post-koloniale politiek. Tenzij vastgesteld kon worden dat deze stukken bij de CHU of de Eerste Kamer behoorden, werden deze onder 'Nevenactiviteiten op politiek gebied op persoonlijke titel' (II.2.) gerangschikt.

De rubriek III.1 behoeft enige toelichting, met name de inventarisnummers 80-113 op pagina 53, de door Puchinger gevormde dossiers ter voorbereiding van de Verzamelde Werken van F.C. Gerretson. In deze dossiers bevinden zich manuscripten en soms ook correspondentie over de desbetreffende publicatie. Terugplaatsing volgens het bestemmingsbeginsel van deze archivalia is achterwege gebleven met het oog op de hoeveelheid tijd die een dergelijke operatie zou kosten. De door Puchinger geordende dossiers overlappen gedeeltelijk de door Gerretson zelf ingebonden "Verspreide Geschriften", inventarisnummers 71-78.

Uit het archief werden stukken, behorende bij de archieven van zijn ouders, zijn tweede echtgenote, H. Colijn en Shell afgezonderd. Deze zijn teruggeplaatst dan wel teruggezonden.

Ordening van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in