Nationaal Archief. Collectie, tentoonstellingen en activiteiten

Lance

2.21.240
E.R. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1978
cc0

Beschrijving van het archief

Naam archiefblok:

2.21.240
Auteur: E.R. Ooijevaar
Nationaal Archief, Den Haag
1978
CC0

Periode:

1822-1835

Omvang:

1 inventarisnummers.

Taal van het archiefmateriaal:

Het merendeel der stukken is in het Engels.

Soort archiefmateriaal:

Normale geschreven, getypte en gedrukte documenten, geen bijzondere handschriften.

Archiefbewaarplaats:

Nationaal Archief, Den Haag

Samenvatting van de inhoud van het archief:

Het archief bevat microfilms van de brieven afkomstig van de Engelse J.H. Lance ten tijde van zijn aanstelling als rechter in Suriname aan het begin van de 19e eeuw. Lance was aangesteld door de Britse regering om toezicht te houden op het (Engelse) verbod op de slavenhandel. In het archief bevinden zich voornamelijk brieven aan zijn familie, maar ook enkele brieven afkomstig van Britse ministers en een aantal Surinaamse kranten uit die tijd. De brieven geven een vrij goed beeld van de slavernij in die tijd.

Archiefvormers:

  • Lance, J.H. (British Commissary for the Pression of the Slave Trade) uit Suriname, 1822-1835

Archiefvorming

Geschiedenis van de archiefvormer

De brieven van J.H. Lance, rechter in Suriname, 1822-1835.

Engeland verbiedt haar onderdanen in 1807 de handel in slaven. Via diplomatieke druk probeert zij andere landen tot soortgelijke maatregelen te bewegen. Engeland's erkenning bijvoorbeeld van de "nieuwe" Nederlanden in 1814 geschiedt dan ook op voorwaarde dat Nederland haar onderdanen eveneens de slavenhandel zal verbieden.

Na de bestuurswisseling in Suriname, in 1816, waarbij Nederland het bewind in Suriname weer van Engeland overneemt, wordt in 1818 in een zogenaamd overdrachtstraktaat het werkingsgebied van het verbod op de slavenhandel ook tot Suriname uitgebreid. Om toezicht te houden op de naleving van dit verbod op de slavenhandel wordt in 1819 in Suriname een "Gemengd Gerechtshof" ingesteld. Voor de helft bestaat dit hof uit Engelse rechters, die voor de vervulling van deze funktie naar Suriname worden uitgezonden. De andere helft van het hof bestaat uit Nederlandse rechters, die in Suriname ook nog belangrijke bestuursposities bekleden. Voor laatstgenoemden is hun funktie van rechter duidelijk een nevenfunktie.

De rol van het hof in de beteugeling van de slavenhandel is niet groot. Een te zwak machtsapparaat staat het hof ten dienste om de illegale slaveninvoer effektief te kontroleren. Verder ontmoeten vooral de Engelse rechters een uitgesproken vijandschap van de in Suriname wonende planters. Van hun Nederlandse kollega's ondervinden zij weinig medewerking, veeleer heimelijke en soms openlijke tegenwerking. Ook de verschillende Gouverneurs, met uitzondering misschien van Abraham de Veer, tonen slechts zelden steun aan het verbod op de slavenhandel.

Ondanks de juridische grondslag voor hun verblijf in Suriname, worden de Engelse rechters beschouwd als vreemde pottekijkers, die niets met Surinaamse zaken te maken hebben. De "officiële" aktiviteiten van de Engelse rechters zijn dan ook gering:

"De werkloosheid, waartoe zij gedoemd waren, was in het geheel geen gevolg van het ontbreken van illegale slavenhandel in Suriname, zoals Den Haag deed voorkomen, maar van de laakbaar onvoldoende patrouilleactiviteit van de Nederlandse marine". (Emmer;1974, 109,110)

"(De Britse rechters)......hadden gedurende de meer dan zesentwintig jaar, waarin het hof functioneerde, alle gelegenheid hun ogen goed de kost te geven, en deden dit ook, ook al om hun nagenoeg volkomen werkloosheid als rechter te compenseren." (Emmer;1974, 106)

In weerwil van deze moeilijkheden hebben de Britse rechters bij sommigen kennelijk het beeld achtergelaten van onvermoeibare strijders voor de afschaffing van de slavenhandel. Zij verzetten zich volgens, dat beeld voortdurend tegen de zeer karige rol die de planters en Surinaamse bestuurders hen toebedelen:

"Geen der successieve Engelse rechters en arbiters te Paramaribo heeft zich aan deze beperkte taakopvatting gehouden. Allen beschouwden zich min of meer als inspecteurs van de Engelse regering ten dienste van haar grote, wereldomvattende poging om de slavenhandel af te schaffen." (Emmer;1974, 107)

De eerste rechter, de eerste Britse rechter, Lefroy, beantwoordt zeker aan dat beeld. Hij zet later zijn frustraties waartoe een dergelijke plichtsbetrachting wel moet leiden, om in een in fiktievorm verpakte aanklacht tegen de hypokriete houding van de Surinaamse bestuurders tegenover de illegale slavenhandel. ("Outalissi: a tale of Dutch Guiana.") De in deze roman voorkomende fiktieve personages zijn zo duidelijk op bestaande personen in Suriname toegesneden, dat Lefroy zich helemaal de vijandschap van de Surinaamse planters op de hals haalt, Engeland en Nederland diplomatieke problemen bezorgt en uiteindelijk, ongewild, zijn terugroeping naar Engeland bewerkstelligt.

Een andere Engelse rechter, J.H. Lance, eerst als arbiter in 1822 naast Lefroy benoemd, later in plaats van Lefroy als rechter benoemd, wijkt echter wel heel sterk af van het beeld van de (over) ijverige abolitionist. Een grote verzameling privé-brieven van deze Lance laat weinig twijfels toe omtrent zijn houding ten opzichte van de illegale slavenhandel en van de slavernij in het algemeen. Uit de ongeveer vierhonderd beschreven bladzijden blijkt wel zeer duidelijk dat Lance's eerste zorg uitgaat naar zijn eigen welzijn. Uitdrukkelijk rekent hij hieronder een streven om zich in Suriname niet "onmogelijk" te maken. De brieven van Lance verhalen dan ook geregeld van bezoeken aan de feestjes van de Gouverneur en aan deelname aan officiële expedities naar het binnenland. Niet precies gelegenheden waar men een "vreemde pottekijker" verwacht!

De hierna volgende inventarisatie van en bloemlezing uit de brieven van Lance illustreert al enigszins de uiterst lakonieke houding die Lance inneemt tegenover de illegale slavenhandel, alsook tegenover de slavernij in het algemeen. Tevens illustreren de brieven allerlei aspekten van de vroeg 19-eeuwse Surinaamse samenleving. Lance meet de houding van de planters tegenover het gemengde gerechtshof breed uit. Veel aandacht schenkt hij in zijn brieven aan de ambivalente houding van de Surinaamse bestuurders in zaken die betrekking hebben op de slavenhandel. De brieven zijn doorspekt met veel staaltjes van "couleur locale"; chocolademelk drinken bij de Gouverneur thuis, planters die onder de "plak" zitten van hun echtgenotes, maar ook handelen de brieven over zaken als de noodzaak tot het geselen van de slaven, executies van slaven, de aanvallen van de Marrons, de grote brand van Paramaribo, etc.

Het meest opvallende aspekt van de brieven is wellicht de grote vrijmoedigheid waarmee ze geschreven zijn. Veelvuldig haalt Lance bijvoorbeeld zijn mederechter Lefroy over de hekel, evenals de Surinaamse bestuursambtenaren. Lance raakt er in de laatste jaren van zijn verblijf in Suriname diep van overtuigd dat onkreukbaarheid een onbekende zaak is voor de meeste Surinaamse bestuurders. Maar erg sterk verwondert hij zich hier ook weer niet over; heel Holland met koning Willem I voorop, vertoont volgens hem dit gebrek aan onkreukbaarheid!

Zijn vrijmoedigheid strekt zich ook uit tot het bespreken van een plan om zelf, onder een andere naam uiteraard, een plantage te gaan beheren. Ook zijn standpunt in de hele abolitiekwestie brengt hij in de brieven aan zijn zus en ouders openhartig naar voren: het is volgens hem een strijd tussen "Saints" en "sinners"; "Saints" zijn naïeve idealisten, die te weinig oog hebben volgens Lance voor de "ekonomische realiteit" en voor het "karakter van de Neger" faktoren die slavernij in de ogen van Lance onmisbaar maken. Lance heeft duidelijk niets op met de "Saints"; meer echter met de "sinners" hij probeert gedurende lange tijd in het geheim er zelf een te worden!

Geschiedenis van het archiefbeheer

Inhoud en structuur van het archief

Aanwijzingen voor de gebruiker

Verwant materiaal

Bijlagen

Beschrijving van de series en archiefbestanddelen

Reacties

Nieuwe reactie inzenden
Velden gemarkeerd met een sterretje (*) zijn verplicht
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Toegelaten HTML-tags: <p> <a> <em> <strong> <br> <abbr>
  • Zet HTML-elementen in hoofdletters om naar kleine letters.
Uitgebreid
Zoek in collecties
Zoek in